De verhuizing van de verzorgingsstaat

marc hoijtink 160 leidsprogramma dat door de gemeente gepresenteerd werd als een ‘systeeminnovatie’. Het programma richtte zich op mensen en gezinnen met meerdere problemen en omvatte de opdracht ‘om effectiever en efficiënter de ondersteuning te organiseren van die risicogroepen waarbij de stapeling van de bezuinigingen het meest zichtbaar is’ vii . Vooruitlopend op de decentralisatie van het sociale domein waren belangrijke beleidsuitgangspunten daarbij dat ondersteuning via ‘wijkteams’ ‘integraal’, ‘generalistisch’ en ‘dicht bij’ mensen georganiseerd werd, gericht op het vergroten van ‘zelfredzaamheid’. Doel was dat bewoners ‘de regie over hun eigen leven hebben, dat ze op eigen kracht en in hun eigen net- werk problemen het hoofd kunnen bieden’ (idem). In beleidsno- ta’s en op bijeenkomsten heette dat ‘nieuw voor oud’. Data zijn verzameld bij trainingen, caseloadgesprekken, cur- sussen, teamoverleggen, casuïstiekbesprekingen, teamdagen, interne audits en lokale congressen, maar ook tijdens informele aangelegenheden zoals team-uitjes, borrels en teamlunches. Er vonden (participerende) observaties plaats, formele en informele interviews, en documenten zijn bestudeerd, zoals beleidsdocu- menten, egodocumenten van sociaal werkers, werkinstructies en handleidingen van instrumenten die zij gebruikten. Bovendien werden 21 casussen door de ogen van professionals gevolgd. Varianten van verzet van professionals worden in dit hoofdstuk geanalyseerd aan de hand van twee veranderingen in sociaal beleid, namelijk het centrale idee van zelfredzaamheid en de verschuiving van het werken vanuit moederorganisaties in het maatschappelijk middenveld naar multidisciplinaire buurtteams onder regie van de lokale overheid. Eerst komen vier varianten van stil verzet aan de beurt, te weten: humor , negeren , kameleonnen en cogni- tieve vlucht . Vervolgens komen twee varianten van open verzet aan bod: protest en exit . Ten slotte wordt stilgestaan bij het grij- ze gebied tussen stil verzet en coping, en wordt de vraag beant- woord waarom open verzet voor professionals ingewikkeld ligt.