De verhuizing van de verzorgingsstaat

emotiemanagement aan de keukentafel 111 de zorg voor zijn vrouw niet langer aankan. Daarop beaamt de man dat het eigenlijk niet te doen is. Dan leeft de consulent voor hoe hij zich voelt over het alternatief voor zijn vrouw thuis ver- zorgen. Zij suggereert dat hij zijn vrouw ‘niet [wil] wegdoen’. Is dat emotiemanagement? Zou niet iedereen dit zeggen? Dat er sprake is van emotiemanagement wordt duidelijker als we ons voorstellen wat twintig jaar geleden een voor de hand liggende reactie was geweest. In plaats van ‘U wilt mevrouw niet “weg- doen”’, was toen een meer gangbare reactie vermoedelijk iets als: ‘Maar Dijkzicht is een heel goed verpleeghuis. Zullen we samen eens een keer gaan kijken?’ Of: ‘Dijkzicht staat inderdaad niet zo goed bekend, maar er zijn ook heel goede verpleeghuizen, zullen we daar eens samen naartoe gaan?’ ‘Niet “wegdoen”’ daarentegen roept het beeld op van kille institutionele zorg in een onmenselijk oord waar mensen weggedaan worden. En wie wil zijn geliefde nu wegdoen? Voorleven dat de man zijn vrouw ‘zo lang mogelijk thuis’ wil houden, zonder dat de man dit zelf geopperd heeft, suggereert dat zijn gevoelens in overeenstemming zijn met het beleid om ou- deren zo lang mogelijk thuis te laten wonen met hulp van naasten. Ontwijken en ombuigen Een derde vorm van emotiemanagement die professionals hanteren, is het ontwijken of ombuigen van emoties van hun cliënt die niet in lijn zijn met het beleid. Dat observeerden we tijdens 8 van de 66 keukentafelgesprekken. Cliënten en hun naasten uiten regelmatig hun bezorgdheid over mogelijke toekomstige problemen en wijzen erop dat zij zich verantwoordelijk voelen voor het vinden van een oplossing. Professionals prijzen hen dan regelmatig voor hun ver- antwoordelijkheidsgevoel, zoals we hiervoor lieten zien, maar laten tegelijkertijd hun bezorgdheid buiten beschouwing. Een voorbeeld daarvan observeerden we tijdens een gesprek tussen een wijkteam- lid dat voorheen met drugsverslaafden werkte en een cliënt die net is teruggekeerd na de behandeling van haar alcoholverslaving.