Amsterdam hanteert sinds september 2019 een nieuw activerend beleid om mensen met een bijstandsuitkering naar werk te begeleiden. De Bijstandsbond verzamelde ervaringen van cliënten en maakt na twee jaar de balans op. Frustraties, angsten, woede en stress bij de bijstandsgerechtigden.

De Amsterdamse wethouder Rutger Groot Wassink (GroenLinks) hanteert sinds twee jaar  een nieuwe aanpak van bijstandsgerechtigden: de cohort aanpak. Bijstandsgerechtigden worden ingedeeld in cohorten van 1500 personen in de stadsdelen. Men werkt de cohorten af door alle bijstandsgerechtigden in een bepaald gebied op te roepen, ook de mensen die zijn vrijgesteld van de sollicitatieplicht om medische of sociale redenen.

De term ‘cohort’ is oorspronkelijk een term die duidt op een legereenheid in het Romeinse leger. Het gaat om een nieuwe aanpak. De oude trede indeling wordt losgelaten. (de indeling van bijstandsgerechtigden op de participatieladder van vrijstelling van de verplichtingen om te re-integreren tot trajectbegeleiding). Er wordt gekozen wordt voor een nieuwe strengere ‘integrale’ aanpak.

U moet aan het werk!

De Bijstandsbond heeft een zwartboek geschreven over hoe dit beleid in Amsterdam in de praktijk uitpakt. In het zwartboek worden de ervaringen met de cohortaanpak in de afgelopen twee jaar beschreven. Het zwartboek staat vol met praktijkvoorbeelden. Eerst wordt ingegaan op praktijkvoorbeelden van mensen die zijn vrijgesteld van de sollicitatieplicht. Het begint al met de brieven die de uitkeringsgerechtigden krijgen. Chronisch zieken die niet kunnen werken krijgen een brief waarin staat dat de gemeente over toeleiding naar de arbeidsmarkt wil praten. U moet aan het werk! Chronisch zieken schrikken van die brieven, omdat ze niet kunnen werken en de brief roept angsten op over stopzetting van de uitkering als je niet aan de eisen kunt voldoen.

Ook de gesprekken zelf met chronisch zieken zijn vreselijk. Al in het begin zegt de klantmanager zonder in te gaan op de omstandigheden van de bijstandsgerechtigde: ‘ik wil u naar werk begeleiden, ik ga u koppelen aan een jobhunter’.

Frustraties, angsten, woede en stress

Over het algemeen wordt geen rekening gehouden met de wensen en mogelijkheden van betrokkene. Chronisch zieken en gehandicapten moeten zich helemaal opnieuw verdedigen en de klantmanagers gaan aan het dossier en de achtergronden van de bijstandsgerechtigde voorbij.

Mensen worden voor meerdere gesprekken opgeroepen waarbij de klantmanager druk blijft uitoefenen. De gesprekken leiden tot veel frustraties, angsten, woede en stress bij de bijstandsgerechtigden. Bij degenen, voor wie betaald werk te hoog gegrepen is, wordt soms druk uitgeoefend dat men vrijwilligerswerk moet gaan doen, ook als betrokkene erg ziek is, hoewel de wethouder heeft gezegd dat hij de verplichte tegenprestatie niet gaat uitvoeren.

Contact met buurtteams is niet vrijblijvend

Ook wordt in het zwartboek ingegaan op de samenwerking van de sociale dienst (Gemeente Amsterdam, afdeling Werk, Participatie en Inkomen (WPI) ) met andere organisaties, zoals de buurtteams. Die buurtteams zijn nieuw in Amsterdam en zij moeten de verkokering van de hulpverlening opheffen en de samenwerking verbeteren. Het zijn samenwerkingsverbanden van huisartsen, hulpverleningsorganisaties en….de sociale dienst (WPI). Voor de teams wordt reclame gemaakt in de trant van: Heb je een probleem, ga naar een buurtteam. Maar het benaderen van de buurtteams is niet vrijblijvend. Je krijgt via de contactpersoon te horen dat de kans bestaat dat je hele doopceel wordt gelicht en dat dingen worden doorgegeven aan de sociale dienst. Het is in feite een nieuw soort sociaal panopticum, waarbij je aan alle kanten constant in de gaten wordt gehouden.

Ook bijstandsgerechtigden die niet ziek zijn worden hard aangepakt. Bijstandsgerechtigden die tegen de  AOW aanzitten worden onder druk gezet te solliciteren, voorbijgaand aan hun belemmeringen, met bijvoorbeeld minimaal 5 sollicitaties in de week. Tegen bijstandsgerechtigden die om wat voor reden dan al langer in de bijstand zitten, en die al meerdere vruchteloze re-integratietrajecten achter de rug hebben, wordt gezegd: ‘de bijstand is een tijdelijke noodvoorziening’ en: ‘als je vrijwilligerswerk kunt verrichten kun je ook werken.’

De maatschappij veroordeelt je

Als je weet dat de bijstand je lot is, omdat andere wegen zijn afgesloten, en je geen andere mogelijkheden hebt om aan inkomen te komen, doen zulke uitspraken pijn. De maatschappij veroordeelt je. Een van de klantmanagers verontschuldigde zich. Ze zei: ‘in het kader van de cohortaanpak moeten er 10.000 uit, ik kan er ook niks aan doen’. Werkzoekenden krijgen summiere informatie over de vacatures en worden in feite rechteloos gehouden. Onderbetaling, nul uren contracten, deeltijdarbeid waarbij je nog op het absolute minimum blijft: je moet solliciteren. Je bent in feite rechteloos. De vacatures waarmee geschermd wordt bevatten vaak geen essentiële informatie met loonhoogte of een adequate omschrijving van de taken en er is geen contactadres waar je naartoe kunt bellen om informatie. Alles moet via de jobhunter lopen.

Er is sprake van een carrousel van ‘proefplaatsingen’ en ‘leertrajecten’, waar zonder loon productief gewerkt wordt. Het blijkt dat alle trajecten bestaan uit eerst drie maanden onbetaald werk en daarna kans op slechts een halfjaar 24 uur per week betaald werk vaak tegen het minimumloon. Die kans op een tijdelijk minibaantje geeft de werkzoekende echter maar één zekerheid: hij zal zes tot negen maanden aan het werk zijn en kosten maken, zonder in staat te zijn ook maar iets aan rekeningen af te betalen.

Werkloze moet worden bijgeschaafd

In het laatste deel van het zwartboek wordt ingegaan op het neoliberale arbeidsmarktbeleid. Daarbij is alles gericht op de individuele aanpak, waarbij het gaat om disciplinering; de werkloze moet worden bijgeschaafd en onder druk gezet om te voldoen aan de eisen van de werkgevers omtrent inzetbaarheid, loonhoogte en arbeidsvoorwaarden die vaak slecht zijn. Creatie van werkgelegenheid middels het scheppen van banen is er nauwelijks. De nieuwe aanpak is zeer ineffectief en leidt alleen tot angst, frustratie en stress zonder dat er een perspectief ontstaat op een beter leven.

Piet van der Lende is voorzitter van de Bijstandsbond in Amsterdam.

U kunt het zwartboek downloaden op https://www.bijstandsbond.org/cohortaanpak.pdf

 

Foto: Aarón Blanco Tejedor via Unsplash

Dit artikel is 4081 keer bekeken.

Reacties op dit artikel (4)

  1. Is er ook een witboek hierover? En heeft de SP Amsterdam hierover al contact gehad met de auteur op zowel lokaal niveau alsmede vanuit de landelijke partij? Dat lijken mij legitieme en inhoudelijke vragen. Dat bijschaven ben ik ook benieuwd naar, naar wat daarmee verstaan wordt.

  2. Dit artikel geeft ook de verwording van linkse politiek aan en waarom armlastige burgers niet meer op linkse partijen stemmen. In feite wordt hier neoliberale sociaal economische politiek gevoerd die de slachtoffers van deze politiek de schuld geeft van de financiële positie waarin zij zijn beland waardoor zij aanspraak op de bijstand moeten doen.
    Alle disciplinering tactieken worden hier uit de kast gehaald om ‘uitkeringsgerechtigden’ middels schuld en boete tot onderwerpingsgedrag te dwingen zonder dat dit ook maar enige positieve uitwerking heeft. De gevestigde elite is voorbij links en rechts en zij heeft niets met de problemen van het volk van doen en sociale repressie is haar enige antwoord.

  3. Het is de manier waarop mensen worden behandeld die mensen kapot maakt. Wanneer men uit zou gaan van het positieve en de wil van de bijstandsgerechtigde en denken in termen van kansen, zou men veel meer kans maken om ook te slagen. Wanneer je respectloos met mensen omgaat en vanuit denken dat ze niet willen en hard aangepakt moeten worden en via sociale repressie en onderwerping probeert deze mensen aan het werk te krijgen, gaan mensen vroeg of laat daar simpelweg aan onderdoor. Je maakt mensen op deze wijze dus eigenlijk ziek of nog zieker. Zeker wanneer je steeds opnieuw moet verdedigen wat je handicap of kwetsbaarheid is, maakt dat je zelfvertrouwen dat je nog hebt kapot. En als men zich afvraagt waarom het vertrouwen in de overheid zo laag is onder bepaalde groepen mensen dan kun je kijken o.a naar de Bijstand, het UWV en de Belastingdienst. Dat is voor veel mensen het eerste gezicht van die overheid. Alle goede ideeën die goed zouden kunnen uitpakken vallen in het negatieve wanneer de intentie en de oorspronkelijke bedoeling van het idee, het negatief denken is over deze mensen.

Reageer

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *