TSV 3 - najaar 2020

22 Tijdschrift voor Sociale Vraagstukken NAJAAR 2020 nummer 3 uitkering. Over inkomenstoetsen waarschuwt het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) overigens dat die ‘inherent vatbaar zijn voor oneigenlijk gebruik’. Bij terugbetaling van onterecht ontvangen bedragen, ligt het risico van proble- matische schulden op de loer. Gewoonlijk vordert de Belas- tingdienst 30 procent van verleende toeslagen terug; dat zal naar verwachting bij de Tozo-regeling niet veel anders zijn. Vooral zelfstandigen en schijnzelfstandigenmet een lage opleiding en dito inkomen zijn kwetsbaar voor fouten. 8 Asielzoekers en statushouders Vanaf mediomaart tot eind april namde Immigratie en Naturalisatiedienst geen nieuwe aanmeldingenmeer in behandeling. De dienst bracht asielzoekers zonder verdere identificatie en registratie naar noodopvanglocaties. Ook de aanvragen voor gezinshereniging lagen stil, evenals de begeleidingsprogramma’s en groepsactiviteiten. Het SCP wijst erop dat een langdurig verblijf in de asielopvang of in een noodlocatie een negatieve invloed heeft op de inte- gratie en participatie van de statushouder. 9 Bizar is dan het bericht in de Volkskant over medewerkers van de Taskforce Dwangsommen die voor eind 2020 ruim 14.000 aanvragen van asielzoekers moeten beoordelen, die vanwege organisatorische onvolkomenheden noodge- dwongen naar series op Netflix kijken. Dit terwijl sommige asielzoekers al meer dan een jaar op beoordeling van hun verzoek wachten. 10 Multiprobleemgezinnen Ook de circa 100.000 gezinnenmet meervoudige proble- matiek hebben veel te duchten van de coronacrisis. Denk aan gezinnen onder de armoedegrens, eenoudergezinnen, gezinnen van ouders met verstandelijke beperkingen of psychiatrische problemen en gezinnenmet ouders die de Nederlandse taal niet machtig zijn. De coronacrisis kan net die ene druppel zijn die de emmer bij hen doet overlopen, waardoor opvoedproblemen, stress, verslaving, kindermis- handeling en partnergeweld nog serieuzere vormen gaan aannemen. Dak- en thuislozen Werkloosheid en schuldenproblematiek zullen naar verwachting de gelederen van de huidige 40.000 dak- en thuislozen de komende tijd behoorlijk doen aanzwellen. Het is bovendien de vraag hoeveel er nu terechtkomt van het plan van aanpak dat staatssecretaris Blokhuis inmei bekendmaakte. De armlastige gemeenten zijn hiertoe immers aan zet (zie ook pagina 16). Bijkomend probleem is dat het in de daklozenopvang lastig is omvoldoende afstand te houden, terwijl het juist daar nodig is omdat de meeste daklozen een zwakke gezondheid hebben. Mensen met ggz-problematiek Een andere groep die het door de coronacrisis zwaar te verduren heeft, bestaat uit ruim1,1miljoen Nederlanders van 18 jaar en ouder die jaarlijks gebruikmaken van de geestelijke gezondheidszorg (ggz). Contact is voor hen een belangrijk onderdeel van de behandeling. Het dwingende voorschrift omafstand van elkaar houden, leidt bij veel ggz-patiënten tot stress, angst, boosheid, frustratie en verveling, en op de langere termijn tot posttraumatische stress, smetvrees, angst voor drukke plaatsen, alcoholmis- bruik en depressie. Al zijn er ookmensen die juist floreren bij de huidige situatie (zie de bijdrage van Piet-Hein Peeters op pagina 4 van dit tijdschrift). Bijstandsgerechtigden Een groep die hard groeit en dat nog wel even blijft doen, is die van demensen die afhankelijk zijn van een bijstands- uitkering. Terwijl het net zo goed ging, en het aantal bijstandsgerechtigden gestaag aan het afnemen was. Eind juni waren het er met 427.000 echter alweer 12.000meer dan een half jaar ervoor. Veel bedrijfsfaillissementenmoes- ten toen nog komen. Dat is extra zuur voor degenen die al langer in de bijstand zitten en de laatste tijd voorzichtig konden hopen opmeer aandacht van hun klantmana- gers (zie ook pagina 10). Te verwachten is dat demeeste aandacht nu weer uitgaat naar de nieuwkomers. Daar komt nog bij dat de digitale hulpverlening voor veel mensen die tot de harde kern van de bijstand horen te onpersoonlijk zal zijn. Ongelijkheden in onderwijs verscherpt De coronacrisis trekt diepe sporen in economie en samen- leving. Wat opvalt, is dat de bestaande ongelijkheden scherper worden. Dat zie je vooral in het onderwijs gebeu- ren. 11,12 Voornamelijk kinderen uit gezinnenmet een lage sociaal-economische status, vaakmet eenmigratieachter- grond, hebben door de coronacrisis een grotere kans omde boot temissen of vroegtijdig uit te vallen. Basisonderwijs De 1,4miljoen leerlingen van het regulier basisonderwijs hebben vorig schooljaar door de coronamaatregelen ongeveer 7,5 week onderwijs gemist. Hoe groot de gevolgen daarvan uiteindelijk zullen zijn, hangt af van de kwaliteit van het aangeboden online onderwijs en van de begelei- ding thuis. Cruciaal daarbij is de vraag of leerlingen thuis beschikken over een internetverbinding, pc, laptop of Ruim30procent vande Nederlanders verwacht door de coronacrisis infinanciële problemen te komen Wat opvalt, is dat de bestaandeongelijkheden scherperworden ANALYSE