Het Rijk zet gemeenten voor het blok

Het huidige bestuursakkoord zet gemeenten klem. Het Rijk dwingt hen om minder uitkeringen en minder zorg te verstrekken, waardoor burgers die niet zelfredzaam zijn worden uitgesloten. Dit druist in tegen de beginselen van de lokale democratie.

Grote gemeenten zullen zich vandaag uitspreken tegen het akkoord dat de VNG en het Rijk in april hebben gesloten. En daar hebben ze groot gelijk in. Gemeenten die wel voor het bestuursakkoord tekenen, negeren niet alleen de noden van de zwakkeren in de samenleving, maar worden tevens uitvoeringsinstelling van het Rijk.

Gemeenten worden onder het mom van ‘beleid dicht bij de burger brengen’ verantwoordelijk voor de bezuinigingen die het Rijk zelf jarenlang niet voor elkaar heeft gekregen. Gemeenten gaat dat wél lukken, omdat zij hun burgers veel beter kennen, zo redeneert het kabinet. Om er zeker van te zijn dat gemeenten dat lukt, gaat de decentralisatie gepaard met fikse kortingen op het bedrag dat het Rijk uitgaf aan de uitvoering van dezelfde taken. En precies daar zit de pijn voor gemeenten.

Het Rijk bepaalt dat er bezuinigd wordt
Allereerst omdat zij de bezuinigen van het Rijk mogen opknappen, maar er bestaat een fundamenteler knelpunt, waar minder aandacht voor is. Wie de geldstromen en budgetten volgt (ook in de publieke sector is ‘follow the money’ een bruikbaar devies) ziet dat er geen sprake is van decentralisatie maar van deconcentratie. Natuurlijk hebben het college van B&W en de gemeenteraad ruimte om te bepalen hoe er bezuinigd wordt, maar het Rijk bepaalt dat er bezuinigd wordt. En belangrijker: het Rijk bepaalt hoeveel geld er beschikbaar is. Gemeenten heffen immers zelf geen belastingen voor sociaal en zorgbeleid.

Op die manier worden gemeenten de facto uitvoeringsinstellingen van het Rijk. Dat is geen ‘versterking van de lokale democratie’, maar een uitholling daarvan. Dat is geen ‘beleid dichter bij de burger brengen’ maar het afwentelen van publieke problemen op mensen die de verzorgingsstaat het hardst nodig hebben.

Het huidige bestuursakkoord zet het gemeentebestuur klem. Door de aangekondigde maatregelen krijgen gemeenten een toenemend financieel belang bij een populatie die zo weinig mogelijk gebruik maakt van sociale en zorgvoorzieningen. En alleen als minder mensen daar minder gebruik van maken, zullen gemeenten ‘zwarte cijfers’ kunnen overleggen. Zo dwingt het Rijk gemeenten om minder uitkeringen en minder zorg te verstrekken.

Dat financieel belang zal ertoe leiden dat burgers die niet zelfredzaam zijn – de mensen waar gemeenten nu meer geld voor willen zien – hoe dan ook worden uitgesloten. Dat is geen doemdenken, dat is al langer aan de gang. Sinds de Bijstandswet en delen van de AWBZ in 2004 en 2007 decentraal vorm kregen in respectievelijk de WWB en de WMO, doen zich bijna onzichtbare maar ongekende taferelen voor aan de onderkant van de samenleving.

Gemeenten weren daklozen vanwege geldgebrek
Bijvoorbeeld bij daklozen. Gemeenten zijn sinds 2007 verantwoordelijk voor de hulp en opvang van dak- en thuislozen. Daarvoor hebben ze structureel te weinig geld. Dus is het logisch dat de gemeente Utrecht geen daklozen uit Leeuwarden wil opvangen, en Zwolle geen daklozen uit Rotterdam. Maar hoe bepaalt een gemeente wie een ‘eigen’ werkloze is en wie niet? Door te stellen dat daklozen die niet langer dan twee jaar aantoonbaar verblijven en staan ingeschreven in de desbetreffende gemeente niet onder jouw verantwoordelijkheid vallen.

Daklozen die niet minimaal twee jaar ‘administratief dakloze’ zijn, worden uitgesloten van zorg, inkomensondersteuning en opvang. Veel daklozen raken op die manier zoek in een ‘niet-administratieve zone’ en blijven verstoken van zorg. Ze zijn nog meer uitgesloten dan ze al waren.

Een ander voorbeeld. De gemeente Vaals constateert dat in 2010 bijna 1 op de 10 nieuwe bijstandsuitkeringen wordt verstrekt aan een nieuwe inwoner. De gemeente vreest voor een grote toeloop van nieuwe bijstandsgerechtigden van buiten Vaals, wat wel eens kan betekenen dat het budget van de sociale dienst wordt overschreden waardoor het gras in de Vaalse parken niet meer kan worden gemaaid.

Straks inkomenseisen aan nieuwe bewoners?
Daarom roept de wethouder een halt toe aan de ‘bijstandstoeristen’ en vraagt hij om toestemming van het kabinet om desnoods de Rotterdamwet in te zetten. Die ‘Wet Bijzondere Maatregelen Grootstedelijke Problematiek’ maakt het mogelijk om kansarmen te weren. Rotterdam heeft die wet uitgevonden met als doel de leefbaarheid in bepaalde achterstandswijken te vergroten door onder andere een inkomenseis te stellen aan nieuwe bewoners. Dat wil Vaals dus ook.

En niet alleen Vaals. In Rotterdam is het bereik van de wet wet al snel na de invoering uitgebreid naar andere wijken, en ook in de gemeenteraad van Den Haag was onlangs een roep te horen om de invoering van de Rotterdamwet. Het recht op vrije vestiging van iedere Nederlander wordt met dit instrument beperkt. Waar kunnen ze nog wel terecht?

We zien dus nu al dat ‘decentralisering’ van taken ertoe leidt dat gemeenten – veelal onder het mom van veiligheid en leefbaarheid – nieuwe instrumenten introduceren om mensen te weren. Het hoeft geen uitvoerig betoog dat die houding weinig oplost voor mensen zelf. Gemeenten willen voorkomen dat ze de onderkant van andere gemeenten verzorgen en daardoor mogelijk in de financiële problemen komen.

Belang bij het weren van afhankelijke inwoners
Deze trend is niet te stuiten. Heel snel zullen de Wajong, de Jeugdzorg en de restanten van de AWBZ ook gedecentraliseerd worden. Daardoor nemen de belangen van gemeenten toe om inwoners te weren die zichzelf niet kunnen redden. Minister Donner heeft onlangs al in het kader van de wijkenaanpak gesuggereerd dat de Rotterdamwet wat hem betreft doorontwikkeld kan worden om de slagkracht van de gemeente te vergroten.

Natuurlijk, er moet bezuinigd worden. Daar is iedereen het over eens. En natuurlijk zijn er mensen die prima aan het werk kunnen. De financiële prikkels die nu worden ingebouwd, stimuleren de gemeenten om mensen meer zelf te laten doen. Diezelfde prikkels hebben echter een averechts effect voor de mensen die de verzorgingsstaat wel echt nodig hebben. Zij worden uitgesloten met nieuwe beleidsinstrumenten.

Het streven naar bezuinigingen leidt er uit preventief oogpunt toe dat de rechten en bewegingsvrijheid van mensen zonder geraamde economische waarde beperkt worden. Zolang het Rijk de financiële touwtjes in handen blijft houden, zal daar weinig verandering in komen. Gemeenten die het akkoord weigeren te ondertekenen, komen daarmee niet alleen op voor de zwakkeren in de samenleving, maar ook voor de lokale democratie. Want die houdt op te bestaan waar gemeenten uitvoeringsinstellingen van het Rijk worden.

Eelke Blokker is onder andere oprichter van dak- en thuislozenopvang De Herberg en van Pauropus, een werkbedrijf voor moeilijk bemiddelbare werknemers. Albert-Jan Kruiter is publicist en auteur van het pas verschenen boek ‘Mild despotisme’. Beiden waren vorig jaar betrokken bij de oprichting van het instituut voor Publieke Waarden.

Dit artikel verscheen op woensdag 8 juni op de opiniepagina van De Volkskrant.

Dit artikel is 953 keer bekeken.

Reacties op dit artikel (1)

  1. Informatiepunt arbeid en sociale zekerheid
    De weblog van dit informatiepunt is opgezet door de Vereniging Bijstandsbond Amsterdam en verbonden met de website van die vereniging. Zie http://www.bijstandsbond.org Op deze weblog worden regelmatig nieuwtjes gepubliceerd die te maken hebben met arbeid en sociale zekerheid of er wordt commentaar geleverd op nieuws van anderen
    dinsdag, november 18, 2008

    Ook daklozen slachtoffer dwangarbeid

    Ruud Donker – 17.11.2008 13:15

    In Nederland is dwangarbeid een zeer geliefd middel van gemeenten om maatschappelijk minder geslaagden in het gelid te houden. De Arnhemse rechtbank heeft hieraan onlangs gelukkig enigszins paal en perk gesteld, maar de gemeenten geven zich niet zomaar gewonnen. Ook daklozen zijn sinds jaar en dag de pineut.

    OOK DAKLOZEN GEDWONGEN TOT DWANGARBEID

    Uit onderstaande reactie op een artikel in NRC-Handelsblad van 4 november jl., waarin de uitspraak van de Arnhemse rechtbank van 08-10-08 wordt besproken dat gemeenten niet zomaar bijstandsgerechtigden gedwongen te werken mogen stellen, blijkt dat ook daklozen in Nederland de dupe zijn dit beleid van de gemeenten:

    “Ik verblijf in Zwolle in een nachtopvang Nel Banninkhuis en overdag in de dagopvang Bonjour van het Leger des Heils en daar worden dak en thuislozen waaronder asielzoekers aan het werk gezet met papierprikken wat hun 5 euro per uur oplevert. Dit onder het mom van sociale activering maar wat erop neerkomt dat zij de rotzooi op moeten ruimen die andere burgers op straat en in parken achterlaten.

    Bij de opvang aan de Pannekoekendijk worden daklozen verplicht om vanaf 9.30 tot 12.30 uur ook papier te prikken wat hun over 3 uur werk ook maar 5 euro oplevert en waarbij de daklozen constant worden gecontroleerd of zij niet gaan zitten. Zelfs in de stromende regen zijn zij verplicht om papier te prikken.
    Deze verplichting wordt hun opgelegd met het CAD, Leger des Heils, in samenwerking met de CDA wethouder Zorg en Welzijn en maatschappelijke opvang de heer. E. Dannenberg, voorheen directeur van het CMO Zwolle van het Leger des Heils Ook in Zwolle opgericht het uitzendbureau Paurpus bv. voor de zogenaamde bijzondere doelgroepen waaronder dak en thuislozen vallen.

    Daklozen worden verplicht om 4 dagdelen van elk 8 uur per dagdeel zware werkzaamheden te verrichten en krijgen daar per uur 50 eurocent voor. Komt de dakloze niet opdraven voor deze werkzaamheden
    dan word hij of zij gekort op de uitkering voor levensonderhoud of de uitkering word stopgezet.

    De dakloze mag maximaal 20 euro per week verdienen bovenop zijn uitkering met dit gegeven dat daklozen maanden moeten wachten op toewijzing van een uitkering en waarbij een voorschot van 90% niet word toegekend op de uitkering tot de rechtmatigheid is bewezen. De eerste Kamer heeft besloten dat met ingang van januari 2007 de bijstandsgerechtigde recht heeft op dit voorschot voor levensonderhoud. Veel gemeentes houden zich niet aan deze verplichting

    Het gegeven van de slavenarbeid bij Pauropus bv ligt bij de Vakcentrale FNV en Tweede Kamerfracties, maar er word niets mee gedaan. Pauropus bv. is opgericht door ambtenaren van de afd. bijzondere doelgroepen Zwolle in 2004 en werd ondersteund en gesubsidieerd door het ministerie van SWZ.
    Daklozen worden ook onbetaald te werk gezet in en rondom de WRZV- hallen voor het opbouwen van evenementen en de kerk op zondag en bardiensten op feestavonden en tijdens het zaalvoetbal door de stichting SSW die de hallen beheert en de Hr. Joop van Ommen directeur van deze hallen die hij huurt van de gemeente Zwolle en waar deze Joop van Ommen al jaren beweert dat hij een praktisch opgeleid hulpverlener is met verstand van de psychiatrie en zogenaamd sociaalbevlogen is met het lot van dak en thuislozen maar waar het alleen omgaat om de subsidies voor eigen gebruik.

    Dit is een algemeen publiek geheim dat ontkend word door het gemeentebestuur die de welzijnswet van 1994 niet heeft nageleefd mede omdat er geen toezicht is vanuit de Rijksoverheid op het autonoom beleid van gemeentes en waar de 43 centrumgemeentes die zich bezig houden met maatschappelijke opvang de niet geoormerkte specifieke uitkering voor de opvang voor andere doeleinden gebruikt hebben te controleren via de gemeentelijke rekenkamer commissies.

    Christelijke partijen binnen het college van B&W en de gemeenteraden kennen de subisidies toe aan hun geloofsgenoten van de zogenaamde Christelijke Welzijnsorganisaties het leger des Heils etc. en hebben daar nog persoonlijke belangenverstrengelingen bij zoals werkgelegenheid en inkomsten zie webtitel: http://www.groephop.nl/zwolle.htm
    .
    Uberhaupt is er in Zwolle geen 24 uursopvang met zorg en hulpverlening voor dak en thuislozen en wordt de opvang uitbesteed aan het Leger des Heils en een illegale opvang de Herberg achter de WRZV- hallen in Zwolle waar de drie Zwolse woningcorporaties woonunits financieren met huurdersgeld en waar RIBW Zwolle e.o. beweert zorg en hulpverlening te bieden aan dak en thuislozen wat niet zo is en waar deze Herberg 153.000 euro ontvangt van de gemeente voor 15 slaapplaatsen.

    Inlichtingen te verkrijgen bij de landelijke vereniging voor thuislozen te Amsterdam lvt@thuisloos.net en jettyalberts@home.nl de voorzitster van de LVT woonachtig in Emmen.
    En de nachtopvang Nel Banninkhuis is niet geschikt voor verblijf en overnachting en waar de verwarming al maanden kapot is en waar de Inspectie voor de Gezondheidszorg niet komt controleren.”

Reageer

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *