De verhuizing van de verzorgingsstaat

marc hoijtink 172 den tot (veel meer) steun van de overheid in de vorm van gespe- cialiseerde hulp en ondersteuning. De politicoloog Haijer ( 2005 ) spreekt in dit verband wel over de discursieve paradox. Daarmee bedoelt hij dat professionals zich bewust en onbewust aanpassen aan het nieuwe beleidsdiscours om tegengestelde of alternatieve doelen te rechtvaardigen en daarmee mogelijk te (blijven) maken. Door hun handelen en uitkomsten te beschrijven in termen van het dominante discours, verwerven zij beleidslegitimiteit. Door de bril van Scott kunnen we dit begrijpen als stil verzet. Het gaat niet per se om intentioneel verzet. Scott biedt een perspectief om grappen te begrijpen als een manifestatie van stil verzet zonder dat mensen dat zelf als verzet definiëren of zelfs zonder dat sprake is van een intentie tot verzet. Als professionals bijvoorbeeld grappen maken over gedichten, posters of zelfred- zaamheidmatrixen, dan gebeurt dit in de flow van de dynamiek van alledag waarin zo’n grap snel weer vervliegt en de aandacht op andere zaken komt te liggen, zoals de route naar een huis- bezoek, een nog af te maken dossierverslag of een lunch die ge- nuttigd wordt. Hetzelfde geldt voor kameleonnen. Professionals proberen hun werk zo goed mogelijk te doen door het leven van mensen en gezinnen aangenamer te maken, door ervoor te zorgen dat de boel niet uit de hand loopt, door steun te organiseren en daarin zijn veel meer ‘waarden aan het werk’, zoals dienstbaar- heid, veiligheid, rechtvaardigheid en zorgzaamheid. Wat daarin goed is om na te streven, is contextafhankelijk en wordt telkens opnieuw bepaald, bijgesteld en veranderd. Soms is meer zelfred- zaamheid de uitkomst, maar dat is lang niet altijd het geval. Kameleonnen is een niet-kosteloze variant van verzet, want dit stille verzet van professionals gaat ten koste van hun publieke stem, waarover in het laatste hoofdstuk van dit boek meer. Kame- leonnen levert soms bovendien een hoop gepieker op. Zo worstelde de sociaal werker in de casus hiervoor met de vraag wat zij zou invullen op de zrm . De vraag was of de man met het hersenletsel