Menig jeugdhulpverlener zal erkennen dat het ontbreken van een geschikte behandeling zorgt voor verergerde problematiek bij minderjarigen in de psychiatrie. Bij volwassenen in de psychiatrie, met name die met therapieresistente PTSS, vermindert MDMA-ondersteunde therapie de klachten. MDMA onderdrukt angstgevoelens en verdedigingsmechanismen. Dit maakt het makkelijker om terug te denken aan trauma’s en die te verwerken (Toebes et al., 2024).
MDMA versus gedwongen zorg
Ook minderjarigen met therapieresistente PTSS zouden weleens geholpen kunnen zijn met MDMA-ondersteunde therapie. Het geven van MDMA – een partydrug – aan minderjarigen als therapie zal voor sommige mensen nogal extreem klinken. Naar mijn mening zijn verschillende soorten gedwongen zorg die toegepast worden in de psychiatrie echter vele malen heftiger.
Dwang en drangmaatregelen hebben veel impact op jongeren en kunnen traumatiserend zijn
Denk aan dwangvoeding, tegen de wil toedienen van medicatie, fysieke fixatie en in uiterste gevallen separatie in een Extra Beveiligde Kamer (EBK). Dwang en drangmaatregelen hebben veel impact op jongeren en kunnen traumatiserend zijn (Van Dorp, Scholten & Mulder 2021; Chieze, et al., 2019). Daarnaast leidt gedwongen zorg tot meer incidenten, slechtere behandeluitkomsten en een hogere kans op herhaling (Van der Helm et al., 2018; De Valk et al., 2016; Schaftenaar et al., 2018).
Ondanks de brede wens van de samenleving, (oud)-patiënten, de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd en het ministerie van VWS om gedwongen zorg zoveel mogelijk terug te dringen, krijgen jongeren in de psychiatrie hier wel degelijk mee te maken. MDMA-ondersteunde therapie gaat dit niet voorkomen of wegnemen, maar kan een zetje in de goede richting zijn.
Effectiviteit
De Staatscommissie MDMA (Toebes et al., 2024) acht de effectiviteit van MDMA-ondersteunde therapie voor therapieresistente PTSS bewezen en heeft de overheid geadviseerd om deze behandeling nader te onderzoeken en in praktijk te brengen. Uit meerdere studies blijkt dat MDMA-ondersteunde therapie een uitkomst kan bieden voor een vastgelopen doelgroep die niet reageert op bestaande behandelingen (Mitchell et al., 2023; Feduccia et al., 2019).
De behandeling heeft niet de bijwerkingen die gezien worden bij recreatief gebruik
MDMA-ondersteunde therapie lijkt effectiever dan sertraline en paroxetine, medicijnen die de Amerikaanse Federal Drug Administration beschouwt als eerste behandelkeuze voor PTSS (Mitchell et al., 2023; Feduccia et al.,2019). Mensen met PTSS hebben een lagere kwaliteit van leven; hoe ernstiger de PTSS, hoe lager de kwaliteit van leven (Yehuda et al., 2015). PTSS veroorzaakt sociale en financiële problemen. Daarnaast scoren mensen met PTSS hoog op school- en werkverzuim (ggzstandaarden.nl, z.d.). Als de behandeling aanslaat, krijgen deze mensen weer de mogelijkheid om (gedeeltelijk) deel te nemen aan de maatschappij.
MDMA-ondersteunde therapie is een veilige behandeling (Toebes et al., 2024; Mithoefer et al., 2010). De behandeling heeft niet de bijwerkingen die gezien worden bij recreatief gebruik van MDMA, zoals oververhitting, waterintoxicatie of een kaakklem (Mead et al., 2020).
De MDMA is klinisch geproduceerd en dus van hoge kwaliteit
Het behandeltraject bestaat uit drie sessies met MDMA. Tijdens deze sessies krijgt de cliënt, onder begeleiding van twee speciaal opgeleide behandelaren, een therapeutische dosis MDMA die lager is dan een recreatieve dosis. Daarnaast is de MDMA klinisch geproduceerd en dus van hoge kwaliteit. Van tevoren vindt een screening plaats om psychiatrische en medische contra-indicaties uit te sluiten. MDMA kan namelijk gevaarlijk interacteren met verschillende soorten medicijnen. Verder wordt de behandeling voorbereid en nauwgezet gemonitord.
Veel gehoorde tegenargumenten
Een veel gehoord tegenargument is dat de behandeling intensief is en daarom duur. Uit een voorspellende studie blijkt echter dat de behandeling onderaan de streep meer geld oplevert dan dat ze kost ( Marseille et al., 2020).
Een ander tegenargument is de onbekendheid van de langetermijneffecten op het onvolwassen brein. MDMA kan een negatieve invloed op het geheugen hebben en op het uitvoeren van complexe taken. Eventuele andere langetermijneffecten zijn onbekend. Deze risico’s worden hoger bij hevig gebruik, maar bij MDMA-ondersteunde therapie is daar geen sprake van. De kwaliteit van de MDMA wordt altijd gecontroleerd en enkel in therapeutische doses toegediend.
De langetermijneffecten van onbehandelde PTSS zijn daarentegen wel duidelijk
In tegenstelling tot de langetermijneffecten van MDMA-ondersteunde therapie zijn de langetermijneffecten van onbehandelde PTSS wel duidelijk. Zo heeft onbehandelde PTSS ernstige gevolgen voor de psychosociale ontwikkeling van jongeren. PTSS-klachten nemen bovendien toe als ze niet behandeld worden. Daarnaast geeft onbehandelde PTSS een hoger risico op een algemene verslechtering van de gezondheid, het ontwikkelen van andere psychiatrische problematiek en het ontwikkelen van een middelenverslaving (Verlinden & Landauer, 2015; Mueser et al., 1998; Chessen et al., 2011).
MDMA is na LSD en paddo’s de minst verslavende drug
Een laatste argument tegen de behandeling zou een toename in misbruik kunnen zijn. Uit de tot nu toe gedane studies blijkt evenwel dat de deelnemers geen verhoogde neiging hadden om MDMA te gebruiken na de behandeling (Nicholas et al., 2022). MDMA is na LSD en paddo’s is het de minst verslavende drug (Van Amsterdam et al., 2009). Er is zelfs een onderzoek waaruit blijkt dat MDMA-ondersteunde therapie een positief effect heeft op het behandelen van een alcoholverslaving (Sessa, 2021).
Patiënten krijgen MDMA niet mee naar huis
De MDMA wordt alleen onder begeleiding gebruikt en patiënten krijgen de stof niet mee naar huis. Om te verhinderen dat mensen zelf experimenteren met de therapeutische werking van MDMA of dit via ongeregistreerde behandelaren doen, blijft het wel onverminderd belangrijk om in te zetten op effectieve preventie en voorlichting (Toebes et al., 2024).
De geesten rijp maken
MDMA-ondersteunde therapie is een unieke behandelvorm waarbij het mogelijk is om op een zachtere manier aan hardnekkige trauma’s terug te denken en ze te verwerken. Op die manier wordt de bijl bij de wortel van het probleem gelegd, in tegenstelling tot symptoombestrijding met medicatie.
Er moet nog veel onderzoek worden gedaan voordat de behandeling van minderjarigen met MDMA kan worden uitgevoerd. In de tussentijd is het goed om de geesten rijp te maken voor deze nieuwe behandeling. Collega’s kunnen onder elkaar over MDMA-ondersteunde therapie voor minderjarigen praten, maar misschien wel nog belangrijker: met de jongeren met wie zij werken. Het gaat tenslotte om hen.
Daniël Schepers is student Social Work aan de hogeschool van Amsterdam. Hier vind je zijn scriptie Dokter mag ik nog een kwartje.
Foto: Adrian Frentescu via Pexels.com