Eigen Kracht Centrale slaat de plank mis

In de nieuwe Jeugdwet staat dat gezinnen een plan mogen maken om hun problemen op te lossen. Maar de effectiviteit van Eigen Kracht-conferenties (EK-c) moet eerst stevig worden onderzocht met gedegen onderzoek, vindt Peer van der Helm.

Op een onlangs gehouden bijeenkomst van de ‘European Association for Forensic Child and Adolescent Psychiatry, Psychology and other involved Professions’ in de Portugese stad Porto. hield orthopedagoog Sharon Dijkstra, promovenda bij Universiteit van Amsterdam een presentatie. Zij vertelde bij die gelegenheid over de resultaten van een gerandomiseerd onderzoek met controlegroep dat zij met anderen had verricht. Dat onderzoek is inmiddels door het Wetenschappelijk Onderzoek en Documentatie Centrum van het ministerie van Veiligheid en Justitie gepubliceerd .

Uit dat onderzoek zou blijken dat het toepassen van EK-c niet minder, maar juist meer kindermishandeling en uithuisplaatsing tot gevolg heeft, of ten minste de risico’s daarop doet toenemen. Een mogelijke verklaring hiervoor is volgens Dijkstra gelegen in de omstandigheid dat het toepassen van EK-c snel ingrijpen uitstelt, gezinsleden niet te goeder trouw zijn of adequate hulpverlening ontwijken.

De plank misgeslagen of probeert de EK-c zich in te dekken?

Op de site van de stichting Eigen Kracht Centrale betoogt medewerker Harro Labrujere in zijn blog van 19 mei dat een gerandomiseerd onderzoek met controlegroep bij de Eigen  Kracht-conferentie de plank mis slaat. En dat komt aldus Labrujere doordat de condities van een dergelijk onderzoek ongewenst en contraproductief zijn. Ten eerste omdat de deelnemers niet zelf voor de conditie, wel of geen EK-c, kunnen kiezen en ten tweede doordat de fundamentele waarden van zelfbeschikking belangrijker worden geacht dan effectiviteit.

Het argument dat een gerandomiseerd onderzoek met controlegroep ongeschikt is om de effectiviteit van Eigen Kracht-conferentie te beoordelen, is ook op deze site al vaker naar voren geschoven. De herhaling van dit soort slecht onderbouwde verhalen door Labrujere doet vermoeden dat EK-c zich tegen een eventuele negatieve uitslag wil indekken, en dat is volgens mij geen bijzonder effectieve strategie. Labrujere’s belangrijkste argument is dus dat er sprake zou zijn van (onderzoeks-) dwang. Dat argument gaat niet op omdat bij veel kinderbeschermingsmaatregelen drang en dwang altijd spelen, al was het maar om het kind te beschermen. Mutatis mutandis leidt het afwijzen van dwang bij de Eigen Kracht-conferentie juist tot een contra-indicatie voor de toepassing ervan bij kinderbeschermingszaken.

Adequate bescherming van de zwakken moet voorop staan

Het tweede argument dat een fundamentele waarde als zelfbeschikking belangrijker is dan efficiëntie is ook merkwaardig. Sinds de politieke filosoof Thomas Hobbes in de 16de eeuw in zijn magnum opus Leviathan de grondslag legde voor het denken dat mensen bereid moeten zijn hun persoonlijke vrijheid voor een deel te laten beperken door de staat, gaat het in grote delen van de wereld iets beter. We leggen een deel van ons zelfbeschikkingsrecht in handen van de overheid in ruil voor een vreedzamer bestaan.

We zijn in het denken ook verder gekomen: we accepteren niet langer dat burgers gewapenderhand hun eigen voordeel veroveren en respecteren bovendien de fundamentele rechten van de kwetsbaren in de samenleving, in het bijzonder van kinderen. Dat gaat soms ten koste van de zelfbeschikking van ouders die hun kinderen verwaarlozen of mishandelen, maar daar heeft de wetgever democratisch voor gekozen, en terecht naar mijn mening.

Daaruit volgt dat iedere interventie die gericht is op kinderbescherming als eerste efficiënt moet zijn waar het gaat om de adequate bescherming van het kind, want dat is het recht van de zwakste. Daarnaast geldt dat iedere interventie, welke dan ook, als eerste geen kwaad zou moeten doen, primum non nocere. Vooral gerandomiseerd onderzoek met controlegroep biedt daarvoor de beste garantie.

Net een tikkeltje genuanceerder

Als uit de analyse van Sharon Dijkstra inderdaad zou zijn gebleken dat het toepassen van EK-c tot meer kindermishandeling en uithuisplaatsing leidt, moeten we er meteen mee stoppen, ook als de wetgever ons anders vraagt. Zou echter blijken dat de Eigen Kracht- conferentie kinderen wel beter beschermt, zoals Labrujere zegt, dan moeten we deze interventie onmiddellijk breed toepassen. Maar het ligt allemaal een stuk genuanceerder: het onderzoek va Dijkstra cum suis geeft vooral aan onder welke omstandigheden EK-c minder of meer effectief kunnen zijn. En om dat te kunnen bepalen, hebben we toch echt een gerandomiseerd onderzoek met controlegroep nodig.

Peer van der Helm is lector aan de Hogeschool Leiden.

Foto: Elvert Barnes (Flickr Creative Commons)

Dit artikel is 1118 keer bekeken.

Reacties op dit artikel (2)

  1. Een bijzonder tendentieus stuk van dhr Van der Helm, wat we ondertussen wel van hem gewend zijn.

    Ten eerste, het WODC-onderzoek betreft zelf niet de RCT-studie die momenteel door de UvA wordt uitgevoerd en waar het nog wachten op de definitieve onderzoeksresultaten is. Het WODC-onderzoek betreft een systematische analyse van effectiviteitsonderzoek naar FGC en FGDM dat tot op heden is uitgevoerd. De resultaten van dit onderzoek lezend, zou de kritische lezer tot heel wat bescheidenere conclusies komen dan Dijkstra en collegae nu opperen. En laat ik verder niet te diep ingaan op de passages die regelrecht uit een commentaar dat ik had geschreven op een artikel dat door de UvA-onderzoeksgroep in BMC Public Health is gepubliceerd, niet bepaald stijlvol is om niet hier naar te refereren.

    Ten tweede, er is geen enkel steekhoudend argument in dit betoog te vinden waarom RCT dan wel zou werken om de effectiviteit van EK-c’s te onderzoeken. Steken die Van der Helm voortdurend laat vallen en zijn eenkennige opvatting van wat wetenschappelijk onderzoek is maar weer eens onderstreept. Dit terwijl er wel degelijk bezwaren tegen het RCT-onderzoeks design voor het onderzoeken van de effectiviteit van EK-c’s valt in te brengen, zoals door mijzelf en colleagae op deze website reeds betoogd:

    https://www.socialevraagstukken.nl/teeven-en-nji-vragen-onrealistisch-bewijs-van-eigen-kracht-conferenties/

    …en verder uitgewerkt in dit artikel:

    https://bjsw.oxfordjournals.org/content/early/2015/04/08/bjsw.bcv027.full

    Mijn verzoek aan Van der Helm is dan ook om nu eindelijk eens zelf een steekhoudend argument voor RCT-onderzoek op papier te zetten alvorens weer zo hoog van de toren te blazen en al het andere type onderzoek te ridiculiseren.

    Gideon de Jong

  2. De beste controlegroep om stadia waar al veel eerder de plank is misgeslagen lijkt mij wel de provincie Friesland waar de laaggeletterdheid het hoogst is. Dat is kinderen kansen ontnemen.Dat is de provincie waar ook de meeste kinderen uithuisgeplaatst worden en de school adviezen in vergelijking tot een citoscore het laagst uitvallen.Het lijkt wat kort door de bocht maar daar zit een duidelijke samenhang,evenals met de opvangvoorzieningen voor kinderen met leer- en/of opvoedingsmoeilijkheden waar kinderen beneden hun mogelijkheden presteren.Het zou beter zijn dat gemeenten die in allerlei bijkomende landelijke onderzoeksrapporten slecht scoren supervisie van de overheid krijgen, maar daar lijkt het ook al te laat voor. De theorie van het braafste jongetje van de klas gaat allang niet meer op; het lijkt er meer op dat Nederland hard op weg is het gekste jongetje van de klas te worden, ook gelet op het hoogste aantal kortdurende opnames in psychiatrische klinieken.De snelle stijging in zelfdodingen in Nederland lijkt gerelateerd te zijn aan systematisch beleid.Het aantal verwarde mensen in Nederland neemt hand over hand toe.Als op ongeregelde werkwijze gasleidingen beschadigd raken waardoor zo een rij huizen wordt weggevaagd,bruggen naar beneden vallen,etc.,dan is de verwardheid ,de ongeregeldheid,de onordelijkheid compleet.Als je orde wilt hebben in een samenleving moeten er duidelijke rechten en plichten zijn waar zowel burger als publieke organisatie zich aan houdt.De samenleving is zo gecompliceerd dat waardeverlies op een plaats zich wreekt op een andere plaats.

Reageer

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *