De verhuizing van de verzorgingsstaat

marc hoijtink 182 Naast het onderscheid tussen open en stille varianten is er een schaal die loopt van actieve praktijken en pogingen van profes- sionals om beleid aan te passen naar vormen van coping die (an- dersom) professionals aanpassen aan omstandigheden waarin zij beleid uitvoeren. Bij protest proberen sociaal werkers beleid aan te passen aan hun opvattingen over wat goed werk is of wat daar- voor nodig is. Bij kameleonnen passen professionals zich gedeel- telijk aan, bijvoorbeeld als zij de taal van het dominante discours reproduceren, maar daarmee ook handelingen legitimeren die het tegenovergestelde van verhuiselijking van de zorg en onder- steuning impliceren, waarover meer in het volgende hoofdstuk. Blijft er in humor nog iets van verzet overeind (als sociaal wer- kers via hun grappen kritiek uiten), cognitieve vlucht is vooral een manier om een nieuwe conditie van permanente onzeker- heid en gevoelens van machteloosheid te verdragen door afstand te creëren. Het model is behulpzaam om vormen en dynamieken van ver- zet van professionals in beeld te brengen en te analyseren, maar verklaart nog niet waarom er vooral veel stille vormen van verzet voorkwamen. Hoe kunnen we dit beter begrijpen? Waarom nam de betekenis van bijvoorbeeld humor voor professionals geduren- de het veldwerk toe? En waarom is open verzet van sociaal wer- kers tegen het centrale idee van zelfredzaamheid ingewikkeld voor hen? Om met dit laatste te beginnen: De Brabander ( 2014 ) wijst in Wie wil er nou niet zelfredzaam zijn? De mythe van zelfred- zaamheid op de moeilijkheid die zelfs deskundige critici ervaren bij het uiten van kritiek op zelfredzaamheid. Hij begrijpt dat van- uit het appèl dat de term doet op het beeld van de autonome ge- ëmancipeerde mens dat onlosmakelijk deel uitmaakt van onze cultuur. Het principe van ‘to help people help themselves’ kent bovendien een lange traditie in het sociaal werk. Zelfredzaam- heid is in het sociale domein zo vanzelfsprekend geworden dat