Participatielezing 2026: Djoeke Ardon over de manosphere

Online influencers die jongens en mannen oproepen stoer te zijn, hun spieren op te pompen en vrouwen te domineren: welkom in de ‘manosphere’. Alom wordt de noodklok geluid. Er zijn veel zorgen over  de manosphere en geweld tegen vrouwen, intimidatie op scholen en radicalisering.

Toch is er nog weinig bekend over hoe groot de manosphere is. Waarom vallen (jonge) mannen voor deze influencers? Verbeeldt de manosphere een noodkreet van mannen die in een existentiële crisis verkeren over de maatschappelijke verwachtingen van hun rol als man?

Hype?

In de Participatielezing 2026 van Movisie gaat onderzoeker Djoeke Ardon in op de populariteit van de manosphere. Ze werkt als onderzoeker en adviseur bij Movisie en houdt zich bezig met gendergerelateerd geweld en het tegengaan van man-vrouwdenken in onze samenleving.

Wat betekent de term ‘manosphere’?

De term ‘manosphere’ is een verzamelnaam voor online groeperingen en gemeenschappen van mannen op het internet. Zij vinden dat mannen hun dominante positie in de samenleving zijn kwijtgeraakt door feminisme en vrouwenemancipatie. Deze groepen kennen hun oorsprong in moeilijk vindbare en afgeschermde plekken (zoals fora) op het internet. Maar uit verschillende onderzoeken (Regehr et al., 2024; Whybrow et al., 2024; Parks et al., 2021) blijkt dat het gedachtegoed steeds gangbaarder wordt via (mannelijke) influencers op sociale media die zich richten op mentaal welzijn, sporten of snel geld verdienen.

Een bekend voorbeeld van een manosphere gemeenschap is de ‘incel-gemeenschap’

Een bekend voorbeeld van een manosphere gemeenschap is de ‘incel-gemeenschap’. Incel staat voor 'involuntary celibate', oftewel mannen die geen seks hebben terwijl ze dat graag willen. Maar er zijn veel andere groepen die vergelijkbare basisideeën hebben, zoals ‘pick up artists’, ‘men going their own way’ groepen en de ‘vaderrechten beweging’. Tussen deze groepen zijn er echter ook veel verschillen.

De bekendste manosphere influencer is Andrew Tate, die veel van het gedachtegoed van onder meer de incelbeweging gangbaar heeft gemaakt. Hij verspreidt zeer vrouwonvriendelijke en anti-lhbtiqa+ content, waarbij hij geweld tegen vrouwen en verkrachting goedpraat.

Hoe kunnen we duiden wat manosphere influencers zeggen?

In de manosphere worden eigen theorieën, termen en symbolen gebruikt. Een voorbeeld is het idee van de ‘Red Pill’ (online wordt vaak de afkorting ‘TRP’ gebruikt), een beeld uit de film The Matrix en oorspronkelijk verspreid binnen de incel-beweging. Mensen die de ‘Red Pill’ hebben genomen zijn ‘wakker geworden’ en zien nu hoe de wereld echt in elkaar zit. ‘Red Pillers’ geloven erin dat mannen hun dominante positie in de samenleving moeten ‘terugkrijgen’ door hun ‘seksuele marktwaarde’ te vergroten. Zij stellen dat er een sterke seksuele hiërarchie is, waarbij vrouwen ‘hypergaam’ zijn en alleen naar bed willen met de meest aantrekkelijke mannen of de mannen met de hoogste sociale status.

Vrouwen worden weggezet als onbetrouwbaar en manipulatief

Volgens het gedachtegoed van incels zoeken vrouwen naar mannen die hen kunnen domineren en financieel kunnen onderhouden. Daarom moeten mannen werken aan hun uiterlijk, inkomen en status om een alfaman (hypermasculiene man) te worden. Bijvoorbeeld door veel te fitnessen of via financiële trucs (crypto) snel rijk te worden. Er wordt neergekeken op ‘beta mannen’, die niet voldoen aan deze mannelijkheidseisen. Volgens Red Pill aanhangers willen vrouwen alleen met deze mannen daten om ze emotioneel en financieel uit te buiten (Botto & Gottzén, 2024). Veel incels op internetfora verspreiden een radicale versie van deze ideologie, waarbij in de meest extreme gevallen verkrachting of geweld tegen vrouwen wordt aangemoedigd. En waarbij ook online haatcampagnes tegen vrouwen op sociale media en in games worden gecoördineerd en aangewakkerd (Ging, 2019).

Het idee dat mannen hypermannelijk moeten zijn om vrouwen te kunnen aantrekken, en dat zij vrouwen moeten domineren, is bij veel fitness, crypto en mentaal welzijn influencers zichtbaar. Mannen moeten volgens dit gedachtegoed dus voldoen aan een hypermannelijkheidsideaal, terwijl vrouwen worden weggezet als onbetrouwbaar en manipulatief. Belangrijk hierbij is dat het denken van manosphere influencers en groepen altijd gebaseerd is op het idee dat mannen en vrouwen bepaald gedrag vertonen omdat ze man of vrouw zijn en dat de verschillen tussen mannen en vrouwen heel groot zijn. En dat deze verschillen natuurlijk (psychologisch, evolutionair, biologisch) zijn. Deze ideeën leven overigens veel breder in de maatschappij en vormen al eeuwenlang een belangrijke basis voor ongelijkheid tussen mannen en vrouwen.

Het gedachtegoed van de manosphere bestaat niet alleen online

Er zijn veel onderzoeken die laten zien dat verschillen tussen mannen en vrouwen niet natuurlijk zijn en dat er zeker geen natuurlijke taakverdeling of hiërarchie tussen mannen en vrouwen bestaat (zie bijvoorbeeld: Fine, 2005; Jordan Young, 2010; Butler 1980, Fausto Sterling 2000, Eagly en Wood, 2012). Ten eerste zijn er mensen die zich niet voelen passen binnen de tweedeling ‘man’ en ‘vrouw’ (bijvoorbeeld non-binaire mensen of intersekse personen). Het binaire onderscheid doet de diversiteit aan genderidentiteiten dus tekort. Ten tweede is de variatie tussen de breinen van mensen veel groter dan die tussen mannen en vrouwen als twee groepen. De verschillen die we zien of zelf ervaren tussen mannen en vrouwen, hebben met onze cultuur, en onze blik op gender te maken. Dit vormt ook weer hoe we kinderen opvoeden. Het zijn dus sociale verschillen, geen biologische of natuurlijke verschillen. Het benadrukken van deze verschillen duwt mensen dus in een hokje, iets wat bij veel van hen helemaal niet past.

Het is hierbij belangrijk op te merken dat het gedachtegoed van de manosphere niet alleen online bestaat. Het overlapt met hoe veel mensen in de bredere Nederlandse maatschappij al eeuwenlang de rolverdeling tussen mannen en vrouwen ziet en vormgeeft. De manosphere reproduceert en versterkt dus hardnekkige ideeën en ongelijkheden.

Wordt de manosphere normaler op sociale media?

Op gangbare sociale media kunnen we bij crypto-influencers (Whybrow et al., 2024) of accounts die zich richten op mentaal welzijn en zelfverbetering (Regehr et al., 2024) veel van deze ideeën terugvinden. Dit is meestal content die gemaakt wordt door en voor mannen. De content lijkt vaak onschuldig: influencers spreken over zelfverbetering, fitness routines of geven zakelijke tips. Maar influencers geven jongens en mannen mee dat zij moeten sporten om zo meer ‘mannelijk’ te zijn en een goede vrouw te vinden. En dat zij geld moeten verdienen, zodat hun toekomstige vrouw niet hoeft te werken. Hierin herkennen we sporen van de Red Pill ideologie terug: het idee dat mannen aan een bepaald ideaal moeten voldoen om vrouwen te vinden en dat vrouwen een bepaalde rol in een relatie horen te hebben.

Er lijkt een gematigde manosphere te ontstaan, naast de meer gewelddadige of radicale manosphere

In deze content wordt vaak niet direct opgeroepen tot geweld, online haatcampagnes of verkrachting, maar wordt wel een beeld verspreid dat er een natuurlijke hiërarchie bestaat tussen mannen en vrouwen. Ook in games is veel van deze online vrouwenhaat te vinden.

Er lijkt zo een gematigde manosphere te ontstaan, naast de meer gewelddadige of radicale manosphere die is weggestopt op online fora. Deze gematigde manosphere is te vinden op gangbare sociale media zoals Instagram, YouTube en TikTok, en verspreidt ook schadelijke ideeën, zonder direct op te roepen tot geweld, haatcampagnes of verkrachting.

Is de manosphere schadelijk?

De gendernormen die via manosphere accounts worden verspreid zijn risicovol, omdat ze kunnen leiden tot meer geweld of onveiligheid voor meiden, vrouwen en lhbtiqa+ personen. Daarbij is er een risico dat mensen die de gangbare manosphere accounts volgen, dieper in de manosphere getrokken worden en steeds verder radicaliseren (zie onder meer: Botto & Gottzén, 2024; Peeters et al., 2022; Regehr et al., 2024). Dit geldt niet voor iedereen die deze accounts gaat volgen. Juist bij ideologieën die een overlap hebben met ideeën die al bestaan in de samenleving, komt het vaak voor dat mensen alleen een bepaald gedeelte van de ideologie ondersteunen en een ander gedeelte niet (Koehler, 2016 in Botto et al., 2024). In onderzoeken naar Andrew Tate zien we dan ook dat jongens vaak zeggen dat zij het wel eens zijn met zijn content over werk of sporten, maar niet met het gedeelte dat geweld verheerlijkt (Smith, 2023a).

Eenmaal aangesloten bij manosphere groepen, veranderde hun eenzaamheid in boosheid

Tegelijkertijd hebben onderzoekers bij YouTube en TikTok aangetoond dat jongeren vaak in een korte tijd steeds radicalere vrouwonvriendelijke content te zien krijgen. Bij TikTok vonden de onderzoekers dat binnen vijf dagen een account vier keer meer content met vrouwenhaat te zien kreeg op de ‘For You’ pagina (Regehr et al., 2024). Daarnaast hebben onderzoekers laten zien dat een deel van de jongens en mannen die zich aangetrokken voelt tot manosphere content, zich in steeds radicalere antifeministische groepen gingen begeven. Jonge mannen zochten naar gemeenschap en het gevoel erbij te horen. Maar eenmaal aangesloten bij manosphere groepen, veranderde hun eenzaamheid in boosheid en werd deze door de discussies en content online versterkt. Dit leidde tot het accepteren en stimuleren van het gebruik van geweld (Regehr, 2022).

Zelfs als influencers niet direct oproepen tot geweld, zijn de gendernormen die hierdoor worden verspreid schadelijk. Ten eerste omdat er vaak een dwingend idee wordt verspreid over hoe ‘mannen’ en ‘vrouwen’ horen te zijn. Influencers maken impliciet of expliciet duidelijk dat afwijken van de norm niet hoort, niet natuurlijk is of verkeerd is. Non-binaire of transgender personen en mensen die niet heteroseksueel zijn passen dus niet in het plaatje, en dit kan leiden tot minder acceptatie en meer geweld naar deze groepen. Daarnaast blijkt uit veel onderzoeken dat het geloven in rigide gendernormen of het aanhangen van seksistische ideeën een risicofactor is voor geweld (zie deze handreiking van Rutgers voor een heldere uitleg hierover.) Daarnaast blijkt dat in samenlevingen met meer seksistische normen en overtuigingen, meer traditionele genderrollen, en meer vijandige ideeën over vrouwen en seks er vaker geweld gepleegd wordt (zie de overzichten van Casey & Lindhorst, 2009; en Johnson & Johnson, 2021). Zelfs als influencers niet direct oproepen tot geweld, kan het verspreiden van dit soort ideeën dus toch leiden tot het vaker plegen of goedkeuren van geweld tegen meiden en vrouwen.

Hoe groot is de manosphere?

In Nederland is er nog geen onderzoek gedaan naar de populariteit van manosphere influencers. Het is moeilijk om dit goed in te schatten, omdat accounts en video’s snel veranderen en tijdelijk heel viraal kunnen gaan. Onderzoeken laten wel zien dat content met vrouwenhaat of seksisme erin wijdverspreid en zeer toegankelijk is voor tieners, en dat schadelijke content vaak niet wordt verwijderd (CCDH, 2022; Tech Transparency Project, 2023). In Groot-Brittannië is in 2023 door YouGov onderzoek gedaan, waaruit bleek dat 85 procent van de Britse 13- tot 15-jarige jongens van Andrew Tate had gehoord. 25 procent van hen had een positieve blik op Andrew Tate, en 11 procent verklaarde het eens te zijn met zijn blik op hoe vrouwen behandeld zouden moeten worden.

Jongerenwerkers en docenten zien vaker seksistische opmerkingen van jongens tegen medeleerlingen of docenten

Andrew Tates accounts op Instagram en TikTok zijn verboden. Maar in 2022 vond het Centre for Countering Digital Hate (CDCH) meer dan honderd accounts die Tates content op TikTok promootten, met een totaal van 250 miljoen views en 5,7 miljoen volgers (CCDH, 2022). Daarnaast blijkt uit onderzoek dat bij jonge mensen tussen de 7 en 25 jaar, jongens meer kans hebben om content te zien over mannelijkheid of vrouwelijkheid, met een hatelijke toon. Ook bleek dat kinderen die deze content zien, vijf keer meer kans hebben om het acceptabel te vinden om iemand pijn te doen.

Ook in Nederland zien we in gesprekken met jongerenwerkers en docenten dat veel jongerenwerkers en docenten de opmars van deze accounts opmerken bij de jongeren met wie zij werken. Zij zien bijvoorbeeld vaker seksistische opmerkingen van jongens tegen medeleerlingen of docenten.

Waarom zijn manosphere influencers populair?

Er is nog weinig onderzoek gedaan naar waarom manosphere influencers zo populair zijn. Ze maken aansprekende content, gericht op jongens en mannen, met een harde toon, shockerende taal en grove humor, die jongens aanspreekt (Haslop et al., 2024). Maar veel mensen wijzen ook op de onderliggende problemen waar jongens mee te maken hebben en dat zij niet altijd de aandacht krijgen van beleidsmakers.

Sociologen wijzen erop dat het met jongens en mannen op veel levensgebieden niet goed gaat

Sociologen, zoals de bekende Amerikaanse socioloog Richard Reeves, wijzen erop dat het met jongens en mannen op veel levensgebieden niet goed gaat. In Nederland zien we dat jongens het minder goed doen op school en vaker schoolverlater zijn, dat ze vaker eenzaam zijn, vaker overmatig alcohol drinken, vaker drugsproblemen hebben en dat zelfdoding vaker voorkomt onder mannen dan vrouwen (en drie keer zo vaak onder jonge mannen). Waardoor dit komt is nog niet zo duidelijk, maar het wijst erop dat het belangrijk is ook aandacht te hebben voor jongens en mannen als groep en de worstelingen waar zij mee te maken hebben. Het is niet aangetoond dat deze factoren samenhangen met de opkomst van de manosphere, maar manosphere influencers spelen wel goed in op jongens die het gevoel hebben dat het niet goed met ze gaat, en die daar coaching of hulp bij zoeken. Manosphere influencers richten zich vaak op jongens die bezig zijn met het vormgeven van hun identiteit en mannelijkheid. Ook radicalisering komt vaker voor bij jongens, vanuit een zelfde zoektocht naar identiteit (Peeters et al., 2024). Uit onderzoek blijkt ook dat jongens die onzeker zijn, een slecht lichaamsbeeld hebben of die het gevoel hebben dat hun eigen of groepsidentiteit wordt bedreigd, vaker aangetrokken zijn tot manosphere content (Ging, 2019; Haslop et al., 2024).

Werken met jongens en mannen

Er is veel geschreven over de identiteitscrisis van jonge mannen. Zij kunnen het gevoel hebben dat door de emancipatiebewegingen van vrouwen, lhbtiqa+ personen en mensen van kleur, zij op een achterstand worden gezet. Ook kan het gebrek aan goede mannelijke rolmodellen en een helder verhaal over mannelijkheid hieraan bijdragen. In gesprek gaan over mannelijkheidsnormen en alternatieve beelden van mannelijkheid aanreiken kan hierbij helpen. Lees dit artikel van Emancipator voor meer informatie: Adolescence en het veelkoppige patriarchaat - Emancipator. Bekijk ook de training Lefgozers van Rutgers, die inspeelt op machocultuur en mannelijkheid bij jongeren.

Weten we of de manosphere invloed heeft op het denken van jongeren?

Het is duidelijk dat jongens die meer manosphere content volgen, vaker vrouwonvriendelijke ideeën hebben (Renström, 2024). Er is echter nog veel discussie in de literatuur over of sociale media het denken van jongeren over gender beïnvloedt, of dat jongeren content kiezen die aansluit op al bestaande opvattingen. Er zijn nog niet veel onderzoeken geweest die dit proces goed in beeld hebben kunnen brengen. Een onderzoek laat zien dat jongeren die meer tijd op YouTube doorbrengen, vaker vonden dat mannen emotioneel afstandelijk en dominant horen te zijn (Scharrer & Warren, 2022).

Er zijn in de samenleving aanwijzingen voor dat jonge mannen conservatiever worden dan jonge vrouwen

Tegelijkertijd suggereert ander onderzoek dat jongeren content selecteren gebaseerd op hun bestaande interesses en opvattingen. Familie, vrienden en gemeenschap spelen een belangrijke rol in de opvattingen die jongeren hebben over gendernormen. Het kan zijn dat online content hier ook een rol in speelt. Onderzoekers denken dat sommige jongeren meer beïnvloedbaar zijn door sociale media dan anderen. Dit heeft onder meer te maken met hoeveel tijd iemand op sociale media doorbrengt, het soort content dat iemand precies te zien krijgt, met wie sociale media gebruikers interacteren en persoonlijke houdingen en overtuigingen (Koester et al., 2024).

Tegelijkertijd zijn er in de samenleving wel aanwijzingen voor dat jonge mannen conservatiever worden dan jonge vrouwen. In een recent onderzoek uit Europa blijkt dat het altijd de trend was dat jonge mannen meer progressieve of gendergelijke opvattingen hadden, specifiek als het gaat over geweld tegen vrouwen, en dat dit zich nu omdraait. Jonge Europese mannen praten dus vaker geweld tegen vrouwen goed, doen meer aan victim blaming en hebben meer stereotiepe ideeën over vrouwen dan oudere mannen (EIGE, 2024).

Ook zijn er voorzichtige aanwijzingen dat er onder jonge mannen minder lhbtiqa+ acceptatie is dan onder oudere mannen in Nederland (GGD Amsterdam). In Duitsland is een duidelijke ideologische kloof te zien in de laatste verkiezingen, waar jonge mannen veel vaker op het AFD stemden dan jonge vrouwen. Een verklaring kan zijn dat jonge mannen een heel andere mediaconsumptie hebben dan vrouwen. Ook in Nederland zien we de eerste aanwijzingen dat jonge mannen minder gendergelijke opvattingen hebben dan jonge vrouwen.

Wat zijn de gevolgen van de populariteit van manosphere influencers?

In de literatuur zien we een aantal gevolgen van de populariteit van manosphere influencers. Namelijk een verlaagde sociale veiligheid op zowel basis- als middelbare scholen, verminderd sociaal welzijn van jongeren en grotere risico’s op geweld tegen meiden en vrouwen, transfobie en haat tegen lhbtiqa+ personen in het algemeen, en racisme.

Vrouwelijke docenten in Australië hebben veel last van het seksisme onder de jongens in hun klassen

In het Verenigd Koninkrijk is onderzocht dat de manosphere invloed heeft op de sociale veiligheid op scholen. 70 procent van de middelbare schooldocenten en 60 procent van de basisschooldocenten geeft in dit onderzoek aan extreem bezorgd te zijn over manosphere influencers. Zij geven aan dat door de seksistische en denigrerende opmerkingen van jongens op scholen, meiden er tegenop zien om naar school te komen (Over et al., 2025). In Australië is er een vergelijkbaar onderzoek gedaan waaruit bleek dat vrouwelijke docenten veel last hebben van het seksisme onder de jongens in hun klassen. Zij ervaren dat jongens de vrouwelijke docenten minder serieus nemen, manipulatief zijn en denigrerend doen. Er zijn docenten die aangeven hierdoor gestopt te zijn met lesgeven (Wescott et al., 2024).

Daarnaast is er veel bekend over gevolgen van het gebruik van sociale media op het mentaal welzijn van jongeren. Juist ook van de jongens die deze accounts volgen. Uit onderzoek van Kelly (2019) blijkt dat socialemediagebruik kan leiden tot online seksueel grensoverschrijdend gedrag, slechter slapen, een lager zelfbeeld en een lager lichaamsbeeld. Het leidt er volgens onderzoek van Nesi en Prinstein (2015) ook toe dat jongeren zich meer gaan vergelijken met anderen. Rounsefell en anderen (2019) hebben gevonden dat fitness accounts ertoe kunnen leiden dat gezonde jongvolwassenen anders gaan eten.

De politie in Groot-Brittannië ziet online vrouwenhaat als een nationale noodsituatie

Zoals hierboven al besproken kan het verspreiden van strikte gendernormen ook leiden tot het normaliseren van geweld tegen vrouwen. De veronderstelling dat mannen dominant moeten zijn en macht over vrouwen mogen hebben, kan ertoe leiden dat mannen denken dat zij gerechtigd zijn om controle uit te oefenen, soms met geweld. In Groot-Brittannië wordt er ook een grote toename waargenomen in geweld tegen vrouwen, waarvan de politie aanneemt dat dit te maken heeft met deze online infuencers. Ook recente rellen en aanslagen zouden een link hebben met de manosphere. De politie in Groot-Brittannië ziet online vrouwenhaat dan ook als een nationale noodsituatie.

Daarnaast kan het idee dat vrouwen en mannen een verschillende ‘natuur’ hebben transfobie aanwakkeren. Het impliceert namelijk dat afwijking van deze ‘natuurlijke’ eigenschappen abnormaal of onnatuurlijk is. In sommige gevallen leidt dit tot uitsluiting en discriminatie van mensen die deze eigenschappen niet hebben.

Een klein deel van deze influencers verspreidt racistische denkbeelden of wit suprematisme. Er wordt bijvoorbeeld soms opgeroepen tot het krijgen van veel ‘witte baby’s’. De drijfveer achter deze oproep is een angst voor de zogenaamde great replacement – een complottheorie die stelt dat witte mensen vervangen worden door mensen met een migratieachtergrond, en dat feministen het geboortecijfer van witte mensen verlagen door abortusrechten. Maar andere influencers verspreiden deze content ‘subtieler’ via hashtags zoals #WhiteLivesMatter en #1488. Het cijfer 14 is gelinkt aan wit-suprematisme, terwijl 88 staat voor de letters HH, wat Heil Hitler betekent. Bovendien leidde desinformatie die binnen de manosphere werd verspreid, onder meer door Andrew Tate, deze zomer tot heftige rellen in Engeland van extreemrechtse demonstranten gericht op vluchtelingen en moslims.

Wat is de rol van sociaal professionals bij het tegengaan van de gevolgen van de manosphere?

Ten eerste is het belangrijk dat sociaal professionals jongeren (en volwassenen) ondersteunen in hun eigen leefwereld. Sociaal werkers en jongerenwerkers hebben een belangrijke rol in het versterken van de persoonlijke ontwikkeling en participatie van jongeren. De leefwereld van jongeren bevindt zich voor een groot deel online. Jongeren hebben behoefte aan begeleiding online, bijvoorbeeld over online representatie en interacties, omgaan met online informatie, gezondheid en veiligheid en privacy en intimiteit. Youth Spot heeft de ontwikkelingsbehoeften van jongeren online op een rij gezet.

Maak mannen en jongens onderdeel van het gesprek over emancipatie

Het Verwey Jonker instituut (Peeters et al., 2022) schrijft over extreemrechtse online radicalisering, en dat het belangrijk is voor jongeren om gesprekken te kunnen voeren over wat zij online zien met volwassenen, maar niet alleen met ouders. Jongerenwerkers zijn hiervoor geschikt, omdat zij meer vertrouwd worden, maar ook een ontwikkelingsperspectief hebben op jongeren. Daarnaast hebben sociaal professionals ook een rol in het signaleren van nieuwe ontwikkelingen en het agenderen bij beleidsmakers en in de politiek.

Wat kunnen sociaal professionals doen?

Toon interesse en begrip

Zoals benoemd heeft de populariteit van de manosphere te maken met een zoektocht naar identiteit en betekenis, en een gevoel van bedreiging dat jongens en mannen kunnen ervaren. Het is hierbij belangrijk dat je oog hebt voor wat de ander oprecht zorgen baart en dat je daarbij uit de meningenstrijd blijft.

• Stel vragen zonder oordeel en probeer te achterhalen in wat voor situatie iemand zit. Waarom denkt iemand wat hij of zij denkt? Wat levert dit op? Is iemand zich bewust van de gevolgen, bijvoorbeeld op het mentale welzijn of het lichaamsbeeld?

• Mannen en jongens voelen zich niet betrokken bij emancipatie en kunnen zich bedreigd voelen door een nadruk op de emancipatie van vrouwen. Het is belangrijk om mannen en jongens ook onderdeel te maken van het gesprek over emancipatie en gendertransformatief te werken. Dat betekent dat je jongeren bewust maakt van de schadelijkheid van gendernormen en positieve gendernormen aanreikt die uitgaan van gelijke rechten en mogelijkheden voor iedereen.
  Bij de training Lefgozers van Rutgers gaan deelnemers in gesprek over mannelijkheid en machogedrag. Ook stichting Emancipator werkt met jongens en mannen aan mannelijkheid.

• Algoritmes op sociale media en nieuwswebsites laten vooral informatie zien die past bij jouw interesses en overtuigingen, waardoor je vaak dezelfde invalshoeken blijft zien. Hierdoor kan je wereldbeeld eenzijdig worden, omdat je minder snel in aanraking komt met andere meningen of perspectieven. Wees je bewust van je eigen filterbubbel en hoe die je eigen blik bepaalt, en wees je bewust van hoe iemand anders ook beïnvloed is door diens eigen filterbubbel. Verdiep je in de leefwereld van de ander. Dat doe je bijvoorbeeld door interesse te tonen in iemands ‘online dag’, of door uit te wisselen over je online filterbubbels.

Het is belangrijk dat jongeren onderwijs krijgen over ethisch digitaal burgerschap

Begeleid jongeren online: digitale geletterdheid

Het is belangrijk dat jongeren onderwijs krijgen over ethisch digitaal burgerschap (Regehr et al., 2024). Volgens Regehr en anderen moet dat zich richten op:

• het kritisch nadenken over de online wereld en de content die jongeren consumeren;

• het begrijpen van de impact van nieuwe technologie op hun mentale en fysieke gezondheid;

• en het betrekken van jongeren bij het gezamenlijk opstellen van gedragsregels voor de online wereld waarin zij leven.

Uit onderzoek blijkt dat het samen vormgeven hiervan, veel impact heeft op jongeren en op de grotere sociale norm in hun school en omgeving.

Begeleiding van jongeren door jongerenwerkers en ouders

Ook buiten de onderwijscontext is aandacht voor de online leefwereld belangrijk. Het is hierbij ook belangrijk dat ouders en docenten zelf voldoende kennis hebben over hoe algoritmes, influencers en sociale media werken. Tegelijkertijd hoef je als ouder of docent niet alles te weten over wat zich afspeelt op sociale media. De jongeren zijn de experts maar de volwassenen geven kaders vanuit hun grotere overzicht en opvoedrol.

Houd rekening met de volgende punten:

• Het is voor jongeren nog moeilijker dan voor volwassenen om online informatie te relativeren. En het is voor jongeren moeilijk om begrip te hebben voor andere perspectieven en begrip voor het feit dat er meerdere wereldbeelden zijn. Hier moeten volwassenen jongeren bij begeleiden. Vragen als: waar vind jij informatie, wat doet die informatie met jouw onderbuikgevoel, wie wil jou iets vertellen en waarom is het bericht geschreven, kunnen jongeren helpen bij het kritischer kijken naar online informatie.

• Het werkt ook om jongeren bewust te maken van de gevolgen van de manosphere. Bespreek bijvoorbeeld dat het negatieve gevolgen kan hebben voor je eigen mentale welzijn als je veel naar dit soort filmpjes kijkt (zie vraag 6).

Het zien van mensen die ingrijpen stimuleert anderen om hetzelfde te doen

De sociale norm uitdragen

Het is belangrijk dat je te allen tijde de sociale norm uitdraagt tegen seksisme en vrouwenhaat. Een sociale norm dat alle genders gelijk zijn en dat uitsluiting en discriminatie niet oké is. Mensen willen graag geaccepteerd worden door anderen en zullen daarom hun gedrag aanpassen aan wat deze andere mensen vinden wat gepast en wenselijk gedrag is. Sociaal professionals spelen een rol in het neerzetten van een positieve sociale norm.

Belangrijke punten:

• Als groepen worden uitgesloten of gediscrimineerd, is het belangrijk een grens te trekken. Dit kan ook offline, bijvoorbeeld als zaken die jongeren online zien ter sprake komen.

• Op het moment dat iemand dreigt geweld te gebruiken of steun uitspreekt voor het gebruiken van geweld, is het belangrijk aan de bel te trekken (bijvoorbeeld bij jongerenwerk of politieagenten).

• Ook online is het belangrijk dat er een sociale norm wordt uitgedragen. Uit onderzoek blijkt dat het online normeren hetzelfde effect heeft als offline normeren. Dit kunnen organisaties doen door online te modereren en dus voorbeelden te laten zien van mensen die respectvol met elkaar omgaan. Ook werkt het om rolmodellen zoals jongerenwerkers, maar bijvoorbeeld ook influencers, in te zetten die zich online uitspreken of die ingrijpen. Het zien van mensen die ingrijpen stimuleert anderen om hetzelfde te doen. Ook kan het helpen om online informatie te delen over de strafbaarheid van discriminatie, of over gedragsregels en mensenrechten.

Foto: Hans via Pixabay