INTERVIEW Armoedelector Roeland van Geuns: ‘Mensen in de bijstand hebben het heel druk’

Mensen in de bijstand hebben het vaak razend druk, bijvoorbeeld met het eindjes aan elkaar knopen. Over een ‘tegenprestatie’ moet je dan niet te gemakkelijk denken, zegt de Amsterdamse armoedelector Roeland van Geuns.

Er bestaat een groot misverstand over mensen met een bijstandsuitkering, zegt Roeland van Geuns. En dat is dat ze niks zouden doen. ‘Het eerste wat alle bijstandsgerechtigden allemaal zeggen is: ik zou graag erkenning krijgen voor wat ik allemaal al doe. Uit onderzoeken blijkt dat ze veel vrijwilligerswerk doen. Ze hebben er psychologisch veel last van dat ervan uit wordt gegaan dat ze niks doen.’

Mensen in de bijstand hebben een druk leven

Van Geuns is lector ‘armoede-interventies’ aan de Hogeschool van Amsterdam en put voor zijn kennis uit eigen en andermans onderzoek. ‘We weten ook dat mensen die al heel lang in de bijstand zitten een druk leven hebben. Het is heel tijdrovend om steeds de eindjes aan elkaar te knopen. Als jij boodschappen doet, haal je alles in één winkel, maar als je geen geld hebt loop je alle winkels af op zoek naar de laagste prijs.’ Ook allerlei gezondheidsproblemen zijn tijdrovend, zegt Van Geuns.

Sinds een paar jaar geleden de Wet werk en bijstand werd vervangen door de Participatiewet gonst het in het land van het begrip ‘tegenprestatie’. Mensen die al jarenlang een bijstandsuitkering hebben moeten met zachte of harde hand – afhankelijk van waar je woont, de verschillen tussen gemeenten zijn groot - aangezet worden te ‘participeren’. Dat kan zeer verschillende vormen aannemen, van koffieschenken in een buurthuis tot zorgen voor je oude moeder.

Geldgebrek is een groot probleem

Behalve dat gemeenten vaak voorbijgaan aan wat mensen nu al doen, hebben gemeentelijke beleidsmakers volgens Van Geuns nog een blinde vlek: het gaat om mensen die langdurig op een minimum zitten en voor wie rondkomen volgens het Nibud niet meer lukt.

Die langdurige armoede is bepalend voor waar mensen toe in staat zijn. Van Geuns: ‘Het werkt verlammend, als een konijn die in de koplampen kijkt. Wie al zo lang van een uitkering leeft heeft vaak irrationele angsten, maar het is wel hun werkelijkheid waar je niet omheen kan. Mensen vragen zich af: wat heeft het voor gevolgen voor mijn uitkering als ik vrijwilligerswerk ga doen?’

Beloning is dan ook cruciaal. ‘Je weet echt niet waar je het over hebt als je denkt dat de immateriële waardering genoeg moet zijn. Je moet niet vergeten dat ook vrijwilligerswerk altijd kosten mee brengt, je maakt reiskosten, je moet er representatief uitzien. Persoonlijke hygiëne is voor de meeste mensen vanzelfsprekend - douchen, scheren, om de twee dagen je haar wassen, maar voor iemand die al jaren in de bijstand zit is dat lang niet altijd zo.’

Bijstandsgerechtigden laten bijverdienen is lastiger, dat heeft volgens Van Geuns het gevaar van precedentwerking. ‘Hoe hoog ga je dat bedrag dan maken? Honderd euro per maand, tweehonderd euro? Wat zeg je dan tegen die politieman die met 1500 euro per maand thuiskomt?’

Stevige coaching is nodig

Mensen die in de gemeentelijke optiek al lang niet participeren en dat toch zouden moeten, vragen volgens Van Geuns stevige coaching, vooral als ze zich niet gezond voelen. ‘Dan heb je het over intensieve begeleiding, over de juiste gesprekstechnieken zoals motiverende gespreksvoering.’ Heel iets anders dan de huidige situatie met zijn versnippering. ‘Bij de huisarts krijgen ze een pil, bij het wijkteam een gesprek, en bij het financieel café schuldhulp.’

Van goede begeleiding is nog veel te weinig sprake. Van Geuns: ‘Lokale overheden kiezen er vooralsnog niet voor om meer in de uitvoering te investeren. Klantmanagers hebben een caseload van 300 man – iedereen snapt dat je daar niks mee kan.’ Maar ook een schuldhulpverlener met een caseload van 80 mensen red het niet: dan heb je iedere 3 weken maximaal een uurtje de tijd voor die persoon!

Van dwang zoals dreigen met een korting op de uitkering, verwacht Van Geuns niet veel. ‘Mensen die langdurig in de armoede zitten hebben last van een tunnelvisie, van blikvernauwing. Vaak overzien ze de consequenties van een sanctie helemaal niet, dan doet het dus niks met je. Het vergroot alleen je schuldenlast!’

Marcel Ham is hoofdredacteur van socialevraagstukken.nl

 

 

 

 

 

 

 

Reacties op dit artikel (6)

  1. hehe iemand die eindelijk wat op de media zegt het is waar mensen in de uitkering hebben het moeilijk om rond te komen en echt werk vinden ze niet om uit de uitkering te komen Nederland geeft ons geen kans en we zijn bang om weer terug te vallevallen in de uitkering
    wat nu verder.
    help alstublieft ook de mensen met iets meer te geven of help ons beloon de vrijwilligers met een baan en VVV binnen of wat extra geld.

  2. Meedoen?! Kom maar eens kijken in Waalwijk, Baanbrekers aan de Zanddonkweg 14 te Waalwijk: In het kader van de participatiewet zijn bijstandsgerechtigden uit deze gemeente 36 uur per week, met behoud van uitkering werkzaam op het ‘Transferium’.
    Dit is een logistieke omgeving binnen Baanbrekers waar middels laagdrempelige en lichte productiewerkzaamheden gestreefd wordt naar mensen (weer) volwaardig en zelfstandig mee laten doen aan de samenleving.
    Hoewel elk geval individueel benaderd wordt, leveren de meeste mensen, al dan niet beperkt met een 36-urige werkweek een tegenprestatie voor hun schale uitkering.
    Over erkenning gesproken: dàt zou inderdaad best wel eens wat beter onder de aandacht mogen komen en belicht worden! Want het is niet alleen een tegenprestatie maar in eerste plaats een Prestatie wat deze mensen, naar omstandigheden daar doen. Ieder zit daar met zijn/haar vaak droevige verhaal maar de wil en moed om zichzelf te overstijgen is aanwezig en dat getuigd van ruggegraat en doorzettingsvermogen!

  3. Goed artikel! Beleidsmakers hebben geen enkel idee van het bestaan van minima die al jarenlang tevens met de nek worden aangekeken, door suggestie die je krijgt door een permanente campagne van de overheid dat het je eigen schuld is, en van de bank moet komen.
    Ik hoor schrijnende en mensonterende voorbeelden om me heen, waar een commercieel bureau wordt ingehuurd om de targets te halen door mensen (onder dwang) aan een klus moeten! Deze mensen waren/zijn allang aan de klus met vrijwilligerswerk voor de meest kansarmen, maar door tijdelijk een andere stage, Jan de Ingeleende organisatie en de ambtenaren een + zetten.
    Zo slecht luisteren naar de werkelijke verhalen! Hoe succesvol zijn de beleidsmakers geweest in preventieve zin, in creëren van werk, minder bezuinigen, en armoedebestrijding in het algemeen? Wie “kiest” voor armoede? En zo’n bejegening door mensen met minimaal 3 x het inkomen van hun cliënten?
    Ongehoord arrogant en vervreemdend!

  4. Ja mensen in de bijstand hebben het erg moeilijk maar gelukkig zijn er voor hen allerlei potjes via de overheid en gemeentes. Maakt het allemaal niet goed door maar er zijn nog potjes in tegenstelling tot de groep die daar net boven zit die qua eindsaldo vaak lager uitkomen omdat er voor hen nergens potjes zijn. De chronisch zieken die bijvoorbeeld in die laatst genoemde groep zit heeft dubbel pech omdat zij met veel extra uitgaves zitten. ,,,,,dus tja, leuk van die vangnetten maar extra zuur voor de net boven de minima groep!

  5. de participatiewet is zeer zeker goed, alleen wordt het weer misbruikt door bedrijven. Gemeentes die gaan ook nog in zee met zulke bedrijven. Als resultaat krijg je dat een persoon 32 uren zit te zwoegen. Dat werkt alleen averechts en zal mensen alleen afkeer krijgen voor de gemeente. Ambtenaren zien mensen in de bijstand ook voor laag en dom aan. Ze helpen de mensen niet maar boren die mensen juist meer in de grond. De meest opvallende vind ik hoe de gemeente gratis mensen leveren voor bedrijven! of voor een prikkie van uit de bijstand. Het is gewoon één grote uitbuiting hoe ooit Karl Marx het kapitalisme had beschreven! Bah!

Reageer

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *