Het kabinet-Schoof wil dat statushouders ‘zo snel mogelijk productief worden op de arbeidsmarkt’. Om die ambitie te realiseren, is er extra aandacht nodig voor de arbeidstoeleiding van vrouwelijke statushouders. Deze groep komt namelijk, ook vergeleken met mannelijke statushouders, vaak maar moeilijk aan het werk.
De patriarchale overtuiging is nog sterk in de samenleving verankerd
Om vrouwelijke statushouders sneller, maar vooral duurzamer aan het werk te helpen, hebben gemeentelijke professionals meer ruimte nodig om de benodigde ondersteuning te bieden. Een tweejarig praktijkgericht onderzoek naar hoe professionals vrouwelijke statushouders duurzaam naar werk begeleiden, toont dit aan.
Obstakel
Waarom blijft de deelname van vrouwelijke statushouders op de arbeidsmarkt laag?
Het wellicht belangrijkste obstakel is dat zij, net als andere vrouwen, te maken hebben met het beeld dat zij beter voor de kinderen kunnen zorgen dan hun man. De patriarchale overtuiging is nog sterk in de samenleving verankerd. Gemeentelijke professionals maken regelmatig mee dat vrouwen door hun man buiten beeld worden gehouden als het om werk gaat.
Ook professionals zelf neigen ernaar om zich in de arbeidstoeleiding voornamelijk te richten op de mannelijke statushouder. Vooral wanneer het gemeentelijke beleid stuurt op het snel uit de uitkering krijgen van gezinnen. Het begeleiden van vrouwelijke statushouders, met name van degenen die weinig of geen opleidings- en werkervaring hebben, kost tijd. Hoge werkdruk bij professionals helpt dan niet mee.
Een samenspel van factoren zorgt voor hobbels op weg naar betaald werk
Voor werkgevers geldt dat het aannemen van vrouwelijke statushouders met beperkte werkervaring een investering vergt die zich meestal pas op langere termijn uitbetaalt. En dat staat meestal haaks op hun behoefte aan ‘snelle handen’.
Een samenspel van factoren zorgt voor hobbels op de weg naar betaald werk. Dat maakt veel vrouwelijke statushouders niet alleen sociaal en economisch kwetsbaar, maar bemoeilijkt ook hun integratie in de samenleving. Het is overigens niet alleen treurnis, er zijn ook legio voorbeelden van bevlogen professionals en gemotiveerde werkgevers die hun nek uitsteken en laten zien hoe het anders kan.
Herdefinitie
Hogeschool Arnhem-Nijmegen, Hogeschool Windesheim en Hogeschool Utrecht hebben samen met professionals, ervaringsdeskundigen, maatschappelijke partijen en werkgevers, twee jaar praktijkgericht onderzoek gedaan. Een van de onderzoeksdoelen was het verzamelen en delen van de kennis van professionals die ervaring hebben met arbeidstoeleiding van vrouwelijke statushouders. De resultaten van ons onderzoek en daaruit voortvloeiende handreikingen worden later deze maand officieel op een slotsymposium gepresenteerd.
Zowel individuele als groepsbegeleiding biedt handvatten
Alvast: ons onderzoek wijst erop dat een goede toeleiding van vrouwelijke statushouders naar werk afhankelijk is van een goed beeld van de vrouwen. Het is met name belangrijk dat de professional er oog voor heeft dat vrouwelijke statushouders hun identiteit moeten herdefiniëren, in een voor hen nieuwe context. Met andere woorden: de vrouwen zoeken antwoord op vragen als wie was ik, wie ben ik en wat wil ik doen? Zowel individuele als groepsbegeleiding biedt handvatten.
Bij de (her)definitie van identiteit is belangrijk dat de vrouwelijke statushouder inzicht krijgt in haar wensen en mogelijkheden. Dat kan een basis leggen voor de zoektocht naar passend werk. De professional kan samen met de vrouwelijke statushouder in kaart brengen wat zij nodig heeft. Denk hierbij aan kinderopvang, woon-werkverkeer, opvang van veranderingen in de financiële huishouding en het aanleren van vaktaal.
Duurzaam
Nadat er ook een duidelijk beeld is verkregen over welk werk bij iemand past, kunnen laagdrempelige ontmoetingen tussen vrouwelijke statushouders en werkgevers een sleutel vormen voor een match. Op die georganiseerde bijeenkomsten kan de vrouwelijke statushouder een beeld krijgen van wat het werk precies van haar vraagt. De werkgever op zijn beurt leert de vrouwen persoonlijk kennen. Beiden kunnen leren wat er nodig is voor een inclusieve werkcultuur.
De professional moet zeker in de beginperiode eventuele kreukels wegstrijken
Bij een match is het van belang dat de gemeentelijke professional in contact blijft met werkgever en werknemer. De professional moet zeker in de beginperiode eventuele kreukels wegstrijken. Dit kan voorkomen dat vrouwelijke statushouders uitvallen als verwachtingen en realiteit niet geheel samenvallen.
Deelname aan de arbeidsmarkt door vrouwelijke statushouders vraagt om intensieve begeleiding en expertise. Professionals hebben hiervoor de noodzakelijke ruimte nodig. Dat leidt wellicht niet tot de door het kabinet gewenste snelle oplossing, maar zorgt er op den duur wel voor dat vrouwelijke statushouders blijvend aan de arbeidsmarkt kunnen deelnemen.
Simone Boogaarts is hoofddocent bij de master Social work aan de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen en een van de onderzoekers van het project Participatie met Perspectieven. Floor ten Holder is als onderzoeker verbonden aan het lectoraat Organiseren van Waardig Werk van Hogeschool Utrecht. Zij doet onder meer actieonderzoek naar de arbeidsmarktparticipatie van vluchtelingen. Het projectteam bestond naast de auteurs uit: Suzanne van Hees, Leendert de Bell, Sjiera de Vries, Francien Lange, José Renkens en Jessica Vermeij. De praktijkpartners uit het onderzoek: Forte Welzijn, de gemeenten Houten, Overbetuwe, Utrecht, RSD De Liemers, Werkbedrijf Rijk van Nijmegen, Saeed Zwolle en TIEM.
Foto: DFID - UK Department for International Development (Flickr Creative Commons)