TSV 3 - najaar 2020

Tijdschrift voor Sociale Vraagstukken NAJAAR 2020 nummer 3 45 terwijl de Nieuw-Zeelandse premier Jacinda Ardernmeteen strengemaatregelen nam. Waar de voorzitter van de Euro- pese Commissie Ursala von der Leyen probeerde halsstar- rig economische hervormingen na corona te linken aan de Europese Greendeal, greep de Hongaarse premier Orbán de coronacrisis aan omhet Hongaarse parlement verder buitenspel te zetten. 4,5 Die verschillende reacties laten zien dat crises – ook de uitkomsten ervan – geen objectieve gebeurtenissen zijn. Omdat ze dat niet zijn, zijn crises altijd onderhevig aan de ‘politiek van crisismanagement’ (Boin e.a. 2017): een strijd over percepties, ideeën, rollen en verantwoordelijkheden die leidt tot diverse perspectieven op de kern van de crisis, wat er moet gebeuren, en welke veranderingen het teweeg zal brengen of zoumoeten brengen. De formulering ‘Never waste a good crisis’ indiceert vooral dat er politieke strijd ontstaat over of en wat er al dan niet ‘verkwanseld’ zou mogen worden. Alhoewel die strijd zeer ingewikkeld en spanningsvol is, slaagt politiek bestuur er in sommige scenario’s in omzijn ideeën over benutting van een crisis door te voeren. Meestal schieten bestuurders en leiders onder de hoge druk die ze ervaren echter in een ‘antirevolutionaire kramp’, waarbij ze weinig tot geen ruimte laten voor verandering en ze de kansen van een crisis vooral verkwanselen. En stellen ze zich op als apolitieke onaanraakbare crisismanagers die alleen doen wat logisch, wetenschappelijk gefundeerd en hoogstnoodzakelijk is, maar wier verantwoordelijkheid slechts reikt tot de kennis van nu. Deze bestuurlijke hang naar ‘comfortabel crisismanagement’ is bepaald geen nieuw verschijnsel, maar iets wat bestuurskundigen en beleidswetenschappers al eerder hebben geduid binnen aanpalende thema’s als depolitisering, technocratisering en de verwetenschappelijking van beleid. Sommige weten- schappers stellen zelfs dat de depolitisering van sociale vraagstukken zo ver is doorgevoerd dat we in een tijdperk van het ‘post-politieke’ (bv. Wilson & Swyngedouw 2016) zijn beland, waarin de echte democratische politiek is vervangen door technocratisch bestuur. Een voorbeeld hiervan is de Europesemigratiecrisis, waarbij asielzoekers werden verdeeld over landen alsof het visquota’s waren. Ook de Covid-19-crisis vertoont tekenen van depolitisering. Na een half jaar coronacrisis wordt allengs duidelijker hoe het kabinet, soms subtiel, vormgeeft aan die apolitieke, antirevolutionaire crisismanagersrol. Comfortabel crisismanagement Crises zijn ontwrichtende gebeurtenissen die demaat- schappelijke ordemet al haar gangbare gebruiken en normen op losse schroeven zetten. Voor bestuurders lijken Bestuurlijkehang naar comfortabel crisismanagement Crisis met nieuwe scheidslijnen