Breng de ggz vooral niet naar de wijk

Jim van Os leverde stevige kritiek op de ggz. Om te overleven, moet de ggz meer de wijk in en eCommunities opzetten. Ervaringsdeskundige Hans van Eeken vindt dat geen oplossing. Het biomedische model moet verlaten worden, vindt hij en techniek kan de rol van fysieke nabijheid nooit overnemen.

Van Os pleit ervoor om in de ggz meer uit te gaan van herstel, en om een beweging te maken weg van het biomedische model en medicalisering. Voor het eerst hoor ik Van Os zelfs expliciet zeggen wat de Herstelbeweging al veel langer bepleit: zet de mens voorop. Kennelijk is Van Os er ook van overtuigd geraakt dat zorg om de mens moet draaien en niet om het in standhouden van systemen.

Hij vindt ook dat de Regionale Instellingen voor Beschermend en Begeleid wonen (RIBW) ‘niet zelden ellendige plekken zijn waar mensen verpieteren’. Van Os heeft gelijk. Er is inderdaad niets zo deprimerend als een RIBW: een veelal hopeloze omgeving waar mensen langdurig worden opgeborgen en het eigenaarschap over hun leven kwijt zijn.

Geen medicalisering, maar zelfhulp en ondersteuning

Met afschaffing van de RIBW’s – waarvoor Van Os zich onomwonden uitspreekt – ben je er echter niet. Als je goed kijkt naar hun werkwijze dan kom je er namelijk achter dat dat een kopie is van die van de grote instellingen in bos of duin die we de afgelopen decennia gesloten hebben. Hun werkwijze is simpelweg met de RIBW’s naar huizen in de wijk verplaatst. Aan het traditionele zorgconcept veranderde helemaal niets. Bij Fact-teams gebeurt hetzelfde: ook daar is het biomedische model één op één geëxporteerd naar de huiskamer.

Maar in plaats dat Van Os de bijl aan de wortel van het biomedische model zet, pleit hij ervoor om de ggz via co-creatie, meer professionele samenwerking en betere afstemming aan te passen en meer naar de wijk te brengen. Dat is juist waar de samenleving géén behoefte aan heeft. We moeten geen mensen medicaliseren als ze op enig moment psychische problemen hebben. In plaats daarvan zouden we veel meer moeten inzetten op zelfhulp en ondersteuning door naasten.

De ggz is niet meer dan een laatste redmiddel, in te zetten als de boel over dreigt te koken, niet eerder en zelfs dan nog heel prudent. En ze moet er vooral zijn voor de 600 mensen die vanwege hun psychiatrische problematiek permanent behoefte aan zorg hebben.

Meer zorg is de oplossing niet

Je kunt wel wat doen voor het overgrote deel van de mensen die nu in RIBW’s zitten en geen idee hebben van ‘waar de reis naar toe gaat’. Mensen die jarenlang worden betutteld, terwijl ze eigenlijk houvast in de buurt nodig hebben, psychotherapie, een geestelijk leidsman of (pleeg-) ouders.

De roep om meer zorg – in de wijk of daarbuiten – is een mantra: met meer en betere zorg zouden we de problemen op het gebied van de geestelijke gezondheidszorg op kunnen lossen. Het functioneren van de RIBW’s vormt een goed voorbeeld van de onjuistheid van deze continue recitatie: meer zorg helpt mensen alleen maar van de regen in de drup. Ze ontkracht mensen en maakt ze afhankelijk. En dat kost de samenleving 65 duizend euro per persoon per jaar. Een leuk verdienmodel zeker als je laag opgeleide mensen inhuurt.

Te hoge verwachtingen van techniek

De ggz is, met haar focus op rationaliteit, de mens en zijn  betekenisgeving uit het oog verloren. Het modeldenken overheerst. En hoewel Van Os zegt van de onpersoonlijke en technische  aanpak in de ggz af te willen, komt hij met een technologische oplossing op de proppen voor ‘alle psychische vraagstukken die niet ernstig zijn, samenhangen met zingevingsvraagstukken, of een signaal vormen dat er iets moet veranderen in iemands leven’: eCommunities.

Vooropgesteld, eCommunities kúnnen een prima middel zijn voor mensen om met elkaar in contact te komen. En de inzet ervan kán bij bepaalde therapieën goed van pas komen, maar voor bijvoorbeeld traumaverwerking heb je er weinig aan. Dan gaat het namelijk over je lijf, je gevoel, en over iets aan- en afleren. Aan eCommunities heb je weinig bij problemen die buiten de cognitie vallen. Bij het verdrietig zijn bijvoorbeeld, zonder er iets mee te moeten.

Van Os onderkent onvoldoende het risico dat eCommunities een glazen wand tussen mensen kunnen gaan vormen. En dat terwijl nabijheid – ook fysiek – het uitgangspunt van herstel is. Immers, wat binnen relaties kapot is gegaan, kan alleen in relaties genezen. En daarvoor moet je elkaar gewoon fysiek ontmoeten.

Hans van Eeken is als ervaringswerker actief in het sociaal domein en de ggz.

 

Foto: Priscilla du Preez via Unsplash.com

Dit artikel is 8657 keer bekeken.

Reacties op dit artikel (15)

  1. mooi verhaal. wat denk ik ook hoed zou werken is dat de medewerkers bij de ggz wat minder achter de computer zouden zitten en veel meer persoonlijke aandacht zouden geven i.p.v. het pappen en nathouden d.m.v. het geven van pilletjes. lekker naar buiten, verplichte arbeid en sport en niet alleen maar binnen voor het raam zitten. ook een anti drugsbeleid en preventie binnen de instellingen zou erg welkom zijn. maar dit zijn natuurlijk praktische zaken die veel mensen binnen de ggz allang niet meer kennen. bla bla bla kennen we ondertussen wel. Dit is toch de tojd van DOEN?

  2. ik heb bij het RIBW gewerkt. Met meerdere collega’s de kant gekozen wat kan iemand wel. Als je deze methode kiest kan een cliënt groeien. Door deze methode te kiezen zijn er goede resultaten geboekt. En natuurlijk kom je wel eens collegae tegen die betuttend zijn. Ik vind de belichting die wordt gegeven nogal radicaal. Omdat dit een ervaring is van een individu. Spijtig voor je.

  3. Er moet meer hulp zijn in de avond en weekenden. Buiten de negen tot vijf principe. En dan face to face hulp. Geen chat.

  4. Ik wordt een beetje verdrietig van dit verhaal. Al wat jaren werk ik als teamleider in beschermde woonvormen en hebben wij ook een aantal woonprojecten opgezet. Waar mensen in door kunnen groeien naar zelfstandig wonen.
    Wij zien veel bewoners ook weer vertrekken en zelfstandig gaan wonen.
    Ik vind dat bewoners en werkers van beschermde woonvormen hier tekort wordt gedaan.

  5. Wat jammer hoe jij de RIBW hebt ervaren. Wellicht zit er verschil tussen de ene RIBW locatie en de andere. Ikzelf werk bij de RIBW en merk dat we de laatste jaren juist veel aandacht besteden aan presentie, krachtgericht en herstelgericht werken. Door deze manier van werken toe te passen, wordt veel meer duidelijk wat een client écht zelf wil en worden van daaruit ook doelen geformuleerd. Ook wordt er veel aandacht besteed aan ontwikkeling van collega’s om zo meer aan te sluiten bij de vraag vanuit de overheid om meer de wijk in te treden én om het netwerk veel meer te betrekken. Daarbij wordt onderzocht of technologie hierbij een rol kan spelen. Er zijn tegenwoordig verschillende apps die de zelfstandigheid van de client vergroten. Daarbij komt ook dat de RIBW geen behandelsetting is. Samenwerkingsrelaties zijn hierbij echter van groot belang. Naar mijn weten werken RIBW medewerkers juist nauw samen met gedragswetenschappers, behandelaren, reclassering en dergelijke.
    Nogmaals jammer dat jij geen goede ervaring hebt met de RIBW. Ikzelf vind het een prachtige organisatie die juist de client heel erg centraal stelt. De client heeft veel medezeggenschap bij de RIBW. Succes voor de toekomst in ieder geval

  6. Inderdaad ze moeten mensen niet gaan drogeren pillen en zeker niet als je niks mankeert en hun er volop overliegen alleen om van jou te kunnen verdienen dit is zo mens onwaardig daar gaat je vrye wil weg leven hun maken misbruik vd macht laten jou als een gevangene voelen maken jou opzet ziek omdat ze dat zelf zyn en jou dat maar al te graag aandoen.vandaar achterbaks gedrag en alle woorden tegen jou keren.

  7. Dag Hans, wat vind jij van de beweging die gemeenten inzetten na de adviezen van de cie. Dannenberg? Is het niet zo dat ”inclusie” van mensen met psychiatrische problematiek juist om de beweging naar de wijk vraagt? Als dan je pleidooi is dat daarbij het biomedisch denken moet omslaan naar een herstelgerichte, positieve gezondheidszorg, dan deel ik dat van harte. Het lijkt mij dat die benadering juist vanuit de wijk veel meer kans van slagen heeft!

  8. Altiid weer die modellenstrijd. In 40 jaar werken in de psychatrie, huisartsenzorg en als preventie werken zijn bij mij vele modellen gepasserd. Met het biomedisch model en ook de herstelvisie en ervaringsdeskundigen is niets mis mee. Het gaat er m.i. om hoe het biomedischmodel ingezet wordt. Heel veel hulpvragen zijn met zelfhulp goed op te lossen. Medicatie kan goed doen voor kwaliteit van leven. Door de huidige marktwerking, regelgeving en de grote hoeveelheid narcistische machtwellustige wetenschappers die vooral hun eigen belang gaan maken is een gelijkwaardige samenwerking niet haalbaar. Zolang de DSM 5 de zorg die vergoed wordt bepaald en de organisaties moeten voldoen aan de daaraan gekoppelde regelgeving blijft de ggz zich vasthouden aan hun richtlijnen en overlevingsbeleid Van Os vind ik een vooruitstrevende man die vooruit kijkt. Hij kan ook niet om de werking van het huidige systeem heen. Het streven om psychiatrische expertise dicht bij de mensen beschikbaar te hebben blijft een heilzaam doel. Om vanuit meerzijdige partijdigheid te kunnen samen werken zal het systeem anders moeten

  9. Duidelijk verhaal, spijker op zn kop …waarom wordt er niet geluisterd en gehandeld naar mensen die weten waar ze over praten , ondertussen worden patienten /cliënten een verdienmodel voor allerlei instanties ,politiek moet zich rot schamen met dit verotte systeem

  10. Hans, sinds wanneer ga jij voor je GGz problematiek naar de gemeentelijke planoloog? Het klinkt allemaal leuk en aardig, maar we moeten niet vergeten van Jim een psychiater is en geen bedrijfskundig genie. Dus hem om advies vragen over hoe hij denkt over hoe de zorgmarkt werkt en in elkaar zit en hoe het allemaal zou moeten, is de loodgieter ons laten vertellen wat Nederland zou moeten doen aan het stijgende zeeniveau door het opwarmende klimaat. En dan nog blijven het alleen maar bij woorden. Ik kom zelf uit Rotterdam en hier lullen wij niet, maar poetsen wij. En ik bied daarom iedereen hier mijn poetsdoekje aan: De EasyROM app. Een revolutionaire vragenlijsten app, die onomstotelijk de kwaliteit van een zorgbehandeling kan meten, door de behandeleffecten van de behandeling bij te houden. Worden je klachten minder, dan werkt je behandeling en is deze dus goed voor jou. Zo niet, dan past een betere behandeling bij je en omdat je deze meet met de nieuwe Gouden Standaard op het gebied van psychometrisch meten met de Item Repsonse Theory als basis, kan je de scores aan je behandelaar doorgeven en die kan dat dan oppikken als input. NOG leuker is, is dat je je scores kan vergelijken met iedereen over de hele wereld, met dezelfde symptomen/klachten. Zo kan je dan zien wie er een nog betere score hebben dan jij en dus een nog betere behandeling. Daarmee kan je naar je behandelaar gaan en zeggen: “Geef mij ook die behandeling!” Vertrouw je de wetenschappelijke onweerlegbare metingen van miljoenen andere patiënten, of vertrouw je de blauwe ogen van je behandelaar, wiens mond zegt: “Vertrouw mij naar, ik weet het beter dan de miljoenen collega’s, die blijkbaar hogere scores weten te halen met hun behandelingen.” Een EasyROM meting, duurt ook maar 44,4 seconden in de app (ja dat is wetenschappelijk onderzocht ook), ten opzichte van tussen de 8-12 minuten voor eentje die je meestal nu krijgt, waar de scores dan ook niet eens te vergelijken zijn (wat men wel doet, maar waarvoor de theoretische basis mist). Zoek maar op EasyROM in de app store of play store en download hem gratis.

  11. Dit is geen ervaringsdeskundig onderzoek maar een persoonlijke vete Ik ben zelf ex-cliënt. Dankzij de RIBW. Ik ben zelfstandig met perspectief op een reguliere baan Furieus word ik van je verhaal je scheert alles over een kam. Je doet daar cliënten en hulpverleners mee tekort. Dat moet je niet willen. Zekers niet als ervaringsdeskundige. Op deze manier is geen sprake van deskundigheid. De RIBW is een Bruggenlegger tussen GGZ en de samenleving. Noodzakelijk en niet minder gemeend. Met als doel het streven naar een zo groot mogelijke zelfstandigheid. En overal zitten wel rotte appels ook bij ervaringsdeskundige.

  12. Dit artikel is niet gebaseerd op een deskundig onderzoek maar in mijn ogen op een persoonlijke vete. Nergens in dat wat geschreven word herken ik de werkwijze van de RIBW. Juist hun gaven mij de zelfstandigheid en een toekomst in een reguliere baan terug als boekhouder omdat dit het meest realistisch was. Gezien mijn leeftijd. Let op niet als ex-cliënt of hoe je het ook noemen mag. Dankzij hun doe ik mee aan een onderzoek ondersteunt door de HAN. Hoge school Arnhem Nijmegen. Om juist te onderzoeken waar ik tegen aanloop als ex-cliënt binnen de reguliere mogelijkheden. Ik kan daar ook nog gastdocent worden omdat ik het zo goed doe en mijn weg zelfstandig heb gevonden. In eerste instantie met de RIBW Daarna met het FACT.
    Medicijnen zijn een must (ik heb de verantwoordelijkheid voor de ander). en door acceptatie geen probleem zelfs de bijwerkingen zijn praktisch nihil. De maniforme symptomen zijn geen probleem meer. En daardoor ook de psychotische klachten. En speelt de agressie ook geen grote rol meer. Je doet de (ex)- cliënt en hulpverleners tekort. En scheer je alles over een kam dat moet je niet willen. Generaliseren is vaak eigen aan cliënten en weet ik niet hoe ik dit artikel daarin moet plaatsen. Ik heb zelf moeite met ervaringsdeskundige dit artikel verbetert die gedachte niet. Het spijt me.

  13. Reïntegreren en met elkaar samenleven vergt meer dan het verplaatsen van zorg in instellingen naar ambulante zorg in de wijk en in de intimiteit van iemands huis. Per 1 januari 2020 wil men zelfs mensen gaan verplichten om zorg of therapie te volgen.
    Steeds wordt de nadruk gelegd op iemands disfunctioneren zoals dat door de omgeving, maatschappij wordt bepaald. Hier staat nog steeds onze beperkte kijk op afwijkend gedrag centraal. Heel concreet zeggen we iemand je moet dit,mag dat niet en je moet je gedurende een dag of week ook nog eens herhaaldelijk verantwoorden voor je acties en present zijn op opgelegde controle momenten. Dit staat haaks op zelfontplooiing eigen regie, participatie en vele andere zaken die belangrijk zijn voor ieder mens om zich te ontplooien.
    Nog steeds wordt zelden de vraag gesteld aan iemand met kwetsbaar heid; wat wil jij, wat vind jij belangrijk en wat draagt bij aan jouw inclusie als we dit wel durven vragen staan we snel sceptisch tegenover de antwoorden, die veelal in angst onzekerheid en schaamte aan ons worden toevertouwd. In de meeste situaties komen wij met reacties zoals is dit wel slim weet je t wel zeker, ik ken iemand en daarbij pakte t mooi verkeerd uit. Zolang wij vanuit ons eigen gelimiteerde zakje adviezen mensen blijven bejegenen. Zullen wij blijven bijdragen aan de beperkte kans die de huidige psychiatrie bied.
    Niet iedereen maar zeker een grote groep kan met hulp komen tot een pakket van wensen dromen en voorwaarden die hun levensgeluk positief beïnvloeden. Het is niet de rol van hulpverlener om dromen om zeep te helpen maar om een constructieve bijdrage te leveren aan de realisatie daarvan. Misschien liggen de nieuwe kerntaken daardoor ook steeds meer op community building/reinforcement dan op het traditionele contact. Het concept van ambulante zorg werkt alleen als alle betrokken partijen mee willen werken aan het creëren van een leefomgeving waarin voor iedereen een volwaardig bestaan wordt gegarandeerd. Ongeacht de hobbels die tijdens dit proces ongetwijfeld tegenkomt. Ga maar eens op de barricade staan voor die ander en ontworsteld je daarbij van traditionele denkbeelden en conventies.
    Wij mogen dan wel een kwetsbaarheid hebben maar zijn niet afgeschreven en zeker waardevol voor de samenleving.

Reageer

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *