Opvangen van vluchtelingen is heel normaal

Ik hoor bij die meerderheid. Ik woon op nog geen 200 meter van een azc, een oude gevangenis die tijdelijk dienst doet als opvang. Op de muur, onder het schrikdraad staat in slordige graffiti: ‘Komt goed op een dag’. Als ik vanaf het station naar mijn huis loop, wandel ik soms even mee met iemand die op zoek is naar het azc. Je herkent zo iemand aan grote tassen of koffers, een zoekende blik en onduidelijke routebeschrijving op een papiertje in de hand.
Als je dan even naast iemand loopt, spreek je geen asielzoekers, maar mensen. Zo liep ik mee met Caro uit Brazilië. Caro hoopt op een toekomst met haar vier kinderen. Ze is haar thuisland en haar man ontvlucht, die op straat in Amsterdam leeft. Een paar weken later liep ik mee met Mohammed, een (wereldberoemde) journalist uit Gaza wiens vrouw en kinderen in Amsterdam worden opgevangen. Voor Mohammed was er geen plek in de opvang in Amsterdam. Azc’s met plek voor een gezin van 6 zijn schaars, dus moest hij, via Ter Apel, naar de gevangenis in Zoetermeer verhuizen.
Ik ben echt geen uitzondering. Sociaal gedrag is heel normaal: mensen zijn van nature geneigd anderen te helpen, samen te werken of te delen. Het is normaal en goed om mensen in een kwetsbare positie te helpen. Steun voor opvang van vluchtelingen is dus óók heel normaal, zo blijkt herhaaldelijk uit onderzoek en opiniepeilingen. Maar wat de meeste mensen normaal vinden, wordt maar weinig benoemd. Terwijl het nu juist zo belangrijk is.

Normaal

Je kunt het gedrag en de houding van mensen veranderen als je expliciet benoemt wat in een groep normaal wordt gevonden, of wat normaal (én abnormaal) gedrag is. Het heeft een klein maar zeker effect, volgens de wetenschap. Het heet normstelling en werkt zo: wanneer mensen zeggen dat iets normaal is, voelen anderen zich vrijer om dat ook uit te spreken en daarnaar te handelen. Niet omdat ze van mening veranderen, maar omdat ze minder bang zijn voor vervelende sociale gevolgen (zoals kritiek of uitsluiting). Normstelling is belangrijk bij de aanpak van allerlei sociale problemen, zoals discriminatie en grensoverschrijdend gedrag.

Normstelling werk nog beter als mensen met gezag of invloed die normen stellen. Zij worden vaak gezien als voorbeeld én hun boodschap wordt nu eenmaal veel vaker herhaald en verspreid. Ook helpt het als de norm gepaard gaat met verhalen. Zoals die van Caro en Mohammed. Verhalen maken de norm concreet en geloofwaardig.

Extreemrechtse politici en actiegroepen én veel media kennen dit principe inmiddels

Oproep

Extreemrechtse politici en actiegroepen én veel media kennen dit principe inmiddels. Zij schetsen bewust én onbewust een verkeerd beeld. Want wie het nieuws volgt, kan gemakkelijk gaan geloven dat heel Nederland tegen de opvang van vluchtelingen is. Terwijl het tegendeel waar is: 70 tot 80 procent van de mensen vindt opvang van vluchtelingen normaal. [1]

Hierbij doe ik een dringende oproep aan mensen met invloed en het stille midden voor wie de opvang aan vluchtelingen de normaalste zaak ter wereld is: spreek je uit. Op je werk, op een feestje of in de groepsapp. Het opvangen en helpen van mensen op de vlucht is heel normaal. Dat doen we in Nederland al eeuwenlang.

Komt goed op een dag.

Romy Santpoort is projectleider binnen het team Wat werkt bij Movisie.

[1] Zie bijvoorbeeld het onderzoek van de RUG 'Ongenoegen, migratie, gastvrijheid en maatschappelijke onrust' of de recente peiling van RTL nieuws: Steun voor vluchtelingen ondanks protesten

Foto: Romy Santpoort