De verhuizing van de verzorgingsstaat

afstand nemen van nabijheid 177 Cognitieve vlucht manifesteerde zich ook op een andere wij- ze: professionals motiveerden zichzelf door actief hun roeping in stelling te brengen als reactie op moeilijke gevoelens over de ‘nieuwe wereld’. De sociaal werkers voelden zich vaak sterk verbonden met een specifieke doelgroep (of soms een thema of een problematiek). Voor de ene professional zijn dat mensen en gezinnen met een verstandelijke beperking, voor de andere op- voedingsvragen, voor sommigen zijn het ouderen, voor ande- ren huiselijk geweld, mensen met een migrantenachtergrond of mensen met een psychiatrische achtergrond. Een sociaal werker verwoordde dat naar aanleiding van de derde verhuizing bijvoor- beeld zo: ‘Je kunt wel blijven hangen daarin, maar ik hou mijzelf uiteindelijk wel voor: ik doe dit werk voor kinderen als Noël en moeders als Samantha, die keihard bezig zijn om hun hoofd bo- ven water te houden, en voor niemand anders.’ Sociaal werkers hielden niet alleen zichzelf, maar soms ook elkaar expliciet voor waarom zij dit werk doen, als zij frustraties of pijnlijke gevoelens over de nieuwe onzekerheid met elkaar deelden. Sociaal werkers dirigeerden zo hun aandacht van die moeilijke gevoelens naar po- sitieve emoties over hun werk. Die vonden zij in het werken met mensen en gezinnen. Ten slotte manifesteerde cognitieve vlucht zich bij professio- nals ook door te fantaseren over een andere baan of werkplek als reactie op frustraties en pijnlijke gevoelens als gevolg van de nieuwe onzekerheid. En door hardop te mijmeren over een terugkeer naar hun moederorganisaties en werk buiten het sociale domein, of door te googelen naar vacatures elders. Cognitieve vlucht is een variant van stil verzet die dicht bij exit kan komen: fysiek afstand nemen door daadwerkelijk op te stappen. Exit is een variant van verzet die onder open verzet besproken wordt.