Vervang repressie door alternatieven die wel werken

We geven in Nederland veel geld uit aan ineffectieve repressieve maatregelen waarvan vaak aangetoond is dat deze niet goed of zelfs averechts werken. Waarom vervangen we deze niet door alternatieve maatregelen waarvoor evidentie bestaat dat ze wel werken?

Nederland is een erg veilig land. Toch zijn we zijn de laatste jaren steeds meer geld gaan uitgeven om de veiligheid te verbeteren. Bij gemeentes is het geld dat wordt besteed aan veiligheid met 141 procent gestegen. Dit gebeurde veelal door repressieve maatregelen, zoals cameratoezicht, preventief fouilleren en extra blauw op straat. Maar ondanks de hoge kosten blijken die maatregelen vaak nauwelijks effect hebben. Blauw op straat blijkt bijvoorbeeld niet te werken om meer delicten op te lossen, hoe tegen-intuïtief dit ook mag klinken. Ook andere repressieve maatregelen, zoals bijvoorbeeld cameratoezicht en preventief fouilleren zijn vaak duur en ineffectief. Soms verbetert de veiligheid zelfs wanneer repressieve maatregelen opgeheven worden.

Function Creep

Ook is er bij repressieve maatregelen vaak sprake van function creep: eerst accepteren we een maatregel omdat we er zware criminaliteit zoals bijvoorbeeld kinderporno mee zouden kunnen aanpakken, en als we er eenmaal aan gewend zijn wordt het (veel) breder ingezet. Zo wordt cameratoezicht nu bijvoorbeeld niet alleen maar gebruikt om criminelen op te kunnen sporen, maar ook om getuigen te vinden. Zelfs het invoeren van cameratoezicht in huizen van prive-personen is geen taboe meer.

Bovendien wordt er bij maatregelen als preventief fouilleren gediscrimineerd, en worden mensen uit achterstandswijken bij voorbaat al meer dan anderen behandeld als potentiële criminelen. Mensen hebben de neiging zich te gaan gedragen zoals ze behandeld worden. Ook harder straffen blijkt niet te werken, terwijl het wel veel geld kost. Bovendien richt je met straffen detentieschade aan. Door de manier waarop veroordeelden in Nederland tijdens en na hun straf behandeld worden, stijgt de kans dat ze later opnieuw crimineel gedrag gaan vertonen enorm.

Alternatieven voor repressie

Er zijn voldoende goede alternatieven voor ineffectieve repressieve maatregelen die wel zouden kunnen werken. Als je het wetenschappelijk bekijkt ontstaat crimineel gedrag vanuit een combinatie van 'hoe een persoon is' en de omstandigheden waarin iemand verkeert. Om veiligheidsproblemen te voorkomen kun je dus twee dingen doen: (1) veranderen hoe mensen zijn en (2) voorkomen dat mensen in een situatie terecht komen waarin ze crimineel gedrag zullen gaan vertonen. Dit zijn beide vormen van preventie, waarbij effectieve vormen van repressie ook aan de orde kunnen zijn.

Het veranderen van mensen kan het beste door educatie. Dit is met name effectief bij kinderen en jongeren; hoe jonger hoe beter. Hierbij is de manier van benaderen wel cruciaal, aangezien mensen de neiging hebben zich te gaan gedragen zoals ze behandeld worden. Een concreet voorbeeld van hoe je dit zou kunnen doen is via zelfhulp voor gedragsverandering. Zulke laagdrempelige therapie via een boek of internet blijkt bij bijvoorbeeld mensen met depressie vaak net zo goed te werken als face-to-face therapie door een therapeut. En zo bereik je bovendien veel meer mensen. Zelfhulp zou ook een optie zijn voor ouders met kinderen die overlast geven op straat. Vaak durven zij nu uit schaamte niet om zulke hulp te vragen.

Educatie en zelfhulp is ook aan te bieden op scholen, in buurthuizen en bij verenigingen. Denk aan cursussen in de-escalerend gedrag voor handhavers, maar ook voor burgers. De zelfredzaamheid verhogen kan ook helpen voorkomen dat mensen zich gedwongen voelen crimineel gedrag te vertonen. Analfabetisme blijkt bijvoorbeeld een van de grootste voorspellers voor crimineel gedrag te zijn. Uitleggen waarom mensen vaak crimineel gedrag gaan vertonen kan tenslotte ook preventief werken. Mensen die zich hiervan bewust zijn kunnen actief op zoek naar manieren om deze situaties bij zichzelf of anderen te voorkomen.

Goed sociaal beleid, saamhorigheid en herstelrecht

Behalve sleutelen aan personen kun je ter voorkoming van criminaliteit ook sleutelen aan situaties. Een van de voorspellers van crimineel gedrag is (het ervaren van) buitensporige ongelijkheid en onrecht: in samenlevingen met een grotere ongelijkheid heerst meer criminaliteit. Dat is te voorkomen met een goed sociaal beleid.

Een andere voorspeller voor crimineel gedrag is de mate waarin mensen zich verbonden met elkaar voelen. Wanneer je iemand kent of tot je 'in-group' rekent vertoon je minder snel crimineel gedrag tegenover deze persoon. Het stimuleren van contact tussen mensen en het vergroten van saamhorigheidsgevoel zullen crimineel gedrag dus voorkomen. Dit vergroot bovendien de sociale controle op een positieve manier. Laagdrempelige evenementen organiseren is een manier om dat te bevorderen, maar contact stimuleren via internet kan ook. Ook wanneer er al sprake is van een conflict, of dit al achter de rug is, kun je mensen stimuleren met elkaar in contact te komen. Bij een (dreigend) conflict kan een buurtregisseur wonderen doen.

Na een conflict kan herstelrecht of mediation goed werken: slachtoffer-dader gesprekken om tot een oplossing te komen en het conflict recht te zetten. In tegenstelling tot in een ‘normale’ rechtszaak kunnen emoties hier een plaats krijgen en kunnen dader en slachtoffer elkaars gevoelens en beweegredenen beter leren begrijpen. De dader wordt geconfronteerd met de schade die hij aanrichtte en het slachtoffer kan zijn gevoelens kwijt. Negatieve gevoelens worden zo niet omgezet in onverwerkte frustraties die later weer tot crimineel gedrag kunnen leiden. Een pilot in Amsterdam laat zien dat het werkt.

Effectiviteit handhavingsinstanties verbeteren

Tot slot zijn er ook vormen van repressie die crimineel gedrag wél voorkomen. Zo kunnen handhavingsinstanties als de politie veel beter werk doen dat de kans op moreel handelen vergroot, dan bureaucratische en ineffectieve opdrachten uit te voeren. Denk aan het beboeten van fietsen door rood licht wanneer dit geen overlast geeft en het handhaven van drugsverboden. Als burgers wetten, of de manier van handhaving daarvan, als onzinnig beschouwen, krijgen ze minder respect voor deze wetten en haar handhavers en zullen ze zich ook minder snel aan wetten houden wanneer dit wel belangrijk is om overlast te beperken.

Ook burgers inzetten als verlengstuk van de politie voor opsporing is niet heilzaam. Dat gebeurt steeds meer en zo nu en dan komt er zelfs iemand op het idee om burgers vuurwapens te geven. Dit trekt verkeerde mensen aan: machtsbeluste types die graag met wapens anderen hun normen op willen leggen. Ook agenten zetten steeds vaker en heftiger geweld in. Soms met dodelijke afloop. Handhavers moeten julst de-escalerend optreden om crimineel gedrag te voorkomen.

Het is van cruciaal belang dat handhavers de verantwoordelijk nemen bij de inzet van geweld die past bij een monopolist op dat gebied. Zeker nu geweld door handhavers vaak breed wordt uitgemeten door filmpjes op internet. Dit soort fragmenten zijn funest voor het beeld dat mensen van de handhavers hebben. Agenten kunnen beter de positieve dingen die ze doen benadrukken, dan voelen mensen zich ook veiliger bij hen in de buurt. Liever geen focus op de hoeveelheid uitgedeelde boetes, maar op dingen die door iedereen als positief gezien worden. Een vriendin van me werd bijvoorbeeld erg goed geholpen toen haar vriend vermist was. Dit heeft haar beeld en het beeld van mensen in haar omgeving van de politie aanzienlijk verbeterd.

Er bestaan dus genoeg goede alternatieven waarvoor evidentie of op zijn minst theoretische onderbouwing bestaat dat deze zullen werken om crimineel gedrag te voorkomen. Laten we zo snel mogelijk de huidige dure en ineffectieve repressieve maatregelen vervangen door deze alternatieven.

Matthijs Pontier werkt als postdoc aan de Vrije Universiteit Amsterdam is daarnaast actief als vrijwilliger in de preventieve verslavingszorg bij Unity drugsvoorlichting. Als u hem wilt volgen via Twitter, klik dan hier.

 

Foto: Bas Bogers

Reacties op dit artikel (6)

  1. beloon de jogeren als ze niet met ene blauwjas is aanraking is geweest met hun 18de met bv 2000 euro en als ze 21 nog eens met 2000 euro en hun ouders dan ook nog eens als ze 21 jaar zijn met bv 5000 euro.
    Wedden dat dat werkt.
    Dan zullen de ouders wel opletten dat ze met nette kinderen optrekken hun kroos plaats van met gajes.

  2. Beste Matthijs Pontier, een goed verhaal. Natuurlijk is het goed om te kijken wat werk en wat niet werk. Repressie is een zwaar middel dat nu te makkelijk wordt ingezet vanuit het beleidsdenken. Op straat zullen handhavers die de gemeenschap, stad of wijk, kennen, voorkeur hebben voor een gesprek met een moralistisch insteek. Voorkomen is beter dan… Het is jammer dat de relaties met burgers die Handhavers in buurten en wijken, met veel inspanning, hebben opgebouwd makkelijk in de waagschaal gesteld wordt vanwege een repressief beleid.
    Het beschikken over goed opgeleide en getrainde Handhavers is erg belangrijk, niet alleen voor het gesprek maar ook weer om de spamder bij elkaar te rapen en verder te gaan met het werk, (relaties ontwikkelen). Vanuit economische motieven worden er ‘handhavers’ ingezet met een mindere opleiding en met een andere motivatie het beroep uitoefenen dit leidt tot ondoordachte repressie en veel ergenis van burgers. Dit ondergraaft het morele gezag (?).
    Handhavers zijn in grote mate maatschappleijk betrokken en nemen actief deel aan het maatschappleijke verkeer en zijn verbonden aan het maatschappleijk belang. M.a.w. zet alleen politiemensen in voor handhaven en zorg voor goede begeleiding ‘on the job’. Haal de ‘parkeerwachter, stadstoezicht mensen, verkeersregelaars ed van straat, maakt daar gastheren/ vrouwen van die alleen service bieden namense de gemeenschap.
    groet

  3. Nieuwe oplossingen voor criminaliteit
    Ik stem uiterst links.

    In het multiculturele Singapore is zeer weinig criminaliteit, sinds daar zeer zware straffen zijn ingevoerd! Dat is de conclusie van alle wetenschappelijk onderzoek op dat gebied.

    Er zijn de afgelopen jaren miljarden geïnvesteerd in de Vogelaarwijken, zonder wetenschappelijke onderbouwing. En criminaliteit en ander wangedrag in die Vogelaarwijken zijn door die maatregelen niet verminderd! De parken onder andere zijn daar opgeknapt, maar er hangen nog steeds groepen intimiderende en criminele jongeren rond, waardoor het er nog steeds erg onveilig is.

    Dat wanbeleid komt doordat veel Nederlandse gedragswetenschappers zich laten leiden door een dogmatische anti-autoritaire tunnelvisie uit de seventies. En die wishful-thinking visie presenteren ze aan politici als wetenschappelijk onderbouwd. Dat is gevaarlijke, kostbare en ernstige misleiding, hoewel vermoedelijk met goede bedoelingen. En veel politici hebben niet genoeg wetenschappelijke kennis om daar doorheen te prikken.

    Daardoor krijgen kansrijke en meer repressieve experimenten in Nederland geen kans om zich te bewijzen. Want die zijn sinds de seventies taboe verklaard.

    Er is binnen die kring van anti-autoritaire Nederlandse gedragswetenschappers geen ruimte voor andersdenkenden. Die tunnelvisie is onwetenschappelijk en heeft dogmatische en bijna religieuze trekken.

    Organiseer een Engelstalig wetenschappelijk webforum over criminaliteitsbestrijding, en nodig daar (tegen betaling) top-experts uit de hele wereld uit, om (anoniem) mee te discussiëren. Bespreek daar vooral recente buitenlandse onderzoeksrapporten en creatieve nieuwe onderzoekshypothesen voor misdaadbestrijding. Laat daar uitsluitend discussiëren op wetenschappelijk niveau, en zoveel mogelijk onderbouwd met onderzoeksrapporten.

    En er is nooit aangetoond dat vechtsporttraining criminaliteit vermindert. Wel is het aannemelijk dat criminelen door vechtsporttraining in een gevecht met agenten of slachtoffers meer letsel kunnen toebrengen, dan zonder die vechtsporttraining. En daardoor kunnen ze anderen nog meer intimideren. Want tegenwoordig zijn vooral de gevaarlijkste vechtsporten populair in achterstandswijken, zoals kickboxing. Mensen leren daar technieken waarmee je iemand kunt doden, of blijvend invalide kunt slaan of schoppen. Daarom stel ik voor om vechtsporttraining te verbieden aan criminelen.

    Meten is weten. De overheid moet wetenschappelijk onderbouwd werken. Benoem problemen met criminaliteit zo nauwkeurig mogelijk. Omschrijf die problemen meetbaar en stel kwantitatief meetbare onderzoeksdoelen, ook als het gaat over criminaliteit door allochtone of autochtone jongeren. Voorkom dus om alleen vage ambtelijke eufemistische omschrijvingen van criminaliteit te gebruiken, zoals: ‘onrust’, ‘onveiligheidsgevoelens’ of ‘markante wijk’!

    Ik stel voor om de volgende wetenschappelijke experimenten te doen:

    Geef criminele veelplegers tien of twintig jaar zware werkstraf van 60 uur per week, plus buiten werktijden verplichte motiverende overtuigende voorlichting en cursussen.

    Die voorlichting moet andere gaan over moraal en over omgaan met geld en psychosociale problemen. Geef die voorlichting via kostenbesparende vertaalde buitenlandse internet-video’s en via webfora met deskundigen.

    En verplicht veelplegers om tien of twintig jaar lang te wonen in een eenzaam schuurtje in een weiland in een verre provincie. Dat doorbreekt het criminele klimaat in achterstandswijken. En het voorkomt dat jonge jongens daar opkijken tegen criminelen die rondrijden met dure auto’s en mooie vriendinnen, en daarmee een rolmodel vormen voor de criminele subcultuur.

    Verbied criminelen 20 jaar lang om contact te hebben met andere criminelen.

    Verbied criminelen om een hond te hebben, omdat die door hen vaak word gebruikt voor intimidatie.

    Laat in elke politieauto twee vriendelijke militairen meerijden met pistool en aanvullende politieopleiding, op kosten van Defensie.

    Laat in achterstandswijken mini-ME-teams surveilleren in militaire Landrovers, elk bestaande uit 5 militairen met uitschuifbare wapenstok plus één gewone ME-er.

    Versterk arrestatieteams massaal met militaire commando’s en gepantserde Bushmaster-voertuigen (met wielen dus) van Defensie.

    Organiseer in achterstandswijken toezichtteams op de fiets. Elk toezichtteam kan bestaan uit twee militairen met pistool en uitschuifbare wapenstok, plus één onbetaalde volwassen vrijwilliger, plus drie tot zeven onbetaalde sterke jongeren in het kader van een verplichte sociale stage. Die jongeren moeten daarbij ook kunnen kiezen uit hulp aan brandweer, zorgtaken, graffiti verwijderen, enz.

    Stem SP.

Reageer

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *