TSV 3 - najaar 2020

Tijdschrift voor Sociale Vraagstukken NAJAAR 2020 nummer 3 33 de economie in 2021 weer op, zij het met minder gunstige uitkomsten dan in het eerste scenario. Omdat corona langer duurt, kunnen we dit scenario losjes vergelijkenmet dat van het CPBwaarin corona langer duurt. In 2021 gaat het dan vooral slechter met de arbeidsmarkt, de werkloos- heid loopt op tot 5,3 procent. Verder zijn er meer doden, en kwetsbare groepen worden nog harder geraakt. Voor Bob valt de schade uiteindelijkmee. Omdat het virus langer rondwaarde, werd de reisbranche ook voor een langere periode getroffen. Maar reisorganisaties verlegden hun prio- riteiten. Bob specialiseerde zich in veilig en hygiënisch reizen en kon zo toch nog wat opdrachten binnenhalen. Voor Anne ligt dat wat anders. Veel van haar vrienden trokken zich weinig aan van de afstandsregels. Van hun vriendengroep van twintig kregen er vijf corona. Vier van hen hadden geen vervelende verschijnselen, maar één had tot in 2021 nog last. Anne kreeg flinke ruzie met haar ouders, die haar van onverantwoordelijk gedrag betichtten . Voor Ria is dit scenario nog ongunstiger. De werkdruk was al hoog enwordt door de tweede golf nog hoger. Om te verhinde- ren dat ze overspannen raakt, is ze minder uren gaanwerken. Gelukkig heeft haar leidinggevende hier begrip voor en houdt hij goed een vinger aan de pols om te zien of Ria en haar collega’s niet bezwijken. Met hangen enwurgen en door steun van haar omgeving blijft Ria overeind. Voor David is dit scenario niet veel slechter dan het gunstige scenario. Hij is weliswaar erg bang geweest om ziek te worden, maar op de publieke omroep was een landelijke actie met BN’ers omouderen te helpenmet hun eenzaam- heid. Vanuit de buurt is een actie opgezet omboodschappen te doen voor David en hem een luisterend oor te bieden. De dagopvangmoest weer deels geslotenworden, maar er waren online alternatieven. SCENARIO 3: Het waait over, maar de schade is blijvend Nu is het beleid en de opvolging wel effectief omhet virus in te dammen, maar slaagt de samenleving er niet goed in de effecten te verwerken. Het gebrek aan weerbaarheid zorgt voor trage aanpassingen, meer faillissementen en hogere werkloosheid. De afname van het arbeidsaanbod, investeringen en productiviteit zorgt voor blijvende schade en vertraging van het herstel. De gevolgen van het virus zijn zeer verschillend en lopen deels langs de bekende breuklijnen van kansarmen kansrijk in onzemaatschappij. Volgens het Nibud is bijna de helft van alle gezinnen er in inkomen op achteruitgegaan als gevolg van het virus en geeft een kwart aan niet voldoende geld achter de hand te hebben omvier maanden zonder inkomen op te vangen. Maar ook andere effecten raken kwetsbare groepen harder: eenzaamheid en ander geestelijk lijden, onderwijsachter- standen en zorgmijden. Het verschil met het vorige scenario is groot. Ging het met Bob en David toen relatief goed enmet Anne en Ria relatief slecht, nu is dat omgekeerd. Bob heeft last van de gebrekkige weerbaarheid. De reisbran- che heeft klappen gehad en is er niet goed in geslaagd zich aan de nieuwe realiteit aan te passen. Door voortdurende negatieve berichten in de media durvenmensen niet te reizen. Er zijn faillissementen en iedereen houdt de hand op de knip. Voor het inhuren van freelancers voor strategisch advies is even geen geld. Schulden dreigen en hij kan het hoofd nogmaar net bovenwater houden. David heeft nogmeer last van de gebrekkige weerbaarheid omdat zijn sociale netwerk het laat afweten en hij vereen- zaamt. Zijn kinderen hebben het te drukmet hun eigen sores en zinspelen op een opname in een verpleeghuis, waar David boos en verdrietig over is. Met Ria gaat het beter dan in het vorige scenario. Omdat haar werk sterk beïnvloed wordt door de aanwezigheid van het virus, is dat voor haar belangrijker dan de weerbaarheid. Het kabinet heeft flink uitgepakt enmensen in de zorg een flinke gratificatie gegeven. Nu er geen tweede golf komt, kan ze het gewone werk als verpleegkundige weer oppakken. Haar baanzekerheid leidt tot weinig stress over ontslag en de psychologische hulp wordt snel afgebouwd. Ook voor Anne is dit scenario beter dan het vorige. Door goede naleving van de regels onderhoudt ze een actief sociaal leven (op gepaste afstand) en haar baan in het hippe restau- rant heeft ze ook nog. Ruzies met haar ouders zijn niet aan de orde. Wel is het online onderwijs van droevig niveau en lijken haar vriendenwat lusteloos. SCENARIO 4: Doomsday Hier gaat alles mis; het virus waart langer rond en de schade is groot en blijvend. Het opvolgen van gedrags- regels lukt in dit scenario niet goed. Mensen zagen in de media beelden van overvolle stranden, feestende jongeren en zelfs eenminister en de koning die zich niet aan de regels hielden, terwijl ze zelf geen biertjemet collega’s mochten drinken. Dit maakt inzichtelijk dat er een ‘ free rider -probleem’ is en dat zorgt voor verontwaardiging en verdeeldheid in de samenleving waardoor groepen, zoals ouderen en jongeren, tegenover elkaar komen te staan. In dit scenario is het beleid en het gedrag niet effectief omhet virus in te dammen. De arbeidsmarkt is voor langere tijd ontwricht, er zijnmeer faillissementen, en de financiële markten, die in de andere scenario’s nog redelijk overeind bleven, worden ook geraakt. De werkloosheid loopt op tot boven de 10 procent. Een paar kleine banken vallen om. De gezondheidseffecten zijn ook groter, wat ook weer zijn weerslag heeft op de economie. Het begrotingstekort en de schuld lopen flink op. Met alle vier archetypes gaat het slecht. Bob’s opdrachten blijven uit, hij heeft geenmogelijkheid om zich te scholen en belandt in een naargeestig schuldentraject. Dat stelt zijn huwelijk ernstig op de proef, vooral omdat Bob is gaan drinken en zijn vrouw het ook allemaal niet meer ziet zitten. Ria zit min of meer in hetzelfde schuitje als in scenario 2, Crisis met nieuwe scheidslijnen