Februari 2026. Betondorp, Amsterdam-Oost. Sandra doet open. De Zambiaanse (32) straalt. Ze heeft een huis. Al is het een kleine arbeiderswoning voor haar en haar twee zoontjes van 6 en 10.
De tijd in de daklozenopvang is haar niet in de koude kleren gaan zitten. Na de vechtscheiding van haar man, die psychisch onderuitging en gewelddadig werd, zat ze ruim drie jaar met twee jonge kinderen op één kamer. Altijd onrust. De kinderen hadden geen concentratie voor huiswerk. Zij permanent in overlevingsstand. Ze wist met haar uitkering de eindjes telkens nét aan elkaar te knopen. Maar perspectief ontbrak. Moedeloosheid sloeg toe.
‘Je hebt een huis!’
Tot ze via een vriendin hoorde van een gratis opleiding, bij EC-O. Daar kreeg je ook een vertrouwenspersoon, die je kon helpen met alle randzaken. Zodat jij je op je studie kunt richten.
Sandra zelf kan studeren zonder het eeuwige lawaai van de daklozenopvang
Ze meldde zich aan. Vertrouwenspersoon Nicolette beet zich helemaal vast in deze casus. Met het doorbraakteam kwam er schot in de zaak. Niet veel later belde Nicolette: ‘Je hebt een huis.’ Ze moest huilen en lachen tegelijk. Haar zoons hebben nu elk een eigen kamer en rust voor huiswerk. Sandra zelf kan studeren zonder het eeuwige lawaai van de daklozenopvang. Er kunnen vriendjes komen spelen.
En toen moest het mooiste nog komen, vier maanden later. Want bij de diploma-uitreiking zag ze trots in de ogen van haar zoons. Dat vergeet ze nooit meer.
Het verhaal van Sandra is maar een van de vele casussen waarvoor je bij EC-O niet lang hoeft rond te lopen. Wij als medewerkers zien dit wekelijks gebeuren. We vertellen het aan elkaar. Raken besmet. Het geeft energie. De vraag voor jou blijft uiteraard: ‘Wat is dan dat geheim van EC-O?’ En: ‘Vertaalt dit mooie verhaal zich ook in cijfers?’
Persoonlijk maatwerk
Eerst even de feiten. EC-O is een Amsterdams educatie- en vormingscentrum voor volwassenen (27+) zonder (juiste) startkwalificatie. Iedereen die graag beroepsscholing wil volgen, maar daartoe nog niet in staat is, is bij ons welkom om een mbo-1- of -2-diploma te halen.
Het betreft Amsterdammers die door bijvoorbeeld taalproblemen, schulden, armoede en andere beperkingen alles op alles moeten zetten om te overleven. Ze zitten in een kwetsbare situatie en zijn daardoor moeilijk te bereiken en te motiveren. Hiervoor is veel kennis en inzet nodig. Dat hebben de gemeente en reguliere opleidingen niet altijd ter beschikking. Met de speciale aanpak van EC-O en onze partners starten ze met het werken aan hun skills en ambitie.
Tussen de leefwereld en de systeemwereld blijft het maar piepen, schuren en kraken
En wat maakt het uniek? Dat het in een veilige, warme omgeving gebeurt. Altijd met een warme lunch, bereid door de studenten zelf, reiskostenvergoeding, een weekendprogramma voor de kinderen, en een vertrouwenspersoon. Indien nodig kan dit vooraf worden afgestemd met de gemeente met behoud van uitkering. En met bijlesmogelijkheden. Persoonlijk maatwerk.
Onderzoeken bevestigen succes
Uiteindelijk komt het vaak hierop neer: vanuit een sociaal isolement – denk aan thuis op de bank, weinig taalbeheersing, uitkering – naar een nieuwe prikkelende sociale omgeving, activerende lessen, alles in het Nederlands, geen extra kosten, en rekening houdend met zorg voor de kinderen.
De EC-O-expositie Groeien in geluk spreekt boekdelen. Elke student werd gefotografeerd op de eerste dag. En zeven maanden later nog een keer. Wat een verschil. Je ziet trots. Je ziet schouders naar achteren. Je ziet een heldere blik. Je ziet zelfvertrouwen. Dat is die verandering. Niet alleen in hun eigen leven, ook in dat van hun families en sociale omgeving.
Maar ook de cijfers van EC-O zijn goed. Twee rapporten laten zien dat deze sociale onderneming een groot positief effect heeft bij het tegengaan van maatschappelijke uitsluiting en armoede. Van de 170 studenten die dit schooljaar een mbo-opleiding bij ons volgen (dit aantal stijgt elk jaar), haalt naar verwachting 70 procent een startkwalificatie of vindt binnen zes maanden betaald werk. De effectieve uitstroom naar betaald werk voor EC-O-studenten ligt met 38 procent substantieel hoger dan van andere partijen. Die bereiken gemiddeld 12 procent. In de eerste twee jaar.
Uit beide onderzoeken, zowel de impactmeting als de maatschappelijke kosten-batenanalyse (MKBA), blijkt dat de positieve impact op het leven van de deelnemers substantieel is. Zowel de deelnemers als onze partners beamen dit. Op de website van EC-O (eco-o.nl/publicaties) is alles over deze onderzoeken te vinden.
Duurzaam partnerschap
We zien het al jaren om ons heen. Maatschappelijke initiatieven en overheid proberen vaak een modus te vinden om met elkaar samen te werken en te co-creëren. Alleen lukt dit om verschillende redenen maar zelden. Vaak ontbreekt het aan aansluiting bij elkaar. Je zou dat de ‘mismatch tussen de leefwereld en de systeemwereld’ kunnen noemen. Tussen die werelden blijft het maar piepen, schuren en kraken.
Hoe kan het dat EC-O wél resultaat boekt? In onze visie zijn drie elementen daarbij cruciaal: vertrouwen, een gelijkwaardige relatie en voldoende ruimte voor innovatie. Dit leidt tot een gemeenschappelijke taal als de basis voor een duurzaam partnerschap. Deze taal is nodig in deze ‘tussenpraktijk’ om met elkaar samen te werken en de verschillende werelden bij elkaar te brengen.
Duurzame samenwerking werkt alleen vanuit gelijkwaardigheid. Wie de stakeholder ook is
En dat geldt ook voor de gemeente en de Amsterdammers die bij EC-O studeren. De verhouding (relatie) kan, mits op basis van vertrouwen, een groot verschil maken wanneer deze werelden als gelijkwaardige partners optrekken. Dan ontwikkelt de dialoog zich weg van het potentiële conflict naar een dynamiek van elkaar aanvullen en versterken. Een wereld waarin niet wordt gevochten, maar gedanst. En met een betere uitkomst. It takes two to tango.
Duurzame samenwerking werkt, in mijn ogen, alleen vanuit gelijkwaardigheid. Want wie de stakeholder ook is, alles begint met begrip voor de ander. En zijn of haar belang. What’s in it for them? Dat herkennen en erkennen. Het maakt – en dit is cruciaal – niet uit welke stakeholder het is. Of het een werkgever betreft, of iemand van een fonds, de wethouder zelf, een roc-vertegenwoordiger, een docent, een EC-O-vertrouwenspersoon of ‘gewoon’ de student zelf is. Het gaat hierbij in de basis altijd om gelijkwaardigheid. En dat kan goed ontstaan uit inlevingsvermogen. De ander moet zich gezien en begrepen voelen. Het is geen trucje. Het is zich waarachtig en daadwerkelijk gelijkwaardig voelen. En zelf ten diepste ervaren dat dit de basis is voor duurzame samenwerking. Dat is compassie die wortelt in het gemeenschappelijke doel en in het denken vanuit dezelfde opgave.
Structurele inbedding
Wij blijven onze filosofie, aanpak en wetenschappelijke ‘bewijsvoering’ met persoonlijke verhalen accentueren. Storytelling van alle stakeholders is hierbij belangrijk. Je wilt alle stemmen horen. En natuurlijk geloven wij, vol overtuiging: hoe meer EC-O, hoe groter de positieve effecten. Hoe groter de sociale impact. Hoe groter de groei in geluk.
En wanneer we breder en verder kijken, zien we dit: sociale ondernemingen, voortvloeiend uit bewonersinitiatieven zoals EC-O, bieden concrete aanknopingspunten voor een nieuwe aanpak en zijn efficiënt en handzaam. De tijd lijkt ons aangebroken voor structurele inbedding van deze ondernemingen binnen het denken én de financiering van beleid en bestuur in het sociaal domein.
Er is innovatie nodig en verschuiving van onze paradigma’s voor scherpe nieuwe analyses
Meerdere sociale thema’s komen samen in deze aanpak. De nieuwe regering en nieuwe gemeentebesturen hebben allemaal de uitdaging om gelijke kansen te creëren, armoede te bestrijden, integratie van nieuwkomers vorm te geven, polarisatie tegen te gaan, de effecten van vergrijzing op te vangen, zorgkosten te beheersen en vooral te zorgen dat de sociale veiligheid gewaarborgd blijft in een geopolitiek onrustige tijd.
Met de oude instrumenten en benaderingen is dit niet altijd te bereiken. Scherpe nieuwe analyses vereisen innovatie en verschuiving van onze paradigma’s. De ingrediënten van veel sociale ondernemingen zoals EC-O zijn: compassie, passie en het kompas. Dat is onze ervaring van de afgelopen twintig jaar als maatschappelijk betrokken initiatiefnemers en sociaal ondernemer. En dát is de reden waarom het lukt.
Nooshi Forozesh is oprichter en directeur van EC-O.
Foto: Richard van Katwijk