Worden wij de Grieken van de woningmarkt?

We leven te veel op krediet. Wat we de Grieken verwijten, doen we zelf ook. Nederland heeft in relatieve zin de grootste hypotheekschuld van de wereld. We weten wat voor risico’s dat heeft, maar er wordt niets aan gedaan. Het is tijd  dat de overheid de aftocht blaast uit de woningmarkt.

Als het gaat om de subsidiering van sociale huurwoningen staat Nederland op de blacklist van Europa. Europa creëert druk, maar we hebben nog geen straf gekregen. Dus is ook hier de hervorming niet dringend.  Maar wat lang duurt, komt soms te laat.

Uitstelgedrag, daar hebben wij allemaal wel eens last van. Zo ‘pieken’ studenten graag vlak voor het tentamen en wachten docenten vervolgens tot het einde van de termijn met het nakijken ervan. Niets menselijks is ons vreemd. Maar sommige zaken kun je beter niet uitstellen. Neem nou de discussie over het hervormen van de Nederlandse woningmarkt. Dit is een schoolvoorbeeld van Nederlands overheidsbeleid dat van kabinet tot kabinet wordt doorgegeven als een hete aardappel. Terwijl een flinke koerswijziging nodig is om dit belangrijke dossier binnen onze economie weer vlot te trekken. Is het woningmarktdebat echt te ingewikkeld, of zijn de electorale belangen te groot?

Opvallend is dat de gewone Nederlander, als je die spreekt op straat, zich bewust is van de belangrijke keuzes die gemaakt moeten worden; en bereid te spreken over een inlevering, als het om wonen gaat. Het is intussen wel duidelijk dat het belang van een gezond gefinancierde woningmarkt te groot is  voor de Nederlandse economie om nog langer te negeren. Dat zeggen toezichthouders in koor bij hun afscheid. Zo gaf Alan Greenspan na zijn afscheid als directeur van de Amerikaanse Centrale Bank ruiterlijk toe dat er te weinig aandacht was besteed aan de fundamenten onder de huizenprijsdynamiek. Henk Don noemde de woningmarkt zelfs ‘het vergeten dossier’ tijdens zijn afscheidsrede bij het Centraal Planbureau.

Er gebeurt van alles, maar zonder duidelijk plan
En het valt niet mee, dit vergeten dossier. Nederland staat bekend als risico-avers, maar heeft in relatieve zin de grootste  hypotheekschuld van de wereld. Jarenlang ging dit goed, en ontstond overwaarde op de woning. Maar wie overwaarde ziet ontstaan, weet ook dat de huizenmarkt onder de waarde van de schuldenlast kan duiken. Hier wordt echter niet voor gewaarschuwd, en niets aangedaan. We moeten zien te voorkomen dat de rest van Europa over vier jaar zegt: ‘Waar hebben jullie al die tijd gezeten? Jullie zagen dit toch aankomen?’

Na een kabinet dat de woningmarktdiscussie openlijk verbood in zijn regeerakkoord, luisteren we ook nu weer naar troonredes waarin de heilige huisjes omzichtig worden gemeden. Uiteraard gebeurt er van alles, maar helaas zonder een duidelijk beleid of plan. Wanneer wij willen voorkomen dat de Nederlandse woningmarkt uitgroeit tot de kern van ons volgende economische probleem, is het nu tijd om hardop na te denken over alternatieven.

Hoe komen we bij die woningmarkt van nuchtere keuzes?
Na ruim 110 verlammende jaren met lage corporatiehuren en hypotheekrente-aftrek is het nu een mooi moment om de woningmarkt in Nederland af te laten kicken van de overheid. Wij moeten naar een woningmarkt waarin de consument weer nuchtere keuzes kan maken. Waarin consumenten er niet voor kiezen om te kopen vanwege fiscaal voordeel, maar kiezen voor wonen op basis van hun financiële en relationele situatie. Wonen dat op een duurzame manier past in het huishoudboekje. We kunnen niet wachten tot de wal dit schip keert.

Misschien is uw vraag: ‘Hoe komen we bij die woningmarkt waarin de consument weer nuchtere keuzes kan maken?’ Die vraag wil ik wel beantwoorden. Namelijk door de overheid te vragen geleidelijk aan de aftocht te laten blazen uit deze markt. Door de aloude regeling stapsgewijs af te bouwen, net zoals we de pensioenleeftijd in twintig jaren verhogen tot 67, ontstaat er een woningmarkt waarin een koper en huurder op eigen kracht beslissingen kan en moet nemen, niet langer op basis van eventuele wachtlijsten en subsidies.

Prof. dr. Dirk Brounen is hoogleraar Real Estate Economics aan de Tilburg University.

 

 

 

 

 

 

Dit artikel is 1271 keer bekeken.

Reacties op dit artikel (5)

  1. Tja, ik hecht toch meer waarde aan de visie van Hugo Priemus, zie http://www.volkskrant.nl/vk/nl/3184/opinie/article/detail/2965143/2011/10/12/Kabinet-is-spookrijder-op-de-woningmarkt.dhtml

    Hij heeft verstand van Volkshuisvesting. Daar dient het ook over te gaan. Terecht kaart hij aan “Het huidige beleid van het Nederlandse kabinet, blijkens de Woonvisie 2011 van Donner, is volop gericht op het vergroten van het eigenwoningbezit. De huidige financieel-economische omstandigheden indiceren juist een dalend eigenwoningbezit. Het actuele Nederlandse beleid zit er dus volkomen naast en vergroot per saldo de problemen op de woningmarkt.”

    Dat zogenaamde eigenwoningbezit (= bezit van een eigen hypotheek) zorgt voor de problemen en de enorme schuldenlast van Nederland.

  2. Grondige hervorming is inderdaad dringend gewenst. Maar het zou ook goed zijn alle voordelen en nadelen van het huidige systeem van h-aftrek en huursubsidie beter voor het voorlicht te brengen. Dat het leidt tot een ongezond hoge schulden is immers maar één aspect waar we misschien nog wel kunnen leven. (Als de inflatie aantrekt, zitten de schuldenaren bijvoorbeeld toch op rozen?) Onderwerpen als belastingstelsel, arbeidsmobiliteit, sparen en pensioenvermogen, bevorderen van electoraal conservatisme via stimuleren eigen woning, integratie van allochtonen en nog veel meer zaken hebben allemaal direct verband hoe wij het wonen betaalbaar maken.
    Verder is het ombuigingstempo van even groot gewicht. Zelf neig ik naar een snel traject, inclusief een vorm van financiele compensatie voor diegenen die teveel hebben geleend (dankzij dit impliciete onbehoorlijk overheidsbestuur van de afgelopen jaren).

  3. Dat er wat op de woningmarkt moet gebeuren, is duidelijk. Maar zorg dan wel dat je eerst de uitgangspunten goed hebt. Veel economen kleunen er op dat punt naast en praten elkaar na. Er wordt voortdurend uitgegaan van de bruto totaal hypotheekschuld van circa 630 miljard, terwijl die netto waarschijnlijk rond de 420 miljard ligt (i.v.m. met alle aflossingen die inmiddels zijn opgebouwd in allerlei meeverbonden spaar- en beleggingspolissen en -potjes). Daar staat vervolgens een totaalwaarde aan eigenhuisvermogen tegenover van circa 1100 miljard. Over welk risico hebben we het dan nog?

    De enige econoom die het beter inschat, is Piet Eichholtz: http://www.mejudice.nl/video-detail/168

  4. Het is fout gegaan bij het wisselen van de Gulden naar de Euro.
    Binnen zes maanden was een koopprijs van fl. 100.000 naar 100.000 euro geworden!
    Economische- financiële zaken, DNB, AMF, iedereen zat te slapen, overigens zitten nog steeds te slapen, want op grond van boven genoemde feit, geen van de bovenvermelde instantie onderneemt iets om de fout te herstellen.

Reageer

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *