De verhuizing van de verzorgingsstaat

emotiemanagement aan de keukentafel 103 schild zichtbaar hoe mensen worstelen om hun situatie, hun ide- alen en de opdracht die een organisatie of beleid aan hen stelt met elkaar te verenigen. Om inzicht te geven in het proces van emotiemanagement heeft Hochschild de begrippen ‘gevoelsre- gels’ ( feeling rules ) en ‘interpretatieregels’ ( framing rules ) ont- wikkeld (Elshout e.a. 2013 ). Gevoelsregels definiëren wat we vinden dat we wel en niet zouden moeten voelen (Hochschild 2003: 82 ). Ze hebben invloed op hoe we ons voelen, maar ook op hoe we onze gevoelens er- varen. Gevoelsregels zijn sociaal geconstrueerd en gedeeld, maar worden zelden expliciet benoemd. Ze zijn echter wel waarneem- baar in de interactie tussen mensen, bijvoorbeeld tussen profes- sionals en hun cliënten aan de keukentafel. Interpretatieregels gebruiken we om onze gevoelens te be- grijpen, maar ook om gevoelens te legitimeren of te bekritiseren (Hochschild 2003: 99 ). Hochschild onderscheidt drie categorieën interpretatieregels: historische, morele en pragmatische ( 2003: 116 ). Pragmatische interpretatieregels vergelijken situaties met wat beschikbaar is. Bijvoorbeeld: u moet niet boos zijn over het krijgen van minder thuiszorg, gezien het beschikbare budget voor zorgarrangementen in deze gemeente. Morele interpretatieregels vergelijken situaties met wat moreel juist is. Bijvoorbeeld: u mag niet klagen over zorg die u van uw kinderen ontvangt, want u moet blij zijn dat zij u helpen. Historische interpretatieregels vergelijken situaties met het verleden. Bijvoorbeeld: u moet blij zijn met de begeleiding die u krijgt, want vroeger kreeg iemand in uw situatie helemaal geen begeleiding. Hoewel de term ‘emotiemanagement’ suggereert dat er altijd sprake is van een bewuste strategie, is dat volgens Hochschild niet per se het geval. Emotiemanagement wordt meer of minder bewust ingezet; we doen het in het dagelijks leven voortdurend, bijvoor- beeld als we ongepaste emoties bij onszelf in de publieke ruimte on- derdrukken of die van anderen veroordelen met een afkeurende blik.