De afgelopen weken zijn doorleefd met te veel stress. Daardoor realiseer ik me weer eens dat ik primair een angstige man ben. Het zijn vooral de mensen die de systemen in onze samenleving hebben opgetuigd, beheren, uitvoeren en toepassen die mij doen beven.
Toegepaste kunsten
Een bewuste kennismaking met zo’n systeem was op mijn eerste kleuterschool. Meer dan een schooljaar was ik ongelukkig en vooral angstig. Het reguliere onderwijssysteem paste mij niet. Gelukkig werd dat opgemerkt en mocht ik naar een andere school. Zachtheid en liefdevolle aandacht binnen het antroposofisch onderwijs zorgden ervoor dat ik weer een opgewekte levendige jongen werd.
Daarna ging ik naar de onderbouw met dezelfde onderwijsfilosofie. Met taal en rekenen had ik aldoor grote moeite, op poëzie na. Goed was ik in vrijwel alle praktische vakken, zoals houtbewerken, tekenen en boetseren. Op de bovenbouw bleef ik als opgewekte puber problemen houden met lezen, schrijven en wiskunde, maar verdiepte ik mijn creatieve zijn. De overstap naar het hoger onderwijs in de toegepaste kunsten was een vrij logisch wonder.
Inspiratie en aspiratie
Aan de Design Academie leerde ik verder om schoonheid te creëren met materie. Maar de school was groot, het leersysteem rigide en het bleek uiteindelijk te hard voor mij. Net als op de eerste kleuterschool werd ik steeds ongelukkiger en slaagde ik niet voor de propedeuse.
De rouw stookte mijn smeulende depressie op tot een laaiende interne brand
Na de zomervakantie werd ik aangenomen op de design-afdeling van een kunstacademie. Spoedig vrolijkte ik op en kwamen inspiratie en aspiratie tot bloei. Op deze school met veel meer persoonlijke aandacht voelde ik me als een vis in een bescheiden binnenzee.
In het derde studiejaar tuimelde ik geleidelijk maar onbewust mijn eerste depressie in. Vlak voor de laatste schouw van die verwarrende tijd kreeg mijn vader de diagnose longkanker en hij stierf vijf maanden later op 48-jarige leeftijd. De rouw stookte mijn smeulende depressie op tot een laaiende interne brand. Het verkoolde binnenleven kwam tot stilstand.
In de twee jaar die volgden, vervreemdde ik van mijn studiegenoten en door stomme conflicten verloor ik vriendschappen. Scheppende schoonheid bleef uit in vormgeving en leven. Door intensieve psychotherapie vloeide gezondheid terug in lichaam en geest. Na het derde jaar, studeerde ik in het vierde studiejaar dan toch nog af, en goed ook.
Lang hield ik het niet uit in een systeem dat mij helemaal niet paste
Vlot daarna kreeg ik mijn eerste baan als vormgever in de meubelindustrie. Lang hield ik het niet uit in opnieuw een systeem dat mij helemaal niet paste. En zo is het telkens gegaan bij heel verschillende werkgevers.
Bureaucratische systemen
Nog aldoor ben ik bang voor grote, logge organisaties waar menselijke vriendelijkheid lijkt verdwenen. Angstaanjagend zijn voor mij de ingewikkelde bureaucratische systemen, wetenschappelijke of juridische taal en vooral autoritaire mensen die zelfverzekerd hun waarheid verkondigen of, nog erger, opleggen. Brieven met dwang tot betaling uit naam van de koning verpulveren mijn wezen.
Ik heb regelmatig angst ervaren voor de overdonderende zelfverzekerde grootsheid van de wetenschappelijke wereld
Zelfs als ervaringsdeskundig medewerker van hét kennisinstituut voor sociale vraagstukken heb ik de afgelopen vijf jaar regelmatig angst ervaren voor de overdonderende zelfverzekerde grootsheid van de wetenschappelijke wereld. En dan met name voor mensen die het wél begrijpen, wél weerbaar zijn en blijven functioneren binnen het grote bureaucratische organisme. Dat alles is door de coronapandemie extra gefrustreerd geraakt.
Arbeidscontract ontbonden
Na twee jaar long-covid-verzuim en toch weer een depressie wordt mijn vaste arbeidscontract ontbonden. Opnieuw ga ik een onzekere tijd tegemoet met UWV, nog meer medische keuringen, een wel of niet toereikende WIA-uitkering, eventueel aangevuld tot bijstandsniveau en uiteraard het donkere woud van toeslagen. Gelukkig krijg ik hulp om binnen deze uitdagende veranderingen de juiste weg te vinden. Soms voel ik enige vrijheid om die weg zelfstandig te besturen. De helpers zijn daarbij het grootlicht die de duistere weg, van de grotemensenwereld met haar ingewikkelde wetten en regels, in mijn richting blijven verlichten.
Sander Griek is toegepast kunstenaar