De verhuizing van de verzorgingsstaat

tussen begrip en vernedering 155 paard durven mensen niet snel in de bek te kijken. In geval van complexe problemen, waarbij de kans groter is dat netwerkleden de cliënt zelf (mede) schuldig achten, is het risico groot dat de netwerkleden de cliënt de les gaan lezen, zonder dat de cliënt zich daartegen durft te verweren. De cliënt moet immers dank- baar zijn dat anderen tijd willen vrijmaken. Beter kijken naar voorwaarden helpt ook om persoonlijke re- laties tussen cliënten en hun (naaste) omgeving te beschermen. Persoonlijke relaties zijn kwetsbaar en kunnen kapotgaan, onder meer wanneer mensen zich door anderen gebruikt of betutteld voelen. Bij snv is instrumentalisering van relaties een risico. Van instrumentalisering is sprake wanneer relaties alleen worden be- keken als middel om een probleem op te lossen (bijvoorbeeld zelf- redzaam zijn of langer thuis blijven wonen) en niet ook worden bezien op hun intrinsieke waarde. Dus als waardevol op zichzelf. Deze analyse leert ons niet alleen iets over de snv -methode, maar ook over de mogelijkheden en risico’s van het inzetten van het sociale netwerk als beleidsdoel. snv is een extreme case voor de belofte van nabijheid, waarin een aantal sterke en zwakke punten van de beleidsveranderingen scherp naar voren komen. Deze hebben te maken met wat we in hoofdstuk 1 aanduidden als de verschuiving van de civiele logica naar de huiselijke en de industriële logica. De spanning tussen de industriële en de civiele logica zien we in de dubbele motivatie voor het aanspreken van het netwerk. Meer onderlinge zorg wordt niet alleen gemotiveerd omdat het kwalitatief beter zou zijn; het zou ook goedkoper zijn. Dit kan instrumentalisering van persoonlijke relaties in de hand werken. Er wordt méér gevraagd aan socialenetwerkleden; niet om hun onderlinge relaties te verbeteren, maar om een beroep op collec- tieve voorzieningen te beperken. Aan dat doel worden criteria vanuit die relaties zelf − wat kun je van elkaar vragen, hoe red je het samen, hoe houd je de relatie prettig? − ondergeschikt ge-