De verhuizing van de verzorgingsstaat

evelien tonkens en jan willem duyvendak 238 wordt gevuld met professionele ontwikkeling. Dit tekort leidt tot onzekerheid bij professionals en soms tot onbedoelde willekeur ten aanzien van cliënten. Dit doet zich vooral voor onder profes- sionals die als ‘generalisten’ aan het werk moeten. Hierbij zagen we wel een verschil tussen generalisten met een zorgachtergrond en generalisten met een ambtelijke achtergrond. Generalisten met een zorgachtergrond zijn eerder geneigd om het beleid om te buigen naar de hulpvrager. Generalisten met een ambtelijke achtergrond zijn, omgekeerd, eerder geneigd om de vraag van de cliënt naar het beleid om te buigen. Van professionalisering zou sprake zijn wanneer de wending naar ‘generalisten’ in sociale wijkteams gepaard zou gaan met eisen aan en mogelijkheden voor opleiding, training, bijscholing en interne kwaliteitsbewaking en -verbetering van professionals onder elkaar, op basis van eigen normen ten aanzien van genera- listisch werken. Inclusief een register met wie zich op basis van deze eisen en mogelijkheden heeft gekwalificeerd als een ‘vol- groeide generalist’. Dat klinkt wellicht bureaucratisch. Maar de socioloog Freid- son ( 2001 ) voorspelde dat bij gebrek aan professionele ontwikke- ling andere logica’s de ontstane ruimte innemen. De ruimte wordt dan gevuld met strakke algemene regels (de industriële logica van Boltanski & Thévenot), of door de willekeur van de persoon van de professional (de huiselijke logica). Dat is precies wat we in de praktijk zien gebeuren: de industriële logica neemt meer ruim- te in met meer bureaucratische controle. Ook anderen hebben erop gewezen dat professionalisering gesmoord dreigt te worden in bureaucratisering (Tollenaar 2016 ). Informalisering en maat- werk waren beloften van de decentralisaties, maar de praktijk moet zich teweerstellen tegen de tendens van formalisering en uniformiteit. Zo zijn er maar liefst vier landelijke handreikingen voor het verloop van keukentafelgesprekken. Ook het scp signa- leerde dat regeldruk ruimte voor professionals onder druk zet.