De verhuizing van de verzorgingsstaat

marc hoijtink 184 Ten derde: open verzet betekent niet alleen een feestje van nieuwe hoop verstoren, maar ook openlijk twijfelen aan je ei- gen toekomst. Permanente onzekerheid over positie en baan, en daarmee de garantie van inkomen en de mogelijkheid om über- haupt een professionele identiteit te hebben in de samenleving, is een conditie waaronder open verzet slecht gedijt. Zeker omdat professionals ook nog directer onder de regie van de gemeente met een bezuinigingsopdracht zijn gaan werken. Je uitspreken te- gen de verhuiselijking van zorg en ondersteuning betekent ook je uitspreken tegen een belangrijke doelstelling van het beleidspro- gramma. Open verzet was soms wel aan de orde, maar dan vooral als respons op de indringende turbulentie die het nadrukkelijker werken onder regie van een lokale overheid met zich meebracht en als poging van professionals om daarop grip te krijgen. Open verzet kan echter ook stil worden en zelfs uitdoven. Gedurende het veldwerk routiniseerde de humor van sociaal werkers bij- voorbeeld, en dat was niet omdat er toevallig steeds meer men- sen met humor in het team kwamen. Dat was omdat actievere open varianten waarmee zij meer grip op condities trachtten te realiseren, zoals protest, in hun beleving weinig opleverden. Stil verzet heeft bovendien de neiging zichzelf te versterken. De dy- namiek laat zich beschrijven als een selffulfilling prophecy : hoe sterker gevoelens van machteloosheid, hoe groter de betekenis van meer passieve en stille varianten van verzet, hoe minder de bereidheid tot open en meer actief verzet, hoe groter de machte- loosheid. Open verzet zoals protest kost ook meer energie dan stille varianten of kent een hoge persoonlijke prijs, zoals bij exit het geval is. Niet iedereen kent de luxe om zijn baan op te zeggen of vindt elders gemakkelijk ander werk. De vraag die zich opdringt, is hoe we het gebrek aan open verzet ten slotte beter kunnen begrijpen in termen van beroepsontwik- keling. Bestuurskundige Mark Bovens ( 2003 ) concludeerde meer