Jongeren ervaren meer polarisatie en maken zich daar zorgen over, blijkt uit recent onderzoek. Voor velen van hen zijn onderdelen van hun identiteit, zoals kleur, culturele achtergrond, gender of seksuele geaardheid, in de publieke ruimte en de media een mikpunt van haat of geweld. In een tijd waarin je niet zomaar kunt zijn wie je bent als je afwijkt van de dominante maatschappelijke norm, hebben jongeren positieve rolmodellen nodig die verschil vieren. Rolmodellen die cool zijn en laten zien dat je niet in één hokje hoeft te passen.
Verademing
De Puerto Ricaanse popster Bad Bunny, de meest gestreamde popartiest ter wereld, is zo’n rolmodel. Wij zagen hem eind juni optreden in een strak uitverkocht Gelredome waar jonge mensen met allerlei achtergronden compleet uit hun dak gingen. Het is een verademing om een artiest te horen die jongeren uitnodigt om hun meervoudige identiteit met trots en liefde te dragen. Terwijl de wereld in brand staat, roept Bad Bunny zijn publiek op om te genieten van de kleine dingen in het leven en van de kracht van gemeenschap. Dat is niet gemakzuchtig.
Bunny’s boodschap is ook voor professionals met een pedagogische opdracht relevant
Juist voor jongeren van kleur en voor jongeren met een migratieachtergrond die regelmatig discriminatie ervaren, is Bad Bunny’s boodschap dat je mag genieten van het leven nu extra belangrijk. Zijn boodschap is ook voor professionals met een pedagogische opdracht relevant. Hij kan hen inspireren om jongeren mee te geven dat ze trots mogen zijn op zichzelf.
De populariteit van Bad Bunny is enorm. In 2025 was hij de meest gestreamde artiest ter wereld. Na zijn overweldigend succesvolle én controversiële optreden tijdens de Amerikaanse Superbowl halftime show in februari dit jaar groeide zijn populariteit verder. Op zijn meest recente album Debí Tirar Más Fotos brengt Bad Bunny een ode aan zijn moederland Puerto Rico.
De hits gingen viraal op sociale media, omdat ze voor veel jonge mensen symbool staan voor bredere thema’s die te maken hebben met de erfenis van een koloniaal verleden en de waarde van migratiecultuur. De twee plastic stoeltjes op de cover van het album zorgden voor herkenning en verbinding onder jongeren uit verschillende culturen. Het is een universeel herkenbaar beeld voor iedereen die is opgegroeid in een familie met weinig geld, maar veel tijd om met elkaar samen te zijn. Op zulke witte stoeltjes worden vaak de meest voedende en diepste gesprekken gevoerd, zoals iemand online opmerkte.
Trots
Bad Bunny laat in zijn muziek en shows de wereld zien dat biculturele jongeren trots mogen zijn op hun cultuur, geschiedenis en moedertaal. Hij bezingt de tweeledigheid van een migratiegeschiedenis: je denkt met bitterzoet gemis aan het land van je voorouders en je bent je bewust van de opoffering die komt kijken bij de zoektocht naar een beter leven.
Ook de autonomie van Bad Bunny spreekt jongeren aan. Hij weigert zich aan te passen aan de mainstream cultuur en dominante normen van de westerse wereld, maar laat juist zien hoe die mainstream cultuur beïnvloed wordt door migratie. Bad Bunny is regelmatig kritisch over het anti-immigratiebeleid van Trump en benadrukt dat de VS drijft op de arbeid van migranten.
Hij gaf de boodschap af dat koloniale geschiedenis niet alleen over slachtofferschap en landverlies gaat
Om zijn Latino fans te beschermen tegen arrestaties van ICE rondom concertlocaties kondigde Bad Bunny aan tijdens deze wereldtour geen concerten te geven in de Verenigde Staten. Zijn halftime show deed hij volledig in het Spaans, een unicum in de Amerikaanse geschiedenis.
Bad Bunny opende het optreden met een decor van suikerplantages uit Puerto Rico, waar de lokale bevolking ondanks de geschiedenis van kolonisatie toch haar eigen cultuur, gemeenschapszin en levensvreugde bleef ontwikkelen. Na de Spaanse kolonisatie namen Amerikaanse bedrijven het over, en vandaag de dag zijn het nog steeds rijke Amerikanen zoals Jake Paul – de verloofde van Jutta Leerdam - die in Puerto Rico voor weinig geld enorme villa’s kopen en een beroep doen op de toch al schaarse publieke voorzieningen.
Maar Bad Bunny nam zijn publiek ook mee op een vrolijke tour langs alledaagse momenten uit het leven van Latijns-Amerikaanse gemeenschappen die van niets iets weten te maken, van een spel domino tot een bezoek aan de nagelstyliste. Zo liet hij zien hoe verhalen over verzet en bevrijding een gevoel van trots en eenheid kunnen oproepen tussen mensen uit verschillende landen die allemaal weten wat historische uitbuiting betekent, maar zich niet klein hebben laten krijgen.
Kritisch
Bad Bunny laat zijn activistische kant ook op creatieve wijze zien in relatie tot gendernormen. Tijdens de SuperBowl halftime show kwamen niet alleen traditionele waarden aan bod, zoals het huwelijk tussen man en vrouw. Ook de lichamelijke expressie tussen mannen die samen perreo (reggaeton-dans) dansen werd genormaliseerd.
Bad Bunny is een commerciële artiest en geen uitgesproken activist
Daarnaast stonden vrouwen centraal in de dans bij het nummer yo perreo sola, dat gaat over vrouwelijke autonomie en dat kritiek levert op seksuele intimidatie in de uitgaansscene. In de videoclip bij dit nummer is Bad Bunny zelf te zien in drag. Binnen de reggaeton cultuur die vaak als macho wordt gezien maakt hij ruimte voor verschillende vormen van niet-traditionele en antimacho masculiniteit. Daarmee biedt hij een aantrekkelijk tegenwicht tegen opvattingen die jongeren vanuit de manosphere aangereikt krijgen.
Bad Bunny is een commerciële artiest en geen uitgesproken activist. Toch helpt zijn muziek jonge fans om zich op een kritisch bewuste manier te verhouden tot onrecht en ongelijkheid.
Bespreekbaar maken
Voor professionals die vanuit een kritisch pedagogische houding met jongeren werken is dit gegeven interessant. Professionals kunnen Bad Bunny’s populariteit aangrijpen om met jongeren te praten over hoe je om kunt gaan met de meervoudigheid van je identiteit. Zonder jongeren een expliciet moraliserende boodschap op te leggen.
Hij laat zien dat je trots mag zijn op je roots en dat er niet één soort macho mannelijkheid is
Door samen met jongeren naar Bad Bunny te luisteren kun je thema’s als uitsluiting en erkenning bespreekbaar maken. Hij laat zien dat je trots mag zijn op je roots en dat er niet één soort macho mannelijkheid is. Hij laat ook zien dat koloniale geschiedenis niet alleen gaat over landverlies en slachtofferschap, maar ook over overlevingskracht en vindingrijkheid.
Bad Bunny sloot zijn halftime show af met een opsomming van alle landen op het Noord-, Midden- en Zuid-Amerikaanse continent en de boodschap God Bless America. Daarmee claimde hij deze uitspraak terug van rechtspopulisten als Trump die dromen van een exclusief witte natiestaat. Bad Bunny refereerde juist aan de eenheid in diversiteit van de Amerika’s, waar de Verenigde Staten een onderdeel van uit maakt, maar niet bepalend in is.
Het enige wat sterker is dan haat, is liefde, viel er op grote videoschermen te lezen. Een verbindende boodschap van radicale liefde in een tijd van polarisatie en neofascisme. Liefde voor elkaar als medemens, liefde voor alle onderdelen van je identiteit en liefde als vermogen om zorg te dragen voor elkaar, juist door te erkennen dat je kwetsbaar bent voor onderdrukking. In onze gedeelde menselijkheid staan we sterker dan politici die ons uit elkaar proberen te drijven. Precies de hoopvolle en verbindende boodschap die jongeren nu nodig hebben.
Fariël Ben Abdelaziz is onderzoeker bij het lectoraat Jeugd en Samenleving en docent Pedagogiek aan Hogeschool Inholland. Femke Kaulingfreks is bijzonder hoogleraar grootstedelijke vraagstukken op de Wibautleerstoel aan de UvA.
Foto afkomstig van video: The New York Times Popcast - 'Bad Bunny on His ‘Most Puerto Rican’ Album Yet'