Op Instagram scroll ik langs een filmpje. Ik zie Farhad Darya - zeg gerust de Afghaanse King of Pop. Het is een concert dat ter ere van hem wordt gehouden. Terwijl hij op een stoel zit, zingt de Afghaanse Aryana Sayeed (zeg gerust de Afghaanse Queen of Pop) een van zijn liedjes: Kabul Jaan (Kabul, mijn geliefde). Inmiddels in de zestig en sinds de jaren negentig levend in ballingschap, ver weg van zijn geliefde Kabul, pinkt hij zijn tranen weg terwijl Aryana Sayeed deze zinnen zingt:
Ik wil zingen over het verdriet van het Afghaanse volk
Voor mijn zwervende volk
Van Iran tot aan Pakistan wil ik zingen
Kom je nog langs in Kabul, mijn geliefde, of niet?
Weet je hoe het met mij gaat, mijn geliefde, of niet?
Ik sterf van de pijn van jouw verlangen
Kom je naar mij toe reizen, mijn geliefde, of niet?
Mijn tranen vallen dik op het scherm. Dit nummer raakt me diep. Het is ergens begin 2000 uitgekomen, en ruim 25 jaar later is er niets veranderd aan de situatie van Afghanen. Het had net zo goed gisteren uit kunnen komen. Nog steeds zijn we overal en nergens, ontworteld, nergens echt bij horend. Afkomstig uit een land waar ik niet naartoe kan, maar dat me ook nooit loslaat.
Troost
Zijn muziek voert me terug naar mijn kindertijd. Farhad Darya begon zijn carrière in de jaren tachtig met de band Goroh-e-Baran (Regenband) en groeide daarna uit tot een van de grootste popartiesten van Afghanistan. Zijn muziek combineert traditionele Afghaanse stijlen met moderne pop en rock, en hij zingt in meerdere talen, waaronder Dari, Pashto, Urdu en Engels.
Het verlangen naar iets wat nooit is geweest, en nooit zal komen: een zorgeloze, veilige jeugd
Wat hem bijzonder maakt, is hoe zijn muziek verbonden is met grotere thema’s zoals oorlog, ballingschap en nationale eenheid. Zijn nummers hebben generaties Afghanen troost geboden in tijden van conflict en verandering. Naast zijn muziek is Darya actief als humanitair en vredesambassadeur onder andere voor de VN. Hij zet zich in voor kinderrechten, onderwijs en maatschappelijke bewustwording. Door zijn combinatie van muziek en betrokkenheid wordt hij vaak gezien als een culturele brugfiguur, een symbool van hoop en verbondenheid wereldwijd. Inmiddels heeft hij een heldenstatus onder Afghanen overal ter wereld.
Regen van kogels
Maar waar komen míjn tranen vandaan? Het lied voert me terug naar mijn kindertijd. Ik groeide op in een liefdevol gezin: veel vriendinnetjes, mijn opa en oma op loopafstand, lieve buren, en Afghaanse warmte en gezelligheid rondom Nawrooz, Eid, bruiloften van familieleden en donderdag-Bollywoodfilmavonden (omdat we vrijdag vrij waren en alle huizen dan elektriciteit hadden). Maar het brengt me ook terug naar een leven in onveiligheid. Altijd op je hoede, omdat er ieder moment een bomaanslag kon plaatsvinden, omdat raketvuur over je hoofd kon trekken, of kogels je konden raken als je op het verkeerde moment op de verkeerde plek was. Hoe vaak lagen mijn zus en ik niet onder glasscherven na een bomaanslag? Hoe vaak moest ik met mijn beste vriendin rennen door een regen van kogels, om daarna te ontdekken dat er één door haar rok was gegaan, haar wonder boven wonder niet rakend? Of die ene keer dat het langs mijn oor suisde?
Misschien komen mijn tranen daardoor. Het verlangen naar iets wat nooit is geweest, en ook nooit zal komen: een zorgeloze, veilige jeugd. Niet je geboortegrond hoeven verlaten, maar ergens zijn waar je altijd hebt mogen zijn. Een plek die van jou is, en jij van die plek. Een plek die blijft. Een plek die je niet verliest. Iets wat ik nooit heb gekend en nooit zal kennen. Voor eeuwig ontworteld.
Sahar Noor is onderzoeker en schrijver