Intieme terreur is een ernstige vorm van systematisch partnergeweld. Kenmerkend is een patroon van controle, isolatie en dwang. Slachtoffers worden gemanipuleerd, geïsoleerd en psychisch gebroken.
Bij intieme terreur is vaak sprake van een patroon met verschillende fasen: een korte periode tussen de eerste kennismaking en samenwonen of trouwen; het slachtoffer wordt geïsoleerd; de pleger plaatst camera’s in huis; het slachtoffer heeft niet de beschikking over het eigen geld; de pleger is zeer jaloers; de pleger dreigt met suïcide, en als laatste fase: femicide (Groenen et al., 2021).
Verdwalen in een vreemde stad omdat je telefoon en portemonnee zijn afgenomen
Ervaringsdeskundigen noemen onder andere de volgende voorbeelden: de nacht in de tuin moeten doorbrengen omdat je partner je buitensluit, verdwalen in een vreemde stad omdat je telefoon en portemonnee zijn afgenomen, of steeds te horen krijgen dat er iets mis met je is en jij het probleem bent. Voor slachtoffers van intieme terreur is dit de dagelijkse realiteit.
In de eerste helft van 2025 werden 20.235 meldingen van partnergeweld gedaan. Intieme terreur valt onder deze noemer, samen met situationeel partnergeweld (CBS, 2025). De inschatting is dat het werkelijke aantal intieme terreur zaken beduidend hoger ligt, omdat lang niet altijd een melding wordt gedaan. Een vergevorderde fase van intieme terreur is een belangrijke voorspeller voor een fatale afloop. Met name de periode rondom het beëindigen van de relatie brengt grote risico’s met zich mee (Lünnemann et al., 2024).
Wat er mis gaat
Signalen van intieme terreur worden vaak gemist. Daar zijn verschillende oorzaken voor aan te wijzen. De belangrijkste is het gebrek aan kennis bij hulpverleners, zo blijkt uit interviews met professionals en ervaringsdeskundigen. Ervaringsdeskundigen vertellen bijvoorbeeld dat ze herhaaldelijk bij de huisarts zijn geweest, in de hoop dat die de signalen op zou merken. Vaak vertrokken zij echter met een recept voor medicatie en het gevoel niet gezien te zijn (Persoonlijke communicatie, 2025).
Plegers van intieme terreur weten precies hoe zij de hulpverlening om hun vinger kunnen winden
Een andere oorzaak is dat hulpverleners vaak aansturen op een systeemgesprek. Maar daarbij krijgen slachtoffers geen ruimte om vrijuit te spreken en soms worden hun verhalen niet geloofd. Plegers van intieme terreur komen vaak charmant en sympathiek over en weten precies hoe zij de hulpverlening om hun vinger kunnen winden (Hendriks & Vledder, 2025).
Dat slachtoffers vaak geen duidelijke hulpvraag hebben, vergroot ook de kans op het missen van signalen. Door jarenlange manipulatie zijn zij niet goed in staat het patroon van geweld te benoemen of concrete voorbeelden te geven. Veel slachtoffers zijn gaan geloven dat het geweld hun eigen schuld is (Hendriks & Vledder, 2025).
Hulpverleners ervaren bovendien druk om snel te handelen. De angst voor escalatie en de maatschappelijke verwachtingen van snel actie ondernemen spelen hierin een grote rol. Tegelijkertijd weten hulpverleners dat snel ingrijpen niet altijd bijdraagt aan duurzame veiligheid. Vertragen en verdragen is nodig om goed zicht te krijgen op wat er speelt, maar dat vraagt veel van professionals (De Wildt, 2025).
Oneens over de aanpak
Over de beste aanpak voor slachtoffers van intieme terreur is het in de praktijk soms moeilijk eens te worden. Hulpverleners werken met de richtlijnen en kaders van de eigen organisatie, wat maakt dat de spanningen tussen hulpverleners kunnen oplopen (De Wildt, 2025). Een zorgcoördinator van het kenniscentrum intieme terreur Blijf Groep ervaart dit soort spanningen dagelijks.
Het onderliggende patroon dat zo kenmerkend is voor intieme terreur, blijft buiten beeld
Wanneer Blijf Groep uitdraagt dat er vermoedens zijn van intieme terreur, zien de ketenpartners dit niet altijd zo, waardoor partijen het niet eens worden over wat de beste aanpak is. Daardoor stagneert het traject en dat heeft ontevredenheid tot gevolg. (Persoonlijke communicatie, 2025).
De politie behandelt meldingen vaak als losse incidenten. Het onderliggende patroon dat zo kenmerkend is voor intieme terreur, blijft hierdoor buiten beeld (Van der Aa & Villerius, 2026). Is dit alles de schuld van de betreffende hulpverleners? Nee, verre van dat. Het signaleren en herkennen van intieme terreur is een bijzonder moeilijke taak. Maar wat is er dan wel nodig?
Meer kennis
Intieme terreur en femicide hebben de laatste tijd (gelukkig) een plek gekregen op de politieke agenda. Er komt steeds meer aandacht voor en er worden maatregelen genomen om de veiligheid van vrouwen in de openbare ruimte te vergroten. Bij intieme terreur gaat het echter over de veiligheid van vrouwen binnenshuis. Die is een stuk lastiger te beoordelen en te beïnvloeden en daarom is het belangrijk om de kennis van intieme terreur onder diverse groepen hulpverleners te vergroten.
We kunnen levens redden van vrouwen die anders kapot worden gemaakt door hun partner
Intieme terreur moet een vast onderdeel worden van (her- en bij)scholing voor een brede groep hulpverleners. Niet alleen specialisten in huiselijk geweld, maar ook huisartsen, POH’s, verloskundigen, politieagenten en medewerkers van consultatiebureaus moeten hierin geschoold worden. Slachtoffers komen immers op veel verschillende plekken. Door structureel en proactief aandacht te besteden aan intieme terreur, kunnen signalen eerder worden herkend en slachtoffers sneller in beeld komen.
Meer scholing zorgt ervoor dat hulpverleners signalen van intieme terreur eerder oppikken. Meer kennis over wat te doen bij vermoedens van intieme terreur, zorgt ervoor dat vrouwen eerder en betere hulp krijgen. Op deze manier redden we levens van vrouwen die anders kapot worden gemaakt door een partner die zegt dat hij van haar ‘houdt’.
Ik richt mij daarom tot beleidsmakers die hierin een verschil kunnen en moeten maken. Het is inmiddels duidelijk dat intieme terreur een groot maatschappelijk probleem is waar we de ogen te lang voor hebben gesloten. Hoe gaat u ervoor zorgen dat intieme terreur een vast onderdeel wordt van alle scholingsprogramma’s? U bent aan zet.
Floor Kleyhorst is student social work aan de Hogeschool van Amsterdam.
Foto: Kaboompics via Pexels.com