De verhuizing van de verzorgingsstaat

marc hoijtink 176 kers moeilijke gevoelens op afstand zetten door onderscheid te maken tussen een identiteit als ‘professional’ en als ‘mens’. De sociaal werkers leerden zichzelf en elkaar aan dat ‘je als profes- sional nu eenmaal te maken hebt met dingen als die gekke rode tabellen en een nieuwe wereld zonder houvast’, zoals een sociaal werker het zei, ‘maar als je daar te veel over gaat nadenken, dan blijf je aan de gang, ook al vind je er als mens van alles van’. Beter is dan om even op de ‘stand-by-modus’ over te gaan, zoals een andere professional het verwoordde. Cognitieve vlucht is vooral management van emotionele stress door afstand te nemen van moeilijke gevoelens over nieuwe onzekerheid. Een passage uit een interview met een sociaal werker illustreert dat scherp. ‘Als werknemer heb je een plek nodig waarvan je kunt zeggen: dit ben ik en met dit team ben ik verbonden. (…) En je hebt faciliteiten nodig om je werk goed te kunnen uitvoeren (…) Er wordt heel veel van jou verwacht en ook in een hele korte periode met veel vernieuwingen achter mekaar, maar men heeft daar geen oog voor omdat de leidinggevenden zelf ook allemaal van plek zijn verwisseld, allemaal een stoelendans. (…) Het is overleven, je gaat je terugtrekken, want anders ga je denk ik kapot. Je denkt: oké, het is maar werk. Als professional is het nu kennelijk zo, maar als mens neem ik afstand, want je moet ook om jezelf denken, om te weten dat het gaat om frustraties van je nieuwe professionele werk en niet persoonlijk.’ ‘Nieuw voor oud’ betekent in de woorden van een sociaal werker ook ‘politiek immuun worden’. Dat wil zeggen: leren niet uit evenwicht te raken in een voor hen nieuwe turbulente omgeving waar alles zomaar kan veranderen. Of, zoals een sociaal werker het formuleerde, wanneer ‘een of andere ingehuurde man in pak met een pennestreek een streep zet door alle investeringen, om- dat alles weer anders moet’.