De verhuizing van de verzorgingsstaat

jan willem duyvendak en evelien tonkens 10 Zelfredzaamheid wordt daarom vaak gelijkgesteld aan onaf- hankelijkheid. Wie zelfredzaam is, zou niet langer afhankelijk zijn. Impliciet gaat het daarbij echter om een specifieke vorm van niet-gewenste afhankelijkheid, te weten professionele hulp vanuit overheidsvoorzieningen. Afhankelijk zijn van naasten in zorgnetwerken geldt juist als positief. Ook wordt gesteld dat burgers zelf meer zelfredzaam willen zijn en een beperktere verzorgingsstaat verlangen. Empirisch onderzoek ondersteunt deze gedachte echter niet eenduidig. Pro- motieonderzoek van Thijs van den Broek ( 2016 ) wijst op een om- gekeerde ontwikkeling. Van den Broek toont aan dat er zich tus- sen 2002 en 2011 een verschuiving heeft voorgedaan van wat hij noemt een ‘warmmodern zorgideaal’ (waarin overheid en burgers gezamenlijk verantwoordelijkheid dragen voor de zorg aan hulp- behoevenden) naar een ‘koudmodern zorgideaal’ (waarin zorgver- lening door familieleden juist als onwenselijk wordt gezien). Van den Broek laat overigens ook zien dat, in weerwil van deze ver- schoven voorkeur, Nederlandse kinderen van hulpbehoevende ouderen – en dan met name dochters − al zeker sinds 2002 meer zorg zijn gaan verlenen toen de toegang daartoe werd beperkt. Onder de dochters van hulpbehoevende ouderen zonder partner in Nederland steeg het percentage dat hulp gaf van 25 procent in 2002 tot 40 procent in 2014 . Bij zonen steeg dat percentage van 15 tot 25 procent. Ook laat Van den Broek zien dat het aantal plaatsen in intramurale instellingen voor ouderen tussen 1990 en 2010 met een derde is afgenomen. Daarnaast toont hij aan dat het percentage ouderen tot 85 jaar dat huishoudelijke hulp kreeg met ruim een vijfde afnam. Kortom: al vele jaren voordat de decentra- lisaties formeel beleid werden, is er een trend van bezuinigingen en beperking van toegang tot zorg ingezet. Onderzoek laat tevens zien dat veel mensen worstelen met deze nieuwe vorm van informele afhankelijkheid. Ze zijn opge- groeid in een verzorgingsstaat waar ze hebben geleerd dat je een