Vakanties zijn heel duur –en heilig

Vakanties zijn kostbaar en we hebben ze niet echt nodig. Door een paar vakantiedagen in te leveren zouden we alle overheidstekorten kunnen oplossen.  Maar dat gaan nooit gebeuren. Nederlanders hebben liever een berooide overheid dan dat we iets van onze vakantie opgeven.

Nederlanders gaan weer massaal op vakantie. Het jaarlijkse ritueel wordt zoals gewoonlijk met man en macht uitgevoerd, crisis of geen crisis. Niets lijkt zo heilig voor Nederlanders als hun vakantie. Wee degene die durft te suggereren dat het wel wat minder kan met die vakanties.

Die Nederlandse vakantie is een uiterst kostbare aangelegenheid. Nederlanders geven ongeveer 7 procent van hun inkomen uit aan vakanties. Voor een belangrijk deel doen ze dat in het buitenland, dus dat geld vloeit weg uit de Nederlandse economie. Tel daarbij op de tijd dat niet wordt gewerkt, dan komen de totale kosten van de Nederlandse vakantie te liggen tussen de 12 en 14 procent van het bruto binnenlands product. Breng het geld in mindering dat verdiend wordt aan de vakanties van Nederlanders in Nederland, en dan blijkt dat Nederlanders nog steeds flink meer uitgeven aan hun vakanties dan aan hun gezondheidszorg.

Onproductief

De vergelijking met de gezondheidszorg heeft meer kanten. Want net als wanneer zieke mensen onproductief zijn, zo zijn vakantievierders dat. Op vakantie voeren ze niets uit. Dat is ook de bedoeling van vakanties. Nederlanders zijn minstens vijf weken per jaar inactief.

Maar omdat we gewend zijn geraakt aan vakantiespreiding, ligt Nederland drie à vier maanden per jaar plat. Tel maar na. Behalve in de maanden juli en augustus, is er weinig tot niets af te spreken of te doen tijdens de herfstvakanties, de maand rond Kerstmis, de krokusvakanties, en de mei-vakantie. Nederlanders gaan als het enigszins kan op vakantie. Dat betekent dat ook zij die niet op vakantie gaan, gas terug moeten nemen. (Met als grote voordeel dat de files in die tijd sterk afnemen.)

Ziektebeelden

De vakantie kent ook zeker twee vaste ziektebeelden. Eerst is er de vakantiedepressie. Dat is het moedeloze gevoel dat mensen kunnen krijgen in de weken voor de vakantie. Ze wanen zich al op het strand. Dat stemt somber. Zo hoor je mensen vaak verzuchten dat ze nodig aan vakantie toe zijn.

In de Verenigde Staten, waar ik jaren lang heb gewoond en gewerkt, hoorde ik die verzuchting nooit. Als je geen vakantie gewend bent, zoals de Amerikanen, dan kan je er ook niet aan toe zijn.

Dan is er nog de vakantieblues, oftewel het blijven hangen in de vakantiesfeer na terugkomst, waardoor het moeilijk is het oude werktempo weer op te pakken (heb ik zelf veel last van). Niemand die weet wat de vakantiedepressies en -blues kosten in termen van productiviteit, maar de kosten mogen we optellen bij het toch al gigantische bedrag dat vakanties ons kosten. Dat geldt overigens ook voor de overwerkte mannen die tijdens de vakantie hartproblemen krijgen en ski-gangers die ledematen breken.

Herinneringen

En wat zijn vakanties eigenlijk? Met al het geld dat we eraan uitgeven, kopen we niet veel meer dan herinneringen. Het enige concrete dat overblijft zijn plaatjes in het fotoboek.

Je zou vakanties ook investeringen kunnen noemen, een investering in culturele ervaringen misschien, maar vooral een investering in het gezinsleven, in vriendschappen. Daar tegenover staan de spanningen die mensen op vakanties ervaren, de ruzies, de echtscheidingen. Dat zijn dan weer negatieve investeringen. Het saldo zal best positief zijn, maar het blijft veel geld, heel veel geld dat we ervoor bereid zijn te betalen.

Vakanties zijn een luxe goed. We hebben ze niet echt nodig en ze zijn vaak extravagant: zonnen op de stranden van Thailand terwijl we in Nederland ook veel strand hebben. Vakanties zijn een statusgoed. Nederlanders pronken niet gauw met hun spullen, maar met hun vakanties kunnen ze scoren.

Loser

Goede vakantieverhalen zijn heel wat waard in de familie en op het werk. Bekennen dat je niet op vakantie bent geweest, doen Nederlanders niet graag. Je klinkt dan als een loser. Met een kampeervakantie op de Veluwe kan je niet aankomen als de rest op safari is geweest, of onder dolfijnen heeft gezwommen in een exotisch oord.

Kunnen we besparen op vakanties? Jazeker. Dekken de opbrengsten van een paar dagen minder vakanties de overtollige kosten van de gezondheidszorg? Jazeker. Kunnen we de overheidstekorten geheel terugdringen als we de kosten van een paar dagen vakantie aan de Belastingdienst zouden overmaken? Jazeker.

Maar dat gaan we nooit en te nimmer doen. Liever ziek en een berooide overheid dan dat we iets van onze vakantie gaan opgeven. Want voor Nederlanders is de vakantie heilig.

Arjo Klamer is hoogleraar culturele economie aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. Hij weet dit jaar zijn vakantie te beperken tot vijf dagen trekken met het gezin in de Dolomieten en een paar dagen investeren in culturele kennis.

Dit artikel verscheen ook op www.trouw.nl

 

 

Dit artikel is 1043 keer bekeken.

Reacties op dit artikel (11)

  1. Beste Arjo,

    Goed stuk. Ik ben het helemaal met je eens. We zijn met de huidige vakantiecultuur nogal doorgeslagen. Met al de vakanties ligt de economie inderdaad vaak stil.

    Ik houd van werken, zonder het te overdrijven. Omdat ik mijn werk leuk vind, heb ik ook veel minder behoefte aan vakantie. Toen ik kleine kinderen had, ging ik wel drie weken weg in de zomer. De zomervakantie duurde anders wel heel lang. Misschien zouden de schoolvakanties eens onder loep genomen moeten worden. Of wat dacht je van studiedagen voor leraren onder schooltijd? Hup, weer een vrije dag voor de kinderen.

    Hoe breng je deze luxe verworvenheid weer terug naar normale proporties?

    Groet, Ingrid Sarsanszky

  2. Belachelijk artikel. De meeste mensen hebben een overschot aan vakantiedagen. Dit was zelfs zo’n probleem dat er wettelijk een maatregel is genomen dat je vakantiedagen niet meer onbeperkt mee kunt nemen. Daarnaast werkt een groot deel van de mensen in de vakantie door dankzij sociale media en onbeperkt internet. Het gaat zo even uit mijn hoofd om één derde van de werknemers die geen moeite heeft om zijn/haar mail te checken tijdens vakantie. En zo’n 40% doet wel eens wat werk tijdens vakantie. Erg overtrokken artikel dus en een miskenning van de betrokkenheid bij werk van Nederlandse werknemers…. En laat ik daarbij het aantal uren dat NL gemiddeld onbetaald overwerken nog maar even buiten beschouwing…

  3. Toch willen Klamer en jij hetzelfde Christine: minder heiligheid van de vakanties. Tenzij je de ontwikkeling die je schetst als zorgelijk ziet, maar daar lijkt het niet op. Misschien ben jij gewoon wat optimistischer dan Arjo Klamer?

  4. Of de Nederlandse vacantiedrift extravagant is, zou vergelijkenderwijs moeten worden bepaald. Alleen losjes met de USA vergeleken vind ik onvoldoende.

    Aan het opvallende, dure NL-se vacantiegedrag liggen, schat ik, de volgende 2 makro-motieven ten grondslag:
    1] Klimaat; we zoeken de zon. Maar doen IJslander dat dan ook?
    2] Nederland is overbevolkt, we hinderen elkaar. In feite zijn wij een uitgewoond land. Buitenlandse vacanties zijn nodig om de ervaringen van ruimte en vrijheid op te doen.

    Via 2] laat zich begrijpen waarom USA-Amerikanen niet zo vacantie-belust zijn.

  5. Een daaraan gerelateerd probleem is het negatieve effect dat de lange zomervakantie heeft op de leerprestaties van schoolkinderen. Onderzoek van Alexander, Entwisle & Olson (2001) stelt dat kinderen uit een lage sociaal economische klasse zich niet verder ontwikkelen in deze vakanties, terwijl kinderen uit hogere sociaal economische klasses dat wel doen.

    Door de vakanties meer te spreiden kun je dit probleem verminderen.

  6. Helemaal mee eens! Het moet maar eens afgelopen zijn met dat elitaire geneuzel! Een heleboel medelanders hebben het hele jaar door geen nagel om aan hun kont te krabben omdat ze anderen de ogen uit willen steken met hun vakantiebestemming!
    Vakantie is om lichaam en geest tot rust te brengen en om te relativeren. Dat kan ook thuis, of in eigen land. We hebben het, over het algemeen, al zo goed. Ik ken geen ander land dat zoveel vakantiedagen heeft.
    Waarom die opschepperij? Ik zie het als een schreeuw om aandacht.

  7. Mensen mogen toch van het leven genieten? Of zijn we slechts radertjes in het geheel, louter bestemt om de productiemolen draaiende te houden. Vertel iemand met een minimum loon maar eens dat hij een deel van z’n vakantiegeld mag doneren aan de belastingdienst. Er bestaan vreselijke banen die geestdodend zijn of fysiek lood en lood zwaar. Sommige mensen die hiertoe veroordeeld zijn sparen wat geld om een paar weken uit die ellende te geraken om eventjes te kunnen genieten van een mooie omgeving. Voor die mensen gaat bovenstaande niet op daarom vind ik dat je dit niet zo algemeen kunt stellen.

  8. Ik vraag mij altijd af waarom die mensen die het in de Verenigde Staten allemaal zoveel beter vinden, daar dan ook niet gaan wonen, in plaats van die vervelende praatjes keer op keer weer over ons in dit land uit te strooien. Het is allemaal calvinisme wat hen drijft, en wat ze aan de V.S. ook zo aantrekkelijk vinden.

  9. (vijf dagen trekken met het gezin in de Dolomieten en een paar dagen investeren in culturele kennis) dat is heel wat voor een hoogleraar culturele economie, wat wil dat zeggen trouwens investeren in culturele kennis?

  10. Nederland staat bekend als een calvinistisch land. Ik zou het jammer vinden als (meer) mensen zich een pleziertje gaan ontzeggen, iets waar ze meestal hard voor gewerkt hebben. Het prikkelt ook niet om je carrière verder te ontwikkelen. We hebben geen lunchcultuur, mogen we dan wel van een vakantie genieten? Straks gaan ze in het buitenland nog denken dat we het niet zo breed hebben. Omdat we zo graag relatief sober leven. Normaal is zo saai!

    Ik leef liever gewoon naar het salaris wat ik verdien, net zoals ze in andere landen doen. Jaren geleden heb ik mindere tijden gehad met werkloosheid, die kant heb ik dus ook gezien. Al met al een beetje zonde om dan nu vrijwillig een paar stappen terug te zetten.

Reageer

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *