Dossier

Politisering sociaal werk

Politisering van sociaal werk gaat over de rol van sociaal professionals bij het signaleren en agenderen van maatschappelijke ongelijkheid. Het dossier verkent de relatie tussen sociaal werk, beleid, burgerschap, sociale rechtvaardigheid, democratie en maatschappelijke verandering.

Sociaal professionals zijn ideale ‘identiteit-leiders’
De sociaalpolitieke context van de 21ste eeuw is veranderd. De moord op Theo van Gogh, #MeToo, de strijd van Black Lives Matter, het zijn symptomen van een maatschappelijk klimaat waarin identiteit een rol speelt. Juist nu zijn sociaal professionals perfecte ‘identiteit-leiders’.
Door Charlot Lugtigheid
21 juni 202415 januari 2026
- Publiek management
- Sociaal werk
Sociaal werk als mensenrechtenberoep mist fundering en verankering
Als sociaal werk een mensenrechtenberoep is of als mensenrechten de backbone of het moreel kompas zijn van het sociaal werk, dan behoeft dit een stevigere fundering vanuit de beroepsvereniging en verankering in de beroepscompetenties, stelt docent en onderzoeker Jeroen Knevel.
Door Jeroen Knevel
30 maart 202315 januari 2026
- Rechtvaardigheid
- Sociaal werk
Spanningen over politiserend sociaal werk in beeld
Tijdens de Sociaalwerkconferentie 2022 in Antwerpen werd Publiek gaan gepresenteerd. Dit boek gaat over vele manieren van politisering van sociaal werk. De Vlaamse onderzoekers Joris De Corte, Koen Hermans, Peter Raeymaeckers en Bart Van Bouchaute nemen ons mee op een eerste verkenning.
Door Joris De Corte, Koen Hermans, Peter Raeymaeckers, Bart van Bouchaute
25 mei 202215 januari 2026
- Politiek & Rechtsstaat
- Sociaal werk
Signaleren en agenderen zijn kerntaken van sociaal werk, sociaal activisme niet
Op het artikel van Jan Willem Bruins over de vraag of sociaal activisme een kerntaak is van de professie sociaal werk verschenen drie felle reacties op socialevraagstukken.nl. Niet alleen de toon, maar ook de inhoud ervan verbaasde de directeur van de beroepsvereniging van sociaal werkers. In zijn repliek heldert Bruins een aantal misverstanden op.
Door Jan Willem Bruins
25 maart 202215 januari 2026
- Politiek & Rechtsstaat
- Sociaal werk
Bruins zit ernaast: politiseren is meer dan verzet plegen, en hard nodig bovendien
Een beroepsvereniging van sociaal werkers die sociale actie geen taak vindt voor de professional zit er helemaal naast, zegt Femke Kaulingfreks, lector Jeugd en Samenleving aan Hogeschool Inholland. In plaats van sceptisch te zijn over politisering, moet de vereniging professionele betrokkenheid bij collectieve actie juist aanmoedigen.
Door Femke Kaulingfreks
18 maart 202215 januari 2026
- Politiek & Rechtsstaat
- Sociaal werk
Politiserend sociaal werk zou vanzelfsprekend moeten zijn voor de beroepsvereniging
Jan Willem Bruins’ betoog tegen politisering is gebaseerd op drogredenen en is tendentieus. Politiserende sociaal werkers beklimmen geen barricaden, maar verbinden kleine verhalen met grote thema’s. Ook spreken zij zich uit tegen onrecht.
Door Richard de Brabander
16 maart 202215 januari 2026
- Politiek & Rechtsstaat
- Sociaal werk
Bruins’ betoog tegen politisering is karikaturaal en mist essentie
Een directeur van de beroepsvereniging van sociaal werkers die betoogt dat politisering geen kernonderdeel is van het sociaal werk heeft het niet goed begrepen. De bijdrage van Jan Willem Bruins aan het debat is niet constructief. Het is vooral een ijdele poging om het besef dat politisering wezenlijk is voor het beroep al in de kiem te smoren. Tevergeefs, aldus Vlaamse docenten en onderzoekers sociaal werk.
Door Hans Grymonprez, Jan Naert, Bart van Bouchaute, Denoix Kerger, Pascal Debruyne
10 maart 202215 januari 2026
- Politiek & Rechtsstaat
- Sociaal werk
Sociaal activisme is geen kerntaak van sociaal werk
Politiserend sociaal werk is geen kernonderdeel van het sociaal werk, vindt Jan Willem Bruins. De directeur van de beroepsvereniging van sociaal werkers beargumenteert hieronder waarom niet.
Door Jan Willem Bruins
9 maart 202215 januari 2026
- Politiek & Rechtsstaat
- Sociaal werk
Onrecht verhelpen door het aan te kaarten
Over politisering van sociaal werk bestaat de nodige verwarring, constateert Jan van Eeden. Het gaat altijd over onrecht en groepen mensen die daardoor benadeeld worden. Om dat te verhelpen moeten verantwoordelijke bestuurders worden aangesproken. Voor de moderne sociaal werker lijkt het aangaan van zo’n conflict geen vanzelfsprekendheid.
Door Jan van Eeden
10 januari 202215 januari 2026
- Politiek & Rechtsstaat
- Sociaal werk
Dilemma’s van Tonkens versimpelen de werkelijkheid
In de Marie Kamphuislezing van dit jaar stelt Evelien Tonkens fundamentele vragen over politiserend handelen door het sociaal werk. Haar betoog versimpelt complexe vraagstukken tot simpele of-of tegenstellingen, maar biedt ook goede adviezen, vindt Samme Grünfeld van de Hogeschool van Amsterdam.
Door Samme Grünfeld
6 december 202115 januari 2026
- Sociaal werk
MARIE KAMPHUISLEZING 2021 — Politisering van sociaal werk voorbij links populisme

Evelien Tonkens hield op 11 november de 14e Marie Kamphuis Lezing, over politisering van het sociaal werk. Sociaal-maatschappelijke thema’s politiek maken, betekent keuzes maken, en dat kan problematisch uitpakken voor de sociaal werker. Want wiens stem ondersteun je? Tonkens komt in haar lezing − hier integraal gepubliceerd − met zes adviezen voor de politiserende sociaal werker.
Mensenrechten aan de keukentafel
Op deze site keert de vraag of het sociaal werk moet politiseren regelmatig terug. Politiseren gaat over allerlei praktijken waarbij sociaal werkers als democratische professionals (Spierts, 2017) mensen steunen om voor zichzelf te spreken of namens hen te spreken (Van Pelt, 2020). In Vlaanderen is politiseren een speerpunt. In Nederland is discussie over het belang ervan en de rol van mensenrechten.
Door Dorien Claessen, Alicia Dibbets, Quirine Eijkman, Majda Lamkaddem
1 maart 202115 januari 2026
- Politiek & Rechtsstaat
- Sociaal werk
TWISTGESPREK — ‘Sociaal werkers alleen gaan de wereld niet veranderen’

Moeten sociaal werkers zich vooral focussen op het ondersteunen van mensen, of treden ze het best ook op als hun belangenbehartiger? De Vlaamse docent Koen Hermans en de Nederlandse lector Lex Veldboer bogen zich in een gesprek over politiserend sociaal werk. Het werd een twistgesprek.
Sociaal werk kan niet volstaan met schipperen alleen
Lex Veldboer waarschuwt dat politisering van het sociaal werk ten koste gaat van de balanceerkunst die voor de alledaagse praktijk nodig is. Zijn oproep tot professionele realpolitik gaat echter voorbij aan waar sociaal werk in essentie om draait. Sociaal werk is meer dan louter laveren en balanceren, maar dient ook op actieve wijze sociale rechtvaardigheid na te streven op het niveau van beleid én samenleving.
Door Peter Raeymaeckers, Jeroen Gradener, Sjoukje Botman
3 februari 202015 januari 2026
- Politiek & Rechtsstaat
- Sociaal werk
ANALYSE XL — Liever politisering dan toedekkende consensus in het sociaal werk

Politiseren is een uitdaging voor het sociaal werk in Nederland. Anders dan vaak wordt gedacht, gaat het niet om het politiseren van de sociaal werker, dat die de barricaden op zou moeten of meer professionele ruimte moet claimen. De essentie is een praktische manier van werken om burgers te ondersteunen voor zichzelf te spreken of om namens hen te spreken.
Sociaal werk: niet politiseren maar laveren
Professionals moeten minder volgzaam zijn en een eigen sociale agenda gaan voeren, zo horen we steeds vaker. Maar een nieuwe eenzijdigheid dreigt als we het spoor op gaan van politiseren. Dan wordt ontkend dat het beroep in de alledaagse praktijk onvermijdelijk een balanceeract is gekenmerkt door dubbelrollen en compromissen.
Door Lex Veldboer
25 november 201915 januari 2026
- Sociaal werk
Mensen helpen of problemen agenderen?
Moeten sociaal werkers hulp verlenen aan afzonderlijke individuen, of structurele misstanden aankaarten? Sinds een half jaar woedt daarover een verhit debat op socialevraagstukken.nl. Wat moet de sociaal werker hier in de praktijk mee? Jan van Dam vatte het debat voor ons samen. Op 14 november gaat dit debat live verder tijdens ‘De agenda van het sociaal werk’.
Door Jan van Dam
26 augustus 201915 januari 2026
- Sociaal werk
- Sociale vraagstukken
RECENSIE — ‘Sociaal werk en mensenrechten’: mensenplichten
Mensenrechten zijn momenteel hot in het sociaal werk. Er is volop debat over de vraag of mensenrechten een wenkend perspectief voor of zelfs de harde kern of het DNA vormen van het sociaal werk. Bij onze zuiderburen is dat debat al bijna voorbij, uitgemond in een consensus dat mensenrechten inderdaad de ‘basisopdracht’ van het sociaal […]
Door Nico de Boer
16 april 201921 april 2019
- Sociaal werk
Sociaal werker mag wel wat onaangepaster zijn
Waar blijft de stem van de sociaal professional als het gaat om het gemeentelijk sociaal beleid? Is die stem er eigenlijk wel of wordt deze niet gehoord door wethouders en beleidsmakers?
Door Toby Witte
10 april 201915 januari 2026
- Sociaal werk
Sociaal werk moet alert blijven op mens- en grondrechten, ook in Vlaanderen
Sociaal werk dat politiseert, kan tegenwicht bieden aan neoliberaal beleid. In Vlaanderen is het sociaal werk daarin verder gevorderd dan in Nederland, maar dat is geen reden voor borstklopperij. Integendeel, dat is naïef en gevaarlijk.
Door Bart van Bouchaute, Raf de Baene
3 april 201915 januari 2026
- Sociaal werk
Politiseren in het sociaal werk is niet alledaags, sociaal werk wel
Er is een polemiek aan het ontstaan over het politiserende karakter van het sociaal werk over de hoofden van de sociaal werkers heen. Waar blijft hun stem, en die van hun opleiders?
Door Peter Dijkstra, Jeroen Knevel
15 maart 201915 januari 2026
- Politiek & Rechtsstaat
- Sociaal werk
Sociale professional moet wat minder psychologiseren
Psychologische concepten staan momenteel erg centraal in het denken over professioneel handelen in het sociale domein. Wij doen een oproep aan sociaal werkers, opleiders en beleidsmakers om bij de analyse van maatschappelijke problemen weer meer gebruik te maken van multidisciplinaire theorie.
Door Paul van der Aa, Frans Spierings
8 maart 201915 januari 2026
- Gedrag
- Sociaal werk
Sociaal werk is altijd politiserend
In het debat over de politisering van sociaal werk dat op dit podium wordt gevoerd ontbreekt een kritisch perspectief op het proces van depolitiseren dat zich in de afgelopen tientallen jaren heeft voorgedaan. Dat inzicht is belangrijk, want als sociaal werkers kleur moeten gaan bekennen, dan zullen ze eerst kleuren moeten herkennen.
Door Jeroen Boekhoven
23 februari 201915 januari 2026
- Politiek & Rechtsstaat
- Sociaal werk
Maak rechtvaardigheid tot kloppend hart onderwijs aan sociaal professionals
Te lang zijn sociaal werkers opgeleid om zich te bekwamen in micro-interventies, zonder zich rekenschap te geven van de toenemende maatschappelijke ongelijkheid. Sjoukje Botman en Jeroen Gradener, zelf werkzaam in het hoger onderwijs, willen studenten graag toerusten met politiserende vaardigheden.
Door Sjoukje Botman, Jeroen Gradener
14 februari 201915 januari 2026
- Burgerparticipatie
- Sociaal werk
Politiseren gaat verder dan waarborgen van rechten
Willen sociaal werkers strijden tegen sociaal onrecht, dan moeten zij de perverse kanten van regelgeving signaleren, en wijzen op onrechtvaardige machtsrelaties. Maar minstens zo belangrijk: zij moeten ook machtsmechanismen in werkwijzen – zoals het positieve denken – aanvechten, betoogt Richard de Brabander.
Door Richard de Brabander
5 februari 201915 januari 2026
- Politiek & Rechtsstaat
- Sociaal werk
Politiserend sociaal werk: we moeten groot denken
Trekken sociaal werkers een te grote broek aan als ze zich willen inzetten voor het bevorderen van sociale rechtvaardigheid? Klaas Mulder acht de beroepsgroep daar eigenlijk niet toe in staat. Maar daarmee miskent hij de kern van de professionele identiteit van het beroep, betoogt Jan Willem Bruins, directeur van de Beroepsvereniging van Professionals in Sociaal Werk.
Door Jan Willem Bruins
25 januari 201915 januari 2026
- Burgerparticipatie
- Sociaal werk
COLUMN — Wie hoedt de hoeders van sociale rechtvaardigheid?
Vlaamse sociaal werkers zouden zich beter dan hun Nederlandse collega’s realiseren dat sterk sociaal werk gezien moet worden als ‘hoeder van sociale rechtvaardigheid en mensenrechten’, betogen Mariët van Pelt en Marcel Spierts op dit forum. Dat is een mooie ambitie, maar zijn we wel in staat om die waar te maken?
Door Klaas Mulder
10 januari 201910 januari 2019
- Politiek & Rechtsstaat
- Sociaal werk
Vlaanderen: een inspiratiebron voor Nederlands sociaal werk
In Vlaanderen is een beweging in opkomst om het sociaal werk te zien als hoeder van sociale rechtvaardigheid en mensenrechten. Dat maakt het vak collectiever en politieker. Verdient deze beweging navolging in Nederland? En hoe dan?
Door Mariël van Pelt, Marcel Spierts
5 januari 201915 januari 2026
- Politiek & Rechtsstaat
- Sociaal werk
Het sociaal werk op de barricaden
Het sociaal werk heeft de taak om behalve individuele ook veel meer structurele problemen aan te pakken. ‘Sociale Actie Nieuwe Stijl’ is daarvoor een bruikbaar instrument, betoogt Margot Scholte in de Marie Kamphuis Lezing die ze onlangs uitsprak.
Door Margot Scholte
27 april 201815 januari 2026
- Sociaal werk