TSV 3 - najaar 2020

56 Tijdschrift voor Sociale Vraagstukken NAJAAR 2020 nummer 3 RAPPORTEN Beleidsadviezen hebben iets evidents Boekenredacteur Menno Hurenkamp las voor deze aflevering van het Tijdschrift voor Sociale Vraagstukken rapporten en adviezen over de maatschappelijke gevolgen van corona. De toenemende informalisering vergt nieuwe vormen van coronaburgerschap. TEKST Menno Hurenkamp Coronaburgerschap E nkele maanden nadat corona uitbrak, begonnen er studies te verschijnen met advies en analyse over ‘hoe nu verder’. Zeker de eerste varianten daarvan leden aan haast. De auteur had zijn of haar college-aantekeningen nog eens afgestoft en met zoek-vervang ‘finan- ciële crisis van 2008’ overgeschreven met ‘Covid-crisis van 2020’. Daarin trof je dan allerlei interessante waar- nemingen, over waar de quarantaine of de social distancing het meest effect zou hebben, die er echter vooral op neerkwamen dat de auteur altijd al gelijk had en dat corona dit nog eens bewijst. Inmiddels komt er ook een stroompje beleidsadviezen op gang. Waarin dan bijvoorbeeld opvalt dat het nog niet zo makkelijk is om over de hele linie negatieve gevoelens te signaleren; de meeste Nederlanders hadden volgens het SCP in juli 2020 emotioneel niet zo’n last van corona, zo lijkt het. Nota bene de jongeren, met wie iedereen zo’n medelijden heeft, hadden het idee zich best te kunnen redden. Ze voelden zich helemaal niet wanhopig, want ze weten niet beter dan dat sociaal contact via een scherm gaat. Micha de Winter signaleert ietwat contrecoeur ongeveer hetzelfde in een advies voor de VNG, namelijk dat jongeren zich via sociale media niet als slachtoffer opstellen maar volop aan zelfbespiegeling doen. Wat wel vaststaat, is dat eenzame mensen, kwetsbare mensen, mensen met flexwerk of mensen die de taal niet goed beheersen extra last hebben van de maatregelen, zo blijkt nu uit de studies van onder meer SCP, Platform31 en VNG. Het terugkerende antwoord is dat we die kwetsbare groepen goed in de gaten moeten houden, dat dit door de voorgeschre- ven afstand moeilijk is, en dat er meer in kwetsbare groepen geïnvesteerd moet worden, maar dat dit door de aanwassende economische onzeker- heid moeilijk is. Giswerk Dat heeft iets evidents. Natuurlijk moet de kwestie af en toe ook even in beleidsmatig behapbare adviesmootjes gehakt worden. Het is ook onvermijdelijk dat bestaande analyses en doelgroepen nog eens in andere woorden aan bod komen, of dat burgemeesters hun lobby voor extra geld voor [vul in: dak- en thuis- lozen; multiprobleemgezinnen; voet- gangerslichten] nog eens hernemen. Als zelfs de minister van Financiën het geld met een kanon het land in schiet, is het ook niet zo verrassend dat Platform31 pleit voor ‘anti- cyclisch investeren’ in huisvesting of werkgelegenheid. Maar feitelijk kunnen we nog maar amper weten hoe de vork in de steel zit. En veel advies is goedbeschouwd giswerk. Dan zijn scenariostudies als ‘Corona en de stad’ inderdaad geen gek idee. Maar drie scenario’s met ‘zes handelingsperspectieven’ leveren zo’n boeket aan suggesties en plannetjes dat er (bijvoorbeeld) nogal overlap ontstaat tussen ‘economisch herstel’, ‘groen herstel’ en ‘inclusief herstel’. Misschien toch eerst gas terugnemen en zoeken naar de onderscheidende veranderingen? Uitzoomend van de eerste rapportjes gemaakt door het