Traditioneel Syrisch huwelijk gedijt niet op Nederlandse bodem

Veel traditionele Syrische huwelijken lopen in Nederland op de klippen. Vooral sommige mannen hebben moeite om de nieuwe verhoudingen, in gezin en samenleving, te accepteren. Vrouwen juist niet, zij ontdekken hun vrijheid en gebruiken die om zich van het traditionele juk te bevrijden.

Onderzoeker aan de Vrije Universiteit van Brussel Araa al Jaramani schat dat de helft van de Syrische vrouwen die een beroep doen op de stichting Syrische Vrouwen In Nederland overweegt om te scheiden of in scheiding ligt. Dat is ruim hoger dan het algemene echtscheidingspercentage in ons land en heeft alles te maken met de manier waarop veel huwelijken tussen Syriërs tot stand zijn gekomen.

Waarom traditionele Syrische huwelijken stranden

Hoewel bij elk huwelijk een echtscheiding mogelijk is, bezwijken veel traditioneel Syrische huwelijken aan wat je hun intrinsieke ongelijkheid zou kunnen noemen, wanneer ze blootgesteld worden aan een westerse omgeving. Dat geldt met name voor het huwelijk van een oudere rijke man met een jonge, arme vrouw en voor het huwelijk dat is gesloten om de rijkdom binnen de familie te houden.

Ook verbintenissen tussen Syriërs met uiteenlopende onderwijsniveaus, subculturele verschillen (Arabisch en Circassisch), religieuze verschillen (Arabische moslims, Armeniërs, christenen) en geografische verschillen (stad versus platteland) blijken in ons land vaak geen stand te houden. Net zo min als huwelijken van Syrische mannen en vrouwen die elk tot een verschillende sekte binnen dezelfde religie behoren.

Bij aankomst in Nederland zijn de Syrische mannen en vrouwen vooral blij: eindelijk veiligheid. In eerste instantie baden ze zich in de omgeving waar ze warmte ervaren, financieel ondersteund worden en toegang hebben tot goede gezondheidszorg. Uit interviews die het Wetenschappelijk Onderzoek en Documentatie Centrum hield met Syrische statushouders blijkt dat zij veel belang hechten aan vrijheid en gelijkheid.

De geïnterviewden vinden het ook belangrijk dat vrouwen gelijke rechten hebben. Tegelijkertijd twijfelt een deel van de respondenten of álle Syriërs in Nederland gendergelijkheid onderschrijven; zij vermoeden dat in sommige gezinnen de man, net als in Syrië, de ongekroonde koning in huis is.

Cultureel contrast speelt parten

Onlangs nog constateerde het Sociaal en Cultureel Planbureau dat Syrische statushouders sterk gemotiveerd zijn om deel te nemen aan de Nederlandse samenleving. Hun daadwerkelijke participatie echter wordt nogal eens verhinderd door de 'papiercultuur'. Vooral als ze de taal niet goed beheersen en maar geen geschikte baan vinden, kan een gevoel van vervreemding ontstaan. Mensen voelen zich niet gewaardeerd, in samenleving noch in gezin.

Wat eerst reden was voor blijdschap, de liberale op gelijkheid gebaseerde Nederlandse samenleving, begint te kantelen, met name bij mannen als hun voorheen onaantastbare positie als pater familias wordt bedreigd. Syrische vrouwen ontdekken dat ze in hun nieuwe thuisland dezelfde rechten hebben als hun echtgenoten. Ze leren ook dat financiële onafhankelijkheid binnen handbereik ligt en dat huiselijk geweld een legitieme reden is om te scheiden.

Allemaal rechten die ze in hun land van herkomst niet of nauwelijks hadden, vanwege cultuur en traditie. Waar ze in Syrië vaak gevangen zaten in patriarchale verhoudingen, biedt het nieuwe thuisland de vrouwen tal van juridische, sociale en financiële mogelijkheden om de tot dan onuitgesproken problemen rond gender ter discussie te stellen en te veranderen.

Het belang van een eigen inkomen

Een belangrijke stimulans voor hun bewustwording en hun uiteindelijke bevrijding uit knellende en onderdrukkende relaties, ligt in de mogelijkheid van het aanvragen en ontvangen van een uitkering. Doordat vrouwen in Nederland in principe over een onafhankelijke bron van inkomsten kunnen beschikken, is het voor hen tot op zekere hoogte ‘gemakkelijk’ om een scheiding aan te vragen. Relatief eenvoudig overigens want een scheiding behelst meer dan geld alleen, het is ook altijd een emotionele roller coaster

Wat naast de financiën vaak een doorslaggevende rol speelt bij de beslissing van Syrische vrouwen in Nederland om te scheiden, is de ondersteuning van lotgenoten. Hun steun en advies is vaak onmisbaar.

Nieuwe rollen aanleren

Uit het hoge echtscheidingspercentage blijkt dat traditionele Syrische huwelijken niet goed gedijen in Nederland. Mannen, vrouwen en hun kinderen moeten zich leren te verhouden tot de cultuur van hun nieuwe thuisland. De grote vraag daarbij is wat zij van de cultuur van het thuiskomst kunnen en willen behouden. Om dat uit te vinden, hebben ze hulp nodig.

Casemanagers van sociale diensten, contactpersonen en maatschappelijk werkers van gemeenten, professionals van asielcentra en welzijnsorganisaties kunnen de Syrische vluchtelingen, zowel man als vrouw, de benodigde hulp bieden om hun weg in cultuur en samenleving te vinden. Apart en als netwerk kunnen deze professionals de Syrische nieuwkomers leren omgaan met de vaak tegenstrijdige culturele normen en waarden van hun geboorteland en nieuwe thuisland.

Eerder al schreven SCP-onderzoekers Jaco Dagevos, Emily Miltenburg, Willem Huijnk en Roxy Damen hier dat ‘Syrische statushouders verschillen in hun mogelijkheden, aspiraties, wensen en integratie.’ Die verscheidenheid, zo schreven zij, betekent dat een uniforme aanpak niet werkt, maatwerk wel. Er moet met andere woorden steeds worden gekeken wie welke ondersteuning wanneer nodig heeft.

Wij zouden eraan willen toevoegen dat bij die ondersteuning ook oog moet zijn voor de manieren waarop man en vrouw hun nieuwe thuisland ervaren. Leer beiden om te gaan met hun nieuwe, anders gedefinieerde rol als partner in een gelijkwaardige relatie. Wellicht dat het echtscheidingspercentage onder Syrische vluchtelingen daardoor op termijn Nederlandse hoogten bereikt.

Mohammed Nour Al Naimi is cultureel adviseur. Daarvoor was hij universitair docent Moderne Engelse literatuur in Syrië, Jordanië, Saoedi-Arabië en Libanon. Lin McDevitt-Pugh is schrijver en netwerkexpert.

 

Foto: Michael Coghlan (Flickr Creative Commons)

Dit artikel is 5474 keer bekeken.

Reacties op dit artikel (11)

  1. Het zijn niet alleen de Syrische huwelijken die op de klippen gaan, ook de Eritrese, Somalische en Ethiopische huwelijken stranden steeds meer.

  2. Kunnen de schrijvers wat meer duiding geven bij de vage termen in dit artikel? Interessant achtergrondverhaal, maar ik ben erg benieuwd naar de cijfers.
    – De helft van de Syrische vrouwen die een beroep doen op de stichting Syrische Vrouwen In Nederland’ > hoeveel vrouwen doen een beroep op die stichting, hoe groot is die groep tov het totale aantal Syrische vrouwen in Nederland?
    – Dat is ruim hoger dan het algemene echtscheidingspercentage in ons land > hoeveel hoger?
    – Uit het hoge echtscheidingspercentage > welk percentage?
    – Veel traditionele Syrische huwelijken / veel huwelijken tussen Syriërs / veel traditioneel Syrische huwelijken > hoeveel huwelijken?

  3. Bart, hartelijk dank voor je opmerking.

    Eline Kolijn, dank voor je vragen. Ik poog om antwoorden te geven:
    “De helft van de Syrische vrouwen die een beroep doen op de stichting Syrische Vrouwen In Nederland’ > hoeveel vrouwen doen een beroep op die stichting, hoe groot is die groep tov het totale aantal Syrische vrouwen in Nederland?”
    Hiervoor zou je contact kunnen opnemen met de onderzoeker en oprichter van de Stichting, Araa Al Jaramani. In een email aan mij legde ze uit dat ze op dit percentage is gekomen via de methode Situated Knowledge.
    “Dat is ruim hoger dan het algemene echtscheidingspercentage in ons land > hoeveel hoger?”
    Zie de link naar de CBS cijfers.https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/37425ned/table?fromstatweb
    Verder wil je weten hoeveel traditionele Syrische huwelijken. We hebben geen landelijk onderzoek verricht en hebben geen harde cijfers. Zoals je in ons uitgebreide artikel kunt lezen (https://netsheila.com/echtscheiding-en-cultuurschok-syrische-vluchtelingen/) is dit artikel tot stand gekomen uit een wens van culturele bruggenbouwer Nour Naimi, die actief is een een gemeente, om zijn bevindingen te delen. Wat we daarbij toe willen voegen is dat elke ervaring en verhaal uniek is en voor ons is daarom de nadruk komen te liggen op een verzoek aan dienstverleners en hulpverleners om zorgvuldig met de mannen en vrouwen om te gaan die in korte tijd moeten leren wennen aan een nieuw situatie en de mogelijkheden die dat biedt.

  4. Mooie ontwikkeling dat foute huwelijken hier eindelijk beëindigd kunnen worden. Nog mooier als t ook in Syrië zou kunnen en ook daar die vrijheid was.

  5. Mooi dat men hier die foute huwelijken wel kan beëindigen. Jammer dat t in eigen land niet kan. Onderdrukking viert hoogtij in veel Arabische landen

  6. Bedankt voor het schrijven van dit artikel en voor het verrichte onderzoek wat hieraan ten grondslag ligt. De auteurs stellen belangrijke vragen, en het artikel is daarom erg interessant om te lezen. Wel worden er tegelijkertijd een aantal suggesties gewekt in het artikel die mijns inziens niet overeenkomen met de realiteit en daardoor het denken in stereotypes en eenzijdige gedragspatronen in de hand werkt. Op basis van mijn doctoraal onderzoek naar ervaringen van Syrische mannen in Nederland, wil ik daarom graag een aantal punten ter discussie stellen om hopelijk bij te dragen aan het debat rondom gendersensitief integratiebeleid.

    1. Het artikel werpt voor mij een statisch beeld op van zowel het land van herkomst als land van bestemming. Ook intieme partner relaties in Syrië zijn veelzijdig en complex, en zijn aan verandering onderhevig. Relaties zijn daardoor ‘in beweging’. Tegelijkertijd wordt voorbijgegaan aan ongelijkheden tussen partners in Nederland door gendergelijkheid te veronderstellen in partner relaties. Ook partner relaties in Nederland hebben te maken met ongelijkheid en resulteren soms in relaties die vormgegeven worden door meer praktische en alledaagse vormen van affectie en zorg in plaats van idealen als gelijkheid en wederkerigheid. Dit nodigt negatieve beeldvorming uit, iets wat de auteurs juist lijken te willen bestrijden.

    2. Ik denk dat het ook goed is om de daadkracht en het aanpassingsvermogen van Syrische mannen in Nederland te benoemen en te benadrukken dat mannen ook flexibel kunnen omgaan met sociale, culturele en economische verandering (voor meer informatie over de ervaringen van Syrische mannen zie Huizinga en van Hoven, 2020, https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/0966369X.2020.1784102 (open access). Ondanks statusverlies en conflicterende ideeën over partner- en genderrollen zijn Syrische mannen ook in staat om zich aan te passen en bijvoorbeeld een ondersteunende rol aan te nemen in een relatie.

    3. Ten slotte wordt in het artikel voorbijgegaan aan specifieke mechanismen binnen partner relaties van Syrische statushouders en de impact van de vluchttocht op hun opvattingen over partnerrelaties. Veel Syrische mannen zijn hun partner of families vooruit gereisd en arriveerden daardoor eerder in Nederland. Deze periode in sociaal isolement, en traumatische ervaringen opgelopen tijdens de vlucht, kunnen gevoelens van solidariteit en affectie stimuleren tussen partners wanneer zij weer samen zijn in Nederland, ook als hun relatie op een ‘traditionele’ manier tot stand kwam. Partners kunnen elkaar ook hervinden en een relatie herdefiniëren nu zij de sociale context waarin hun relatie tot stand kwam zijn ontvlucht en meer autonomie als koppel ervaren.

    Zoals de auteurs stellen in hun conclusie is maatwerk in begeleiding van Syrische statushouders noodzakelijk. De ideeën die Syrische mannen en vrouw hebben over partnerrelaties zijn zeer divers. Om weg te blijven van aannames en stereotype benaderingen is het belangrijk de aandacht te vestigen op de levensloop van statushouders en de verschillende gedragsbepalende kantelpunten zij daarin hebben ervaren. Zodoende is het ook mogelijk begrip te ontwikkelen voor opvattingen die ‘anders’ zijn en daarmee een ethnocentrische benadering te voorkomen.

  7. Hallo Gj, Inderdaad, als een vrouw lijdt onder een traditioneel huwelijk is het een goede zaak dat ze hier kan scheiden. Echter, niet alle huwelijken in Syrië zijn traditioneel. En het is niet onmogelijk om in Syrië te scheiden. In de langere versie van het artikel (zie https://netsheila.com/echtscheiding-en-cultuurschok-syrische-vluchtelingen/) beschrijven we vier karakteristieke huwelijken die inherente bronnen van conflict hebben – en dus in Nederland eerder ontbonden worden.

  8. Waarom het ‘Traditioneel Syrisch huwelijk niet op Nederlandse bodem gedijt’ is niet enigmatisch. De auteurs van het opstel met die titel schrijven het onverholen zelf: gescheiden vrouwen kunnen in NL aan een ‘uitkering’ komen, in Syria niet. Het cultureel blinde Nederland betaalt.

    De culturele factor. Een echtscheiding van e.g. een Syrisch sic! monogaam echtpaar kan zich formeel hebben voltrokken – conform de Nederlandse Wet – maar behoeft geen wezenlijke Syrische (Oriëntale) betekenis te hebben. Gewoon wellicht een middel om aan extra gezinsinkomen te komen. In de Islam ben je in een wip gescheiden en moet je wat dat betreft Islamieten eventueel van Christelijke Syriërs onderscheiden. Denken we hierbij aan poligynie.

  9. Dank je @Rik voor je respons.
    We geven ons repliek in het engels.
    Thank you for responding to our article and your contribution about the debate about this question. Before we respond to your notes and in order not to give a negative impression about the picture of the Syrian women as a whole, we would like to emphatically point out the following three points:
    1. It is important to stress from the outset that we are dealing in this article with a specific subsection of the Syrian society which we viewed as “traditional.” Women in this semi-patriarchal subsection stay at home and take care of bringing up the children and household chores. They get married at a younger age and are sometimes forced in one way or another to stop their education. The size of this subsection in the Syrian society is getting smaller and it is dying away due to
    – the migration from the countryside and desert to the cities, and
    – the spreading of electricity, water and the modern media such as the TVs and the satellites, and
    – the efforts of the various governments since Syrian independence, to promote literacy, education, animal welfare services etc.
    These efforts have contributed towards Syrian society being less traditional.
    There is another subsection of the Syrian society which can be called “modern” or “non-traditional”, irrespective of their members’ religion or religious sects or ethnicity. In this subsection, before the current war, women occupied high and important positions in the Syrian society such as lawyers, medical doctors, university professors, teacher…etc.
    Your notes in your introductory paragraph are sweeping, baseless generalizations such as the claim that we made “a number of suggestions … in the article which, in my opinion, do not correspond to reality and therefore promote thinking in stereotypes and one-sided behavioural patterns”. The fact of the matter is that we did not make any suggestion in the article, apart from:
    – our suggestion to the professional people such as the case managers to provide the status holders (men & women) with the necessary help to define their needs in this country in order to facilitate their integration.
    – we suggested also adapting the approach of the SCP researchers which rightly sees that the “… that a uniform approach [of the problems of the status holders] does not work”.
    We do not see any suggestion in the article that “do not correspond to reality and promote thinking in stereotypes and one-sided behavioural patterns”.
    2. You point out in the first sentence of the second paragraph that “The article gives me a static picture of both the country of origin and the country of destination”. We disagree: the picture that the article gives is not static at all, either in Syria, the country of origin, or in the Netherland, the country of destination. We point out that traditional women in Syria were ardently and painfully struggling to gain respect, understanding and financial independence from their dominant man in the patriarchal side of the society, despite being silenced and supressed. A Syrian woman spoke about this in the Volkskrant: describing her relationship with her husband, she said “Ik was voortdurend bang dat er iets zou gebeuren. Buiten was het nog geen oorlog, maar binnen altijd.” (Volkskrant, zaterdag 23, 2019). You write: “Ook partnerrelaties in Nederland hebben te maken met ongelijkheid en resulteren soms in relaties die vormgegeven worden door meer praktische en alledaagse vormen van affectie en zorg in plaats van idealen als gelijkheid en wederkerigheid.” It would seem you have missed the point: our concern is not a lack of love, it is the fact that traditional marriages are based on social tenets that are disadvantageous to women – like a woman may not be allowed to live alone, that she is given away in marriage so that the family does not have to experience her as a financial burden, and that her brother may feel entitled to kill her if he believes her behavior negatively impacts on the honor of the family.
    It may be that you are not fully aware of the specific situation of the Syrian women in such instances: we know of women who, on their arrival at Schiphol and coming from Syria for the first time, tell their husbands to go their own way and lead their own life. The future for these women is totally unpredictable but they prefer the chance that unpredictability gives them, to the knowledge of a life of continued violence, verbal and physical, in the Netherlands.
    Having arrived in the Netherlands, women in traditional marriages continue their struggle, with the difference that the context is different. They are no longer living in a patriarchal context; in the Netherlands they have a context in which their own human rights are enshrined in the law, where they can experience social, psychological, education, respect, financial independence. The women were silenced, were treated with verbal and physical violence and they wanted a divorce that, in the cases they sought one, were not granted them. In The Netherlands they take action. We fail to see how this willingness to act on their right to freedom and equality represents, as you say, a static picture.
    3. Concerning your point on the adaptability of traditional Syrian men with the Dutch society: we dealt with this aspect in detail in our longer article on this subject country (see: https://netsheila.com/echtscheiding-en-cultuurschok-syrische-vluchtelingen/). We explored the issue of divorce from the perspective of the cultural shock that the Syrian men in the Netherlands experienced, especially once they have overcome the crisis stage of culture shock and start adapting to the mores and culture of this society. Rather than choosing to look only at the issues that men face, or women face, we attempted to create a balance, dealing with the problems of both. We encourage you to read that article.
    To conclude, we are well-aware of the danger of sweeping generalizations, stereotypes and ethnic labelling, which is why we dealt with men and women in a fair, balanced way, suggesting a tailor-made guidance for Syrian status holders, dealing with them sympathetically until they overcome the crisis stage of the cultural shock and are able to adapt. Moreover, we treated the couples in crisis as a unique, individuals, human beings, not as a lump in one basket of figures or data.

  10. AAN @HPax
    We nemen alle reacties serieus, ook deze. Hartelijk dank HPax voor uw opmerkingen.
    We vinden deze opmerking ongelukkig in zijn reductiviteit aangezien het ervanuit gaat dat de reden achter scheiding onder sommige Syriërs zuivere financiële voordeel is. Hier willen we wijzen op de volgende punten:
    1. Het is oneerlijk om dingen te zien vanuit dit perspectief en als u het interview leest met de onderzoeker Araa Jaramani over het lijden van sommige Syrische vrouwen en de pijn die zij in hun helse huwelijken ervaren zou u uw mening over dit punt bij kunnen stellen ( zie het artikel van Merel Uidriks, Volkskrant zaterdag 23 februari 2019) ·
    2. Het was pas toen oorlog in Syrië uitbrak dat Syrische mensen massaal hun land verlieten. Voor die tijd, keerden mensen altijd terug naar Syrië, als ze bijvoorbeeld voor een studie naar Europa kwamen. Syrië is zelfs lange tijd een land geweest die vluchtelingen opving: uit Irak, Libanon, Somalië, Armenië, een aantal van de Koerden van Turkije, Palestijnen, en zelfs uit Griekenland. De stad Aleppo ontving 12 duizend Griekse vluchteling tijdens de 2e wereldoorlog ( zie ook: https://www.bbc.com/arabic/worldnews/2016/06/160620_greek_refugees_middle_east). Net als het Nederlandse volk verwelkomden de Syriërs elke vluchteling en deelden ze er alles met hen. Kortom: Syriërs zijn niet naar Nederland gekomen om economische redenen zoals extra gezinsinkomen en zeker niet om hier te kunnen scheiden. Zoals een vriendin het me verteld heeft, zij heeft met haar twee kinderen over de lijken van hun buren hun apartment in Damascus moeten verlaten en zo is hun akelige reis naar de veiligheid van Nederland begonnen.
    3. De meeste Syriërs zijn monogaam en van de Syriërs in Nederland zijn de poligyne huwelijken op een hand te tellen. Het moderne leven maakte het semi-onmogelijk. Het is waar dat polygamie is toegestaan in de islam, maar alleen onder zeer restrictieve voorwaarden waardoor het onbereikbaar is voor bijna alle gelovigen. Toegegeven, in de Golfstaten wordt het beoefend op grote schaal – niet vanwege de islam, maar vanwege de tribale wetten en omdat de beoefenaars rijk zijn. In Syrië, Libanon en Tunesië en andere landen komt het niet voor, zelfs bij rijke mannen.
    4. Uw gebruik van het woord “Oriëntale” is tevens reductief – u zet daarmee alle Syriërs, plus alle mensen uit Azië en Afrika in een mandje. Voor u zijn ze gegevens, niet mensen van vlees en bloed, en u ziet ze als Anders dan hun landgenoten, de Syrische christenen.
    Beste HPax, wij, en u, zijn mensen. Wij mensen zijn allemaal anders en allemaal dragen we bij aan onze samenleving. Wat wij als auteurs beogen is dat nieuwkomers naar Nederland als mens gezien worden, dat ze de kans krijgen om hier te aarden – ook al zou hun eerste keuze altijd zijn om een veilige thuisland te hebben waar ze naar terug kunnen gaan.

  11. In een land waar individuele vrijheid bestaat zoals in Nederland zal deze zich zeker ook bij Syrische vrouwen ontluiken. De culturele kloof tussen Syrië en Nederland wordt voor hen dan functioneel en biedt de mogelijkheid om makkelijk te kunnen scheiden. De Bijstand zal echt scheiden zeker vergemakkelijken zoals dat ook voor veel Nederlandse vrouwen geldt.
    Nederland is en blijft een aantrekkelijk land voor vluchtelingen en economische migranten. En de Nederlandse samenleving mag dat allemaal opknappen in naam van de menselijkheid.

Reageer

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *