De verhuizing van de verzorgingsstaat

mirjam de rijk 226 en sociale wijkteams meer samenwerken met andere afdelingen van een gemeente − wat de bedoeling is van de decentralisaties − wordt het moeilijker met een schaartje te knippen of geld wel of niet aan het sociale domein besteed is. Zelfs de spreekwoordelijke gemeentelijke lantaarnpaal kan immers bijdragen aan meedoen, zelfstandigheid, participatie of andere doelen van sociaal beleid. In de eerdergenoemde enquête door Binnenlandse Zaken geeft het gros van de gemeenten aan dat ‘budgetneutraliteit’, oftewel uitgeven aan het sociale domein wat het Rijk ervoor beschikbaar heeft gesteld, het uitgangspunt is ( bzk 2017 ). Daarbij is de alge- mene tendens tot nu toe, zo blijkt uit onder meer onderzoek van Cebeon, dat veel gemeenten geld overhouden op de Wmo en juist tekortkomen op de Participatiewet en de Jeugdwet. Het budget voor de Participatiewet is door het Rijk expres krap begroot omdat het gemeenten moet prikkelen om het aantal uitkeringsgerech- tigden te beperken (Cebeon 2017 ). Een van de ideeën achter de decentralisaties is dat er lokaal maatwerk geleverd kan worden, oftewel dat het aanbod aange- past kan worden aan de bevolkingssamenstelling of de politieke keuzes van raad en college. Het zou dan ook interessant zijn om te weten in hoeverre het geld dat gemeenten uitgeven te relate- ren is aan de zorgbehoevendheid van de betreffende bevolking, aan de samenstelling van gemeenteraad of college van b&w , of aan de financiële mogelijkheden van de betreffende gemeente − bijvoorbeeld door veel ozb-inkomsten of grondverkoop. Daarnaar bestaat echter geen onderzoek. Het valt waarschijnlijk ook moei- lijk te onderzoeken, gezien de eerdergenoemde verscheidenheid in afbakening van wat wel en niet tot het sociale domein of tot maatschappelijke ondersteuning wordt gerekend. Ook de ‘outcome’, oftewel de vraag of de decentralisaties de zorg wel of niet verbeterd hebben, is moeilijk te meten. ‘Het ontbreekt aan landelijke uniforme maatstaven’ en het is ‘bijzonder lastig om uitspraken te doen over waar we staan en hoe het gaat met het so-