Laagdrempelig vermaak maakt ouderen gelukkiger

Ouderen die populaire vormen van vermaak bijwonen, zoals muziekconcerten, cabaret, en bioscoopvoorstellingen, blijken gelukkiger en minder eenzaam te zijn. Dit in tegenstelling tot ouderen die elitaire culturele activiteiten ondernemen zoals theater, opera, ballet, en bezoek aan een kunstgalerie.

Bijna zesduizend Nederlanders uit het onderzoekspanel van CentERdata vulden een vragenlijst in over sociale integratie en vrijetijd. We vergeleken de groep 18-54 jarigen met ouderen in de leeftijdscategorieën 55-64 en 65+.

Bezoek aan culturele activiteiten 18-54 jaar 55-64 jaar 65+
Alleen highbrow (theater, klassieke muziek, opera, ballet, kunstgalerie, museum) 6% 18% 32%
Alleen lowbrow (populaire muziek, cabaret, bioscoop) 27% 12% 7%
Zowel highbrow als lowbrow 54% 32% 40%

 

Ouderen bezoeken veel vaker alleen maar highbrow (elitaire) culturele activiteiten. Een op de drie (32%) senioren van 65 jaar en ouder bezoekt alleen highbrow activiteiten, terwijl bij de leeftijdscategorie 18-54 jaar dit percentage maar 6% is. Ouderen bezoeken juist veel minder lowbrow (populaire) culturele activiteiten. In het onderzoek verklaarden ouderen minder vaak andere mensen te ontmoeten dan respondenten onder de 55 jaar. Zij voelden zich ook vaker eenzaam. Ouderen die lowbrow activiteiten ondernemen zeiden juist gelukkiger en minder eenzaam te zijn dan ouderen die geen populaire culturele activiteiten ondernemen. Het bezoeken van een dansevenement lijkt één van de beste culturele remedies tegen eenzaamheid. Maar waar meer dan 1 op de 10 jongeren regelmatig naar een dansevenement gaat, gaat nog geen 1 op de 100 ouderen regelmatig dansen.

Laagdrempelig vermaak stimuleren
Ouderen moeten dan ook meer gestimuleerd worden om naar lowbrow activiteiten te gaan. Het is frappant dat supermarkten die bioscoopkaartjes weggeven of radiostations die kaartjes voor muziekconcerten uitdelen (onbewust) meer voor ouderen doen dan de overheid zelf. Met een vergrijzende maatschappij zouden overheidsinstellingen, die zich traditioneel meer richten op het stimuleren van hogere vormen van cultuur, zich meer moeten concentreren op het stimuleren van laagdrempelige vormen van vermaak. Hoewel cultuureducatie belangrijk is voor de jeugd is het voor ouderen minder van belang. Zij gaan uit zichzelf wel naar theaters en musea, en hebben daar de hulp van de overheid niet voor nodig. Wat ouderen echter uit het oog verliezen is het plezier en de gezelligheid van  een dansevenement of een muziekconcert. Een avondje meezingen met de Toppers of Frans Bauer levert meer energie en sociale interactie op dan stilzitten bij een balletvoorstelling. En die sociale interactie is voor ouderen juist zo belangrijk.

De overheid moet zich dan ook herbezinnen op haar focus als het op culturele activiteiten aankomt. De prioriteiten van het huidige kabinet liggen duidelijk niet bij de culturele sector, maar daarbij wordt de belangrijke relatie tussen tijdsbesteding en sociale integratie over het hoofd gezien. De culturele sector is een belangrijk deel van het sociale leven: mensen gaan iets doen in het gezelschap van anderen en de relatie met vrienden, familieleden en kennissen wordt versterkt. Eenzaamheid is sterk afhankelijk van het aantal sociale activiteiten dat men onderneemt: hoe meer sociale activiteiten, hoe minder eenzaam mensen zijn. En laat eenzaamheid nu net één van de grootste problemen zijn van een vergrijzende maatschappij.

Een hoger aantal ouderen betekent een toename in publieke uitgaven aan deze groep. Om deze uitgaven te beperken is het belangrijk om ouderen zo lang mogelijk vitaal te houden. Dat betekent investeren in zaken die de kwaliteit van leven bevorderen. Sociale gezondheid is in die zin net zo belangrijk als mentale en fysieke gezondheid. Bovendien blijkt uit studies dat sociale isolatie samenhangt met een slechte gezondheid, depressies, en geestesziektes. Het is dan ook belangrijk om te voorkomen dat ouderen in een sociaal isolement raken. En daarvoor moeten kosten gemaakt worden, ook om hogere kosten aan bijvoorbeeld ziekenhuisopnamen te voorkomen.

Culturele sector moet zich herbezinnen
Drastische bezuinigingen in de culturele sector zijn dan ook niet slim. Maar de culturele sector moet zelf wellicht ook haar rol opnieuw bezien met de huidige maatschappelijke ontwikkelingen. Highbrow cultuur is mooi voor diegene die ervan houdt en belangrijk voor educatie. Lowbrow cultuur is echter minstens zo belangrijk, en wordt steeds belangrijker in een vergrijzende maatschappij. En daar lijken Den Haag en de culturele sector zelf nu net aan voorbij te gaan.

Ouderen staan financieel onder druk. Zij lijken echter wel geld te willen vrijmaken voor highbrow activiteiten. De vraag is hoe de bezuinigingen in de culturele sector uitpakken, met andere woorden hoe prijselastisch cultureel vermaak is. Zijn ouderen nog steeds bereid om naar de opera te gaan als ze twee keer zoveel voor een kaartje moeten betalen? En hoe erg is het voor ouderen persoonlijk als ze door de prijsverhogingen niet meer naar de opera gaan? Gaan ze dan eerder iets laagdrempeligs doen, zoals bijvoorbeeld naar Festival Mundial of gewoon naar de fuif in het bejaardentehuis? Daar worden ze, volgens bovenstaand onderzoek, alleen maar gelukkiger van.

Vera Toepoel is verbonden aan het Department of Leisure Studies, Tilburg School of Social and Behavioral Sciences van de Universiteit van Tilburg. Dit artikel is gebaseerd op het artikel: ‘Cultural participation of older adults: investigating the contribution of lowbrow and highbrow activities to social integration and satisfaction with life’, dat onlangs verscheen in het International Journal of Disability and Human Development.

Dit artikel is 958 keer bekeken.

Reacties op dit artikel (4)

  1. Dat ouderen ook gelukkiger worden bij dansen is wel een mooie conclusie. Dansen is een vorm van huwelijksmarkt of daten, zoals dat tegenwoordig heet. Sommige “gewone activiteiten” zijn inderdaad belangrijker dan in het algmeen gedacht wordt. Lageropgeleiden bijvoorbeeld hebben een beperkt vrijetijdsrepertoire. Enige jaren geleden heb ik onderzocht welke vrijetijdsactiviteiten door meer laagopgeleiden gedaan worden dan door hoogopgeleiden. Dat waren van de ca. 80 gevraagde activiteiten (op het gebied van vrije tijd) er maar een stuk of 3. Ik heb ze onthouden met de 3 B’s, nl. bingo, breien en bezoek aan braderiën. Wellicht is hier ook nog de B van Frans Bauer aan toe te voegen. Deze activiteiten worden helemaal niet door de overheid gesteund of gesubsidieerd. Sterker nog, het zijn activiteiten waar de overheid vaak aan verdient.
    Het lastige van de komende bezuinigingen is dat niet alleen op de hoge cultuur bezuinigd wordt, maar stilletjes ook op buurthuizen, wijkgebouwen. Daar vinden dit soort “gewone activiteiten” plaats.
    Tot nu toe hoor ik weinig rumoer over deze bezuinigingen. Ik vermoed echter dat hier op lokaal niveau ook een kaalslag plaats vindt die minder eenvoudig te herstellen is dan in de culturele sector. Ik meen me te herinneren dat er in Den haag alleen maar 22 centra gesloten worden.
    Deze website is wellicht een goede plaats omdat eens te inventariseren.

  2. Het wordt me uit deze korte weergave niet duidelijke waar de veronderstelling van causaliteit (deelname aan laagdrempelig vermaak leidt tot minder eenzaamheidsgevoelens en meer geluk) op gebaseerd is. Kan er ook een omgekeerde causaliteit zijn, of gewoon een correlatie? Afgaande op mijn eigen appreciatie van verschillende cultuuruitingen verwacht ik in elk geval dat er mensen zijn die zich weliswaar eenzaam voelen als ze naar een klassiek concert / museum etc. gaan, maar zich nog veel eenzamer / doodongelukkig zouden voelen als ze naar een optreden van Frans Bauer / een fuif in het bejaardenhuis zouden gaan. Maar: graag bereid om dat als een particuliere en elitaire afwijking te zien als de hier geponeerde causaliteit plausibel wordt gemaakt.

  3. Maak ook eens een strandkamer in een verzorgingstehuis kost niet zoveel
    en het blijkt dat de oudere generatie zich veel gelukkiger voelt.

  4. Een wonderlijk onderzoek
    het lijkt me hoogst onwaatschijnlijk dat mijn ouders die nu regelmatig klassieke concerten bezoeken, zich straks heerlijk vermaken bij een concert van Jan Smit .
    Ik denk dat ze liever eenzaam zijn dan zich gelukkig zullen voelen in een populair concert in het bejaardentehuis.
    Is dit een verkapte bezuinigingsmaatregel van Rutte?

Reageer

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *