Nederland is misschien wel meer dan ‘een beetje corrupt’

Door allerlei akkefietjes met sjoemelende bestuurders, stelende en frauderende ambtenaren zakte Nederland drie plaatsen op de ranglijst van Transparency International.  Onze collectieve zelfgenoegzaamheid leed eronder. Maar of dat nou zo verkeerd is? 

Op 3 maart 2017 schreef de landelijk coördinerend officier van justitie Corruptiebestrijding Daniëlle Goudriaan in het NRC dat Nederland “een beetje corrupt is”. Hij maakte deze opmerking nadat bekend was geworden dat ons land van de vijfde plaats naar de achtste plaats was gezakt op de ranglijst van minst corrupte landen. Nog altijd een respectabele positie overigens op de lijst van 180 landen, maar wel een daling.

Corrupt en zelfgenoegzaam

Een aantal oorzaken, zowel van incidentele als structurele aard, hebben tot de lagere positie op de ranglijst geleid. Een willekeurige greep: een wethouder met een drugslab op zijn erf, een stelend ambtenaren-echtpaar, omgekochte gemeentelijke en provinciale bestuurders en drugscriminelen die vooral in Brabant en Gelderland steeds meer de lokale politiek infiltreren ).

Geen enkel land vindt het fijn als het zakt op de ranglijst der welwillenden. Voor Nederland komt daar nog bij dat het niet goed past bij onze collectieve zelfgenoegzaamheid. Het botst met onze neiging om te vinden dat we het goed doen als land, zeker in vergelijking met andere landen in de wereld. Dat we zijn gezakt op de corruptieranglijst is een betreurenswaardig feit, maar zeggen we er meteen bij, dat ‘beetje corruptie’ in ons land is eerder incidenteel dan structureel van aard.

Het typeert onze houding tegenover veel dingen: het kan wellicht beter soms, maar we doen het over de hele linie eigenlijk heel erg goed. Waar corruptie in andere landen vaak regel is, vormt het bij ons een uitzondering. En die andere landen hebben, vinden wij, nog veel te doen om qua deugdzaamheid ook maar enigszins bij ons in de buurt te komen.

Corruptie is een dynamisch begrip

Met frisse tegenzin erkennen we dat ook Nederland een probleem heeft met corruptie. Daar is alle reden toe: corruptie is namelijk funest voor het vertrouwen van de burger in de overheid en haar instituties. Dus wat gaan we eraan doen? Elk zoeken naar een oplossing begint met een duidelijke probleemdefinitie, oftewel wat verstaan we eigenlijk onder corruptie?

In een inmiddels klassieke definitie omschreef de Amerikaanse hoogleraar Michael Johnston corruptie als misbruik van een publieke rol of publiek middel ten bate van het privébelang. Er is volgens Johnston sprake van misbruik, als het gebruik van een publieke rol of middel ingaat tegen de wettelijke én sociale standaarden van een samenleving in een bepaalde tijd. Complicerende factor hierbij is overigens wel dat de inhoud van de begrippen misbruik, publieke rol en privébelang niet vaststaat, maar dynamisch is.

Om corruptie vast te stellen en te bestrijden, moeten we kijken naar het ontstaan en de ontwikkeling van conflicten over de grenzen tussen publiek-privaat, bestuurlijk-politiek, instituties-machtsbronnen, staat en samenleving, individueel en algemeen belang, en naar de manier waarop publieke middelen via de markt worden toegewezen. Want waar deze conflicten zich voordoen, ontstaat er ruimte voor corruptie.

Ander perspectief vereist

De Wereldbank, het Internationaal Monetair Fonds en de Wereldhandelsorganisatie gaan bij het voorkomen en bestrijden van corruptie uit van een teleologisch uitgangspunt. Landen die slecht scoren op de corruptie-index moeten zich spiegelen aan de Scandinavische landen. Hoe meer landen zich de bestuursvormen en mechanismen van de Scandinavische landen eigen maken – the path to Denmark- hoe meer ze in staat zullen zijn corruptie tot een marginaal fenomeen te maken. Helemaal uitbannen is onmogelijk.

Wij bepleiten een ander perspectief. De blik moet niet naar buiten, naar anderen, maar naar binnen - naar een land zelf - worden gericht. Niet op hoe Scandinavische landen hun samenleving hebben ingericht en dat als blauwdruk gebruiken, maar op hoe samenlevingen en gemeenschappen zélf tot nu toe hebben bepaald waar de grenzen liggen voor correct gedrag. En welke culturele, historische, sociale, economische en religieuze ontwikkelingen op de publieke en private moraal van invloed zijn.

Door naar de eigen geschiedenis van samenlevingen en gemeenschappen te kijken, kun je ontdekken waarom een bepaalde koers is ingeslagen, ontdek je de lijnen en de context van vaak gedachteloos gehanteerde begrippen zoals corruptie.

Dat Nederland niet of nauwelijks corrupt is, nemen we bijna voor vanzelfsprekend aan. Wat we echter vergeten, is dat dit het resultaat is van een specifieke historische ontwikkeling. Het is niet zo dat in het dna van Nederlanders anti-corruptie-genen zijn opgeslagen.

Voorbij de zelfgenoegzaamheid

We hadden het eerder over krabbelaars in het lokale en provinciale bestuur en criminelen die al dan niet via stromannen invloed proberen uit te oefenen op het beleid. Daar is veel ophef over. Terecht, want hun dubieuze praktijken kunnen leiden tot ondermijning van de samenleving. Een stevig, viersporenbeleid is hard nodig.

Maar hoe zit met de aandacht voor de vele formele en informele bijeenkomsten waar lobbyisten van grote bedrijven en de ambtelijke top van ministeries elkaar treffen? De zaken die daar worden besproken, gaan over veel geld en hebben in potentie veel grotere gevolgen dan wat lokale rommelaars aan ondermijnende activiteiten kunnen organiseren en uitvoeren.

Het zou allicht goed zijn om het lobbyisme onder de loep te nemen, op dezelfde manier als we naar corruptie zouden moeten kijken: van binnenuit, belangstellend en voorbij de mythen en nationale zelfgenoegzaamheid. Misschien komen we dan wel tot de conclusie dat Nederland zelfs meer dan ‘een beetje corrupt’ is.

Guy Geltner is hoogleraar Middeleeuwse Geschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam (UvA). Geltner heeft samen historicus Ronald Kroeze (VU) en historicus André Vitória (UvA) de bundel ‘Anticorruption in History: from Antiquity to the Modern Era’ samengesteld. Het boek is uitgegeven door Oxford University Press, ISBN 978-0-19-880997-5.

Foto: Liz West (Flickr Creative Commons)

Dit artikel is 1090 keer bekeken.

Reacties op dit artikel (5)

  1. Nederland is currupt van top tot teen. Politie, artsen, zorg, uwv, rechtbanken en noem maar op. Het erg vervelend dat je rechten niet kan krijgen door deze bende. Heel achterlijk en onmenselijk. Ze zijn machtsmisbruikers tegen de machteloos burgers. Ik zit door deze currupt in de slangen kuil.
    Dat komt omdat Nederlanders bangeschijters zijn die durven niks tegen te zegen.

  2. Ik wil zelfs nog iets verder gaan. Als ik de omschrijving van een criminele organisatie doorspit kan ik bewijsbaar stellen dat de Nederlandse Overheid , die criminele organisatie zegt aan te pakken de hand in eigen boezem mag steken.
    Ik noem de Nederlandse Overheid een criminele organisatie, niet om zomaar iets te roepen, of omdat ik gefrustreerd ben door ervaringen,maar omdat de bewijzen voor het oprapen liggen.
    Het is dan ook heel triest dat de zogenaamde onafhankelijke journalisten en de journalistiek deze feiten niet durven te benoemen.
    In medialand en vooral bij de Telegraaf klaagt men over “aanvallen” op journalisten die “het vrije woord schrijven en verspreiden,maar als men hen met feiten en omstandigheden confronteert waarbij de Overheid zich als een criminele organisatie gedraagt, geeft men niet thuis en wenst men de vingers niet te branden.
    Tal van zaken zijn te benoemen waarbij de Overheid zeer ernstige zaken onder de pet hield waarbij vele slachtoffers zijn gevallen en leugens werden tot waarheid benoemd. Een Overheid die heel bewust weinig tot niets doet mbt kindermisbruik en een gevaarlijke organisatie jarenlang liet bestaan, terwijl motorclubs met heel veel spoed werden vervolgd. Een ex minister van justitie die probeerde seksueel misbruik van minderjarigen te legaliseren door Wetgeving wordt benoemd tot Minister van Staat. Wat te zeggen van een Gentlement’s agreement tussen Staat en de RK kerk waarbij werd afgesproken dat religieuzen die kinderen misbruikten niet werden vervolgd door Justitie, maar dit “binnenskamers mocht worden “afgedaan” Wat te zeggen van een Kardinaal en wat bisschoppen die openlijk aangeven boven de Wet te staan door uit te spreken dat zij geen aangifte zullen doen bij justitie als religieuzen zich schuldig maken aan seksueel misbruik. Vervolging blijft uit en een van hen die medeschuldig was durft in een TV uitzending te beweren : “Wir haben es nicht gewüßt!!!!!!!! Wat te zeggen van een Overheid die aan de de leiding van een militaire vredesmissie laat weten dat men zich niet mag inmengen in een zaak waarbij een politiecommandant tevens een lokaal stamhoofd een kind misbruikt en vermoord. Wat te denken van een Overheid die op de hoogte is van schadelijke en kankerverwekkende stoffen die gebruikt worden bij defensie, dit niet deelt met de werknemers, dus onder de pet houdt, waardoor deze mensen door opzet gevaar liepen,ernstig ziek werden of zelfs overleden. Militairen en burgers die om het leven kwamen door nalatigheid van de Overheid hoewel men daar wist van de gevaarlijke situatie ,maar door de Overheid een andere versie werd gegeven om onder hun plicht uit te komen. wat te denken van een staatssecretaris die kindbruidjes naar Nederland haalt en vervolgens “ter beschikking stelt” aan een, voor de Nederlandse Wet, onwettige echtgenoot, waardoor deze meisjes misbruikt en verkracht worden binnen een onwettig huwelijk. Ik heb tegen deze gang van zaken aangifte gedaan ,maar natuurlijk werd de aangifte geseponeerd!Staatssecretaris Dijkhoff.: “ Zo lang Nederland nog buitenlandse huwelijken met minderjarigen erkent, kunnen vluchtelingen die hier komen hun minderjarige bruid over laten komen. Het gaat daarbij zelfs zo ver dat een meerderjarige in Nederland seks mag hebben met zijn minderjarige vrouw. Alleen als de kindbruid aangeeft dat er sprake is van dwang, kan dat aangepakt worden. Dijkhoff waarschuwt wel dat de praktijk van kindhuwelijken na het aannemen van die wet, zal blijven bestaan in Nederland. Een minderjarig meisje kan dan bijvoorbeeld nog steeds naar Nederland worden gehaald omdat haar vader hier asiel heeft aangevraagd. Onderwijl kan haar meerderjarige man hier ook asiel aanvragen zodat ze in Nederland toch hun relatie voort kunnen zetten.” Wat te denken van de ROLODEX zaak die plotseling gesloten werd op het moment dat er belangrijke mensen op de maatschappelijke ladder bij de zaak waren betrokken, dit tot ergernis van betrokken rechercheurs. Alles moest in de doofpot! Zo zijn er talloze zaken waarbij de burger in het ongewisse blijft over het “handelen” van de Overheid. Een beetje corrupt is een heel vriendelijke omschrijving van het handelen van een criminele Overheid die bewust schade berokkent aan haar burgers.

  3. Mogelijk is deze aanvulling nuttig om een inzicht te krijgen in mijn beweegredenen om deze berichten te plaatsen.
    Ik ben geen “wetenschapper”of je zou moeten zeggen dat als je wetenschap hebt van ernstige misstanden in de maatschappij het woord wetenschapper wat breder benaderd kan worden. Ook ben ik geen professional, maar een goed ingevoerde “ervaringsdeskundige” al voordat dit woord populair werd.
    Helaas moet ik ná veertig jaar strijd tegen mistoestanden in de maatschappij, vooral op het gebied van seksueel, fysiek en psychisch geweld tov kinderen vaststellen dat we in dit land een kinderindustrie hebben waarin vele mensen hun brood verdienen,maar waarin weinig progressie wordt gemaakt om excessen uit te roeien,mede dankzij de Overheid,maar ook door de verwerpelijk praktijken van een aantal advocaten en rechters. In een aantal gevallen waarin zeer ernstig geweld is gebruikt,soms met de dood ten gevolge tov kinderen stel ik mijzelf niet eens meer de vraag of de geestestoestand van bepaalde rechters niet is aangetast,mogelijk in hun studententijd tijdens de ontgroeningen waarbij fysiek, psychisch geweld normaal waren waarbij menselijke normen en waarden tot nul werden geresideerd. Soms worden door dit soort rechters vonnissen en arresten uitgesproken die in strijd zijn met de wet! Voorbeeld:Werkstraf onmogelijk bij ontucht, taakstrafverbod art. 22b Sr
    In artikel 22b Sr. is een taakstrafverbod opgenomen. Het is de rechter op grond van dit artikel niet toegestaan om een kale taakstraf op te leggen voor de meeste zedenmisdrijven. Toch zien we in de jurisprudentie enkele zaken voorbij komen waarbij de rechter dit taakstrafverbod toch naast zich neerlegt.

    Taakstrafverbod
    “Artikel 22b Sr. luidt, voor zover in deze relevant:
    1. Een taakstraf wordt niet opgelegd in geval van veroordeling voor:
    a). een misdrijf waarop naar de wettelijke omschrijving een gevangenisstraf van zes jaren of meer is gesteld en dat een ernstige inbreuk op de lichamelijke integriteit van het slachtoffer ten gevolge heeft gehad.
    – Voor de bestraffing van ernstige zeden- en geweldsmisdrijven kan niet worden volstaan met het opleggen van een «kale» taakstraf. Een dergelijk bestraffing voldoet niet aan de eisen die, gelet op de ernst van het delict, met het oog op vergelding en het voorkomen van nieuwe strafbare feiten in de toekomst, moeten worden gesteld.
    Een taakstraf wordt niet opgelegd indien het misdrijf een ernstige inbreuk op de lichamelijke integriteit van het slachtoffer ten gevolge heeft gehad. Bij zeden- en geweldsmisdrijven is in beginsel steeds sprake van inbreuken op de lichamelijke integriteit.
    In de formulering van het materiële criterium is er bewust van afgezien te spreken van de gevolgen voor de geestelijke integriteit van het slachtoffer. De reden daarvoor is dat de gevolgen die een misdrijf heeft voor het geestelijk welzijn van een slachtoffer sterk uiteenlopen van persoon tot persoon.
    Ook in deze gevallen waarbij rechters in de fout gaan treedt de Overheid niet op en betaald het kind de rekening. Ik zou hier tal van zaken kunnen benoemen, goed onderbouwd waarbij kan worden vastgesteld dat de Overheid willens en wetens kinderen de dupe laat worden mbt het belang van volwassenen. Honderdduizenden kinderen worden jaarlijks slachtoffer van diverse soorten van geweld door volwassenen,maar opnieuw wordt daarbij een kind het kind van de rekening en verdwijnen kinderen achter slot en grendel soms in strijd met de Wet.Dit land telt vele kindertehuizen heropvoedingscentra etc,maar een heropvoedingsgesticht voor volwassenen is er nooit gekomen. Toch vreemd!!
    Het is niet mijn opzet om hier persoonlijk te worden over eigen ervaringen,maar misschien maakt het iets duidelijk waarom mijn gevecht tegen een corrupte en criminele Overheid. Als men mij en vele lotgenoten geloofd had op het moment van onze problematiek en goed onderzoek had gedaan naar de beweringen van volwassen was mijn jeugd mij niet ontnomen zoals van tienduizenden andere kinderen. Graag ter overdenking een gedicht uit mijn boek,niet als reclame want verdien niets aan mijn boek maar geschreven als maatschappelijke boodschap die helaas door de politiek wordt afgewezen, de waarheid is te pijnlijk!!

    Het kind in mij

    ’n Gewone dag zo heel normaal,
    de dagelijkse sleur soms heel banaal.
    De radio aan op radio Drie,
    Cocker zingt:
    “Don’t let the sun go down on me”…
    Geniet en luister ongestoord
    naar het hetgeen zijn rauwe stem verwoordt.
    Plots stilte, het is tijd voor het journaal.

    ’n Gewone dag, zo doodnormaal,
    een nieuwslezer doet zijn verhaal.
    Het lot van vele kinderen wordt gehoord,
    Verhongerd misbruikt en soms vermoord.
    Ergens ver weg of heel dichtbij,
    woede, onmacht komen op in mij.
    Niet voor het eerst, ook niet voor het laatst.

    ’n Gewone dag, zo heel normaal,
    het nieuws ebt weg, tijd voor reclametaal.
    Kindsoldaten, kindermoord iets voor de politiek,
    uit de speakers
    Al die woorden, het spijt me kind,
    vervlogen met de politieke wind.
    Een ieder heeft zo zijn moraal.

    ’n Gewone dag, zo heel normaal,
    we zoeken liefde, geborgenheid,allemaal,
    maar nog onvoldoende wordt er stilgestaan,
    bij het onrecht kinderen steeds aangedaan.
    Geef kinderen rechten, maak ze vrij,
    dat is de bede van het kind in mij.
    Dan wordt het stil,
    het is tijd voor een nieuw journaal

    Uit het boek: “Kind van de rekening”( Een verboden bestaan)
    auteur: George Berben
    Uitgeverij Aspekt

  4. Het is heel erg slecht geworden in Nederland. Je krijgt je rechten bijna niet door de corruptie die dekken elkaar af met alle fouten van de overheid zodat je niet verder een stap kan.

  5. Bij de overheid en andere instellingen krijgen de ambtenaren en medewerkers les om NEE te zeggen.
    Ook al staat er in hun beleid dat ze er moeten zijn voor de burgers en hulp moeten bieden indien nodig dit lappen ze gewoon aan hun laars.

    Begin je een rechtszaak tegen hun dan winnen ze het nog want dan zetten ze even hun beste juristen in ( kost geen geld) als ze dat eens aan de burgers gaven die het nodig hadden zoals mensen die WMO aanvragen of zo dan hielden ze nog geld over.
    Maar nee hoor over de balk gooien is veel leuker in VERnederland

Reageer

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *