Als Nederland partnerschappen wil sluiten over migratie met landen van buiten de EU, dan moeten die ook voor die landen voordelig zijn. Nederland en de Europese Unie moeten meer bieden dan afspraken over terugkeer van migranten of grensbewaking. Zonder overeenkomsten over arbeidsmigratie, economische samenwerking en respect voor mensenrechten zullen migratieafspraken niet werken.
Dat stellen de Adviesraad Migratie (AM) en de Adviesraad Internationale Vraagstukken (AIV) in hun nieuwe advies ‘Migratie in Partnerschap: Sturen op Recht en Resultaat’.
De adviesraden waarschuwen dat samenwerking met landen in Afrika en het Midden-Oosten alleen kan werken als hun belangen serieus worden meegenomen. Nederland vraagt deze landen om mee te werken aan terugkeer van uitgeprocedeerde asielzoekers, grensbewaking en opvang in de regio.
De raden benadrukken dat rechten van migranten in partnerschappen altijd moeten worden gewaarborgd
Daar moeten meer voordelen tegenover staan dan nu het geval is, zoals economische investeringen, handel en mogelijkheden voor legale (arbeids- of studie-)migratie naar Nederland. De adviesraden: ‘Dan moet het uiteraard om substantiële bedragen gaan en om steun die voor mogelijke migranten een reden kan zijn om te blijven dan wel terug te keren. Dat vereist maatwerk.’
Bescherming van migranten cruciaal onderdeel partnerschappen
De raden benadrukken dat rechten van migranten in partnerschappen altijd moeten worden gewaarborgd. Internationale verdragen verplichten daartoe. Bovendien is bescherming van de rechten van migranten essentieel voor maatschappelijk draagvlak, zowel daar als hier. Zonder bescherming van de rechten van migranten, werken de afspraken niet.
‘Nederland kan onder geen beding migranten overdragen aan landen waar hun veiligheid evident in het geding is en hun fundamentele rechten worden geschonden’
Dit betekent ook dit: ‘Nederland kan bijvoorbeeld onder geen beding migranten overdragen aan landen waar hun veiligheid evident in het geding is en hun fundamentele rechten worden geschonden. Bovendien zijn niet alleen partnerlanden schenders, ook Europese landen kunnen betrokken zijn bij mensenrechtenschendingen zoals het terugduwen of slepen van boten met (asiel) migranten. Deze borging is daarom een kernvoorwaarde: partnerschappen moeten te allen tijden de toets der kritiek kunnen doorstaan.’
De raden bevelen dan ook aan de mensenrechten goed te monitoren door onafhankelijke partijen. En: ‘Zorg dat migranten tijdens hun verblijf effectieve rechtsbescherming hebben conform Europese standaarden.’ Het recht op herbeoordeling van een Europese asielaanvraag als de situatie in het land van herkomst verandert moet daarbij gehandhaafd blijven.
Niet alleen met nationale overheden spreken
Daarnaast pleiten de adviesraden voor meer Europese samenwerking. Immers: ‘De EU heeft in onderhandelingen doorgaans meer te bieden dan individuele lidstaten als Nederland. Daardoor ontstaan betere mogelijkheden om via brede, strategische partnerschappen wederzijds voordeel te realiseren.’
De raden bepleiten een grotere rol voor regionale organisaties zoals de Afrikaanse Unie
De raden bepleiten aan de andere kant ook een grotere rol voor regionale organisaties zoals de Afrikaanse Unie. Ook daar is een goede reden voor: ‘Regionale actoren, zoals ECOWAS en de Afrikaanse Unie, hanteren eigen visies op migratie, vaak met nadruk op vrije mobiliteit binnen de regio. Die uitgangspunten kunnen botsen met Europese prioriteiten, bijvoorbeeld op het gebied van grensbeheer.’
Ook bedrijven, maatschappelijke organisaties, kennisinstellingen en diaspora-gemeenschappen zouden volgens hen nadrukkelijk betrokken moeten worden bij de ontwikkeling van migratiepartnerschappen.
Breder pakket afspraken nodig, ook voor terugkeerhubs
De plannen voor zogenoemde terugkeerhubs, centra in landen buiten Europa voor afgewezen asielmigranten, kunnen volgens de raden alleen werken als zij onderdeel zijn van een breder pakket afspraken. Dit geldt ook voor plannen om asielverzoeken elders te behandelen.
Lees hier het hele rapport:
Migratie in Partnerschap: Sturen op Recht en Resultaat
Foto: Nairobi, Nairobi County, Kenya, MC G’Zay, via Pexels.