De verhuizing van de verzorgingsstaat

zorg en geld 213 Kortom: de stijging van de zorgkosten is niet iets van alle tijden, maar vond in een specifiek tijdvak plaats, namelijk van 2002 tot 2013 . Gezien de brede politieke en maatschappelijke bezorgdheid over de zorgkosten is het opmerkelijk dat er niet of nauwelijks on- derzoek bestaat naar de oorzaken van de kostenstijging in de ge- noemde specifieke periode. In het algemeen wordt aangenomen dat de kortstondige toename begin jaren nul te maken had met het afschaffen van de budgettering van ziekenhuizen; het weg- werken van de wachtlijsten die waren ontstaan, kostte veel geld. Vanaf 2006 namen de kosten echter opnieuw sterk toe, en dat is precies het moment waarop het ziekenfonds werd afgeschaft en markt-werking het belangrijkste sturingsprincipe werd in de zorg. Het valt echter niet mee om te bepalen of het hier alleen om corre- latie of ook om causaliteit gaat en, zoals gezegd, is de oorzaak van de kostenstijging eigenlijk niet onderzocht. Om misverstanden te voorkomen: dit hoofdstuk heeft geenszins als portee dat de kosten van de zorg vrijelijk op hun beloop gelaten moeten worden. Efficiënt en effectief omgaan met geld is altijd van belang, en nog meer als het om de besteding van publiek geld gaat of om geld van mensen die door hun ziekte of hulpbehoevendheid in een af- hankelijke positie verkeren. Maar een discussie over het goed en effectief inrichten van de zorg is een andere dan het defaitistische discours van ‘onbetaalbaarheid’. En een discussie over kostentoe- name krijgt een ander karakter als helder is dat het om een specifie- ke periode gaat en niet om een permanent natuurverschijnsel. Of het ‘veel’, ‘te veel’ of ‘weinig’ is om 13 procent van de welvaart aan zorg en gezondheid uit te geven, is een maatschappelijke afweging xi . Cijfermissers Hoe heeft het beeld van onbetaalbaarheid kunnen ontstaan? Het verkeerd gebruiken van cijfers speelt hierbij een belangrijke