Dossier

Armoededebat

Sinds de economische crisis is de armoede in Nederland met ruim een derde gegroeid. Zo zijn steeds meer mensen afhankelijk van de voedselbank. Met deze explosieve groei is het debat over armoede weer in volle gang.

In dit gevarieerde dossier worden verschillende facetten van armoede besproken. Het terugtrekken van de overheid uit het armoedebeleid, de rol die de maatschappij speelt bij armoedehulp in de participatiesamenleving, het beeld dat we hebben van armen en de veranderende compositie van de groep armen.

  • Hille Hoogland en Jonathan Berg stellen dat ondanks het doorslaand succes van de voedselbanken het geen effectieve methode van armoedebestrijding is maar symptoombestrijding. Voedselpakketten zijn dan ook geen adequaat antwoord op het acute probleem van voedseltekorten.
  • Lei Delsen neemt een paradigmashift waar in de Nederlandse verzorgingsstaat, met de verschuiving naar een participatiemaatschappij zijn de armen in plaats van armoede het probleem geworden. Ze stelt dat door deze individualisering en decentralisatie van de verantwoordelijkheden de Nederlandse verzorgingsstaat een participatiemaatschappij is geworden die in belangrijke mate rust op liefdadigheid.
  • Stereotypering van armen als klaplopers beperkt zich niet tot de straat. De VVD won in 2012 de Tweede Kamerverkiezingen met onder andere de oneliner ‘Handen uit de mouwen in plaats van hand ophouden’. Annemiek Onstenk schreef Qracht 500, een boek dat probeert een ander beeld van de armen te schetsen. Ze stelt dat de meesten liever gisteren dan vandaag aan het werk zouden gaan, maar werkgevers willen hén meestal niet.
  • Herman Noordegraaf stelt dat de toenemende armenhulp van kerken een kwalijk teken is omdat het duidelijk maakt dat verzorgingsstaat aan behoorlijke slijtage onderhevig is. Zo wordt het ook opgevat door de Kerken, die ‘helpen onder protest’.
  • Er is een nieuwe groep armen: hoogopgeleiden die eerder bovenmodaal verdienden maar door het wegvallen van werk in de armoede komen. Nijmeegse VVD-fractievoorzitter Hayke Veldman betoogt dat gemeenten deze groep vooral moeten helpen hun eigen netwerk aan te boren.
  • Lia van Doorn en Mayke Kromhout beargumenteren dat in deze tijd van economische crisis en de versobering van het sociale stelsel ons armoedebeleid niet meer om de voedselbanken heen kan.
  • Roeland van Geuns pleit voor een activerende aanpak van armoede door de creatie van korte termijn banen waarbij regelmatig geswitcht word. Hij stelt echter dat werk alleen armoede niet kan uitbannen en dat inkomensbeleid dus nodig blijft.
  • Een interview van Frans van der Heijden en Henk Krijnen met ‘armoedeprofessor’ Godfried Engbersen over het onvermogen van de staat om met hun beleid de meest kwetsbare groepen te bereiken.