De verhuizing van de verzorgingsstaat

thomas kampen en evelien tonkens 188 De deugden van de bureaucratie worden tegenwoordig vaak ver- geten (Du Gay 2000 ). Wetenschappers en beleidsmakers wijzen voornamelijk op de schaduwzijden van bureaucratische organisa- tiewijzen, zoals traagheid, eenheidsworst en onpersoonlijke behande- ling. Traagheid, omdat zorgvuldige naleving van de regels tijd kost. Eenheidsworst, omdat algemene regels vaak niet precies passen op de specifieke problemen van mensen. Onpersoonlijke behandeling, omdat door het volgen van regels en procedures dienstverleners de menselijkheid van cliënten uit het oog zouden verliezen. Meer ruimte voor professionals door het terugdringen van bu- reaucratie belooft snelheid, flexibiliteit en persoonlijke aandacht, maar voedt logischerwijs het tegenoverstelde van de deugden die Weber onderstreepte. Als bureaucratie onpartijdigheid en voor- spelbaarheid garandeert, kan het terugdringen ervan leiden tot nepotisme en willekeur. In dit hoofdstuk onderzoeken wij welke van de twee zich voordoet. Leidt meer ruimte voor professionals tot willekeur en nepotisme of tot flexibiliteit en maatwerk? In hoeverre ervaren of nemen professionals ruimte? We kijken eerst in hoeverre gemeentelijk beleid meer ruimte aan professionals belooft en waarom. Daarna laten we professionals aan het woord over hun ervaringen om te bepalen of zij die ruimte ook krijgen . Tot slot bekijken we op basis van observaties hoe en wanneer zij ruimte nemen of dat niet doen en hoe zij dat zelf rechtvaardigen. Vestzak-broekzakruimte In hoeverre belooft lokaal beleid professionals meer ruimte en om welke redenen? Gemeentelijke beleidsnota’s bevatten stee- vast pleidooien voor meer ruimte als alternatief voor bureaucra- tische controle op de uitvoering. Gemeenten streven naar: (…) ruimte voor professionele afwegingen en beslissingen: