In een verkennende flitspeiling van OpenEmbassy delen 197 nieuwkomers hun zorgen en informatiebehoeften over het tweestatusstelsel.

Een eerste uitkomst is dat informatie over de wetsvoorstellen (de Asielnoodmaatregelenwet die op 21 april door de Eerste Kamer is verworpen en de Wet invoering tweestatusstelsel die op 21 april door de Eerste Kamer is aangenomen, red.) veel respondenten wel bereikt. Respondenten hoorden over de wetsvoorstellen vooral via hun persoonlijke netwerk, zoals familie en vrienden (39,1%), via sociale media (34,0%) en via reguliere media zoals krant of televisie (25,4%).

Dit wijst erop dat informatie over politieke besluitvorming zich snel verspreidt binnen gemeenschappen en netwerken

Ook de uitslag van de stemming bereikte respondenten vooral via sociale media, persoonlijke netwerken en reguliere media. Slechts een zeer kleine groep geeft aan hierover geen informatie te hebben ontvangen. Dit wijst erop dat informatie over politieke besluitvorming zich snel verspreidt binnen gemeenschappen en netwerken.

Maar mensen ervaren veel onduidelijkheid

Tegelijkertijd laat de peiling zien dat informatiebereik niet hetzelfde is als duidelijkheid. Op de vraag hoe duidelijk het is wat de uitslag van de stemming betekent voor de eigen situatie, geeft ruim twee derde van de respondenten aan dat dit niet of beperkt duidelijk is. Dit verschil tussen informatie ontvangen en informatie kunnen duiden vormt een belangrijk signaal uit de peiling.

‘Niemand kan ons precies uitleggen wat deze wet inhoudt’

De open antwoorden bevestigen dit beeld. Een respondent schrijft:

‘Op dit moment denk ik namelijk dat niemand echt duidelijke informatie heeft over deze wet. Wat we om ons heen horen, is steeds beperkt. Niemand kan ons precies uitleggen wat deze wet inhoudt.’

Een andere passage maakt duidelijk dat ook formele informatiekanalen niet altijd als eenduidig worden ervaren:

‘We bellen de IND, maar ook daar krijgen we geen duidelijke informatie; elke medewerker zegt iets anders.’

Voor respondenten gaat het om concrete vragen

Deze antwoorden wijzen niet alleen op een algemene informatiebehoefte, maar vooral op behoefte aan betrouwbare, eenduidige en situatiegerichte duiding. Voor respondenten gaat het daarbij om concrete vragen: op wie is de wet van toepassing, welke gevolgen zijn mogelijk, wat betekent dit voor verblijfsstatus of gezinshereniging, en welke stappen zijn beschikbaar wanneer de uitkomst nadelig is?

Grote verwachte impact tweestatusstelsel

De verwachte impact van het tweestatusstelsel is aanzienlijk. Meer dan de helft van de respondenten (51,8%) verwacht dat het aangenomen stelsel veel invloed zal hebben op het eigen leven of dat van gezin of familie. Daarnaast verwacht 17,8% ‘een beetje’ invloed en 15,2% antwoordt ‘misschien’. Dit betekent dat de meerderheid van de respondenten ten minste enige mogelijke impact voorziet. Slechts 7,1% verwacht geen invloed. Deze cijfers laten zien dat de asielwetten en het tweestatusstelsel voor veel respondenten niet wordt ervaren als een abstract juridisch vraagstuk, maar als een ontwikkeling die mogelijk doorwerkt in verschillende levensdomeinen.

De domeinen waarop respondenten de meeste invloed verwachten, zijn vooral toekomstgericht en psychosociaal van aard

De domeinen waarop respondenten de meeste invloed verwachten, zijn vooral toekomstgericht en psychosociaal van aard. Het vaakst genoemd wordt vertrouwen in de toekomst (84,8%), gevolgd door een gevoel van veiligheid (73,1%), gevoel van stabiliteit (72,1%) en mentale gezondheid (72,1%). Ook motivatie om Nederlands te leren, gezinsleven en werk of stappen richting werk worden vaak genoemd. Deze verdeling suggereert dat onzekerheid over verblijfsrecht niet alleen juridisch of administratief wordt ervaren, maar ook kan samenhangen met voorwaarden voor participatie, taalverwerving, gezinsrust en vertrouwen in instituties.

Hier lees je het hele artikel van Open Embassy en meer over de peiling en respondentengroep.

Foto: Hamza Samad via Pexels