De verhuizing van de verzorgingsstaat

professionaliteit, democratie en solidariteit onder druk 245 viele logica’ volgden maar die van de ‘inspiratie’ en de ‘roem’. Recentelijk is in deze situatie overigens wel verandering geko- men. Er verschijnen steeds meer serieuze empirische onderzoeken die zowel de resultaten als de problemen van de decentralisaties laten zien. En er komen vanuit universiteiten en hogescholen meer geluiden dat we de beloften van nabijheid kritisch moeten kunnen bevragen en niet als vanzelfsprekend in beleidsbeloften moeten meegaan. Zo betoogde de Utrechtse lector Jean Pierre Wil- ken dat het van belang is − bij kwetsbare mensen bij wie ‘eigen kracht niet zo duidelijk is’ − om ‘niet te veel mee te gaan in het discours van vanzelfsprekende participatie en zelfredzaamheid’ (Wilken 2018: 40 ). En pleitbezorger van ‘eigen kracht’ van het eer- ste uur, Pieter Hilhorst, benadrukte recentelijk dat veel mensen niet ‘de bureaucratische vaardigheden hebben om voor elkaar te krijgen wat nodig is’ en dat beleidsmakers ‘de complexiteit van de samenleving’ onderschatten (Hilhorst 2018 ). Solidariteitstekort We signaleren ten derde ook een solidariteitstekort, zowel tussen naasten onderling als tussen ‘vreemden’. Met een solidariteitste- kort bedoelen we dat het beleid bestaande vormen van solidariteit onder druk zet zonder, in min of meer evenredige mate, nieuwe vormen van solidariteit te genereren. Solidariteit tussen naasten staat onder druk door de gesigna- leerde instrumentalisering van persoonlijke relaties. In hoofdstuk 6 zagen we dat veel mensen hun naasten graag hulp willen geven. Dat kan van grote waarde zijn voor de kwaliteit van het bestaan van zowel gever als ontvanger van hulp. Dat is echter iets anders dan deze relaties tot instrument van beleid maken. Mensen hel- pen elkaar dan niet meer onder hun eigen voorwaarden, maar ten behoeve van een beleidsdoel (zoals vergroting van ‘zelfredzaam-