TSV 3 - najaar 2020

Tijdschrift voor Sociale Vraagstukken NAJAAR 2020 nummer 3 27 V oor Enschede is het alle hens aan dek. Probleem is echter dat de Twentse hoofdstad volgens burgemeester Onno van Veldhuizen nu al een ‘overbelaste en onderbetaalde Haagse franchisenemer’ is die zijn ‘gezin nauwelijks meer kan onderhouden’. Geen echte oplossing Er zijnmaar weinig van de 355 gemeenten in ons land die volgend jaar niet moeten bezuinigen, nu inkomsten als sneeuw voor de zon verdwijnen en de corona-gerelateerde kosten zich almaar opstapelen. Uit een enquête van de Volkskrant blijkt dat er onder sommige gemeenten zelfs de angst leeft straks niet meer aan hun betalingsverplichtin- gen te kunnen voldoen. Enschede is een van de gemeenten die het ergstemoeten vrezen. Enschede – een van de tien gemeentenmet deminst vermogende inwoners in Nederland – legt jaarlijks fors geld toe op de uitvoering van deWmo en de jeugdzorg. Boven op de kosten van deze ‘structurele weeffout’ komen thans de kosten van de coronacrisis. De toezegging van het Rijk in augustus dat gemeenten en provincies dit jaar € 777miljoen extra krijgen omde finan- ciële gevolgen van de coronacrisis op te vangen, brengt wellicht enige verlichting. Net als de eerdere geldinjectie van € 566miljoen inmei dat deed. Maar een echte oplos- sing is het niet, vindt bestuurskundige Johan de Kruijf van de Radboud Universiteit, tevens lid van de Rekenkamer- commissie en adviseur van de Rekeningencommissie van Enschede. ‘Het toegekende geld is namelijk niet meer dan een sigaar uit de eigen doos van gemeenten. Het merendeel gaat naar directe gevolgen van corona zoals GGD en extra handha- ving. De gevolgen van de kostenstijgingen in het sociaal domein worden alleenmaar in 2020 opgevangen, terwijl daar de echte oorzaak van de financiële problemen ligt en het Rijk vooralsnog niet bereid is om risico’s eerlijk te delen.’ De Kruijf verwacht dat Enschede ook komend jaar moet doorgaanmet bezuinigen. Op het beheer van voetbalvel- den en zwembaden en het onderhoud van wegen, maar waarschijnlijk ook op voorzieningen in het sociaal domein. Open-einde-regelingen funest Raadslid Joost Nijhuis, die het verzet in Enschede tegen het landelijk beleid aanvoert, is evenmin positief gestemd. ‘Het systeemvan open-einde-regelingen in het sociaal domein − alle rechtmatige aanvragen voor Wmo of jeugdzorgmoeten door de gemeente worden bekostigd − is funest voor de gemeentelijke begroting. De facto komt het erop neer dat de gemeente een aanbodmoet verzorgen, ongeacht of het Rijk haar daarvoor voldoende budget geeft.’ ‘Juist vanwege de open-einde-regelingen in het sociaal domein kan een gemeente niet veel anders dan enkel nog bezuinigen op haar klassieke taken, met als gevolg volle- dige uitholling van de infrastructuur. En daarmee tast ze de sociale cohesie van de gemeenschap tot in de haarvaten aan’, aldus Nijhuis. Dat is een van de twee ‘structurele weeffouten’ van de transities. De andere is dat er in Enschede en veel andere gemeenten vanaf 2015 een wildgroei is ontstaan in het aanbod, met zorg- en hulpverleners die nauwelijks gecon- troleerd worden. ‘De combinatie van open-einde-regelin- gen en het ontbreken van goed toezicht, maakt de kosten onbeheersbaar. Daarenboven legt het Rijk ons telkens weer nieuwe criteria op voor de uitvoering van taken waartoe we wettelijk verplicht zijn, maar waarvoor we structureel te weinig geld krijgen.’ En wat krijg je dan, luidt de retorische vraag van het Coronacrisis drijft Enschede verder inhet nauw Sinds de transities van 2015 kampt Enschede met grote tekorten op de gemeentebegroting. Jarenlang bezuinigingsbeleid heeft het financiële probleem niet kunnen oplossen. Sterker nog, mede door de coronacrisis wordt het begrotingstekort nog groter dan het al was en zijn bezuinigingen in het sociaal domein niet langer uit te sluiten. Crisis met nieuwe scheidslijnen