Handen af van vrijwilligers

Professor Lucas Meijs woonde een debat bij over vrijwilligerswerk. Politici blijken goed doordrongen van het belang van vrijwilligerswerk, maar ze vergeten dat die vrijwilligers ook maar gewone burgers zijn. En de ontbrekende visie op de toekomst, die schetst hij dan maar zelf.

Op 6 september had De Vereniging Nederlandse Organisaties Vrijwilligerswerk (NOV) een debat georganiseerd met politici over vrijwilligerswerk. Het was een interessante bijeenkomst waarin politici veel lof uitspraken over vrijwilligers. Kijk maar naar de samenvatting op Youtube:

Die lof is natuurlijk terecht, maar ik moet bekennen dat de video bij mij toch ook irritatie heeft opgeroepen. Irritatie over het gemak waarmee de verzamelende politici zich het vrijwilligerswerk toe-eigenen, alsof die vrijwilligers er zijn om overheidsbeleid uit te voeren.

Alsof die vrijwilligers van de overheid zijn en niet van zichzelf. Alsof veel vrijwilligers zich niet juist tegen overheidsbeleid verzetten. Alsof de echte toegevoegde waarde van vrijwilligers niet juist gaat om die eigenwijzigheid in plaats van de kostenbesparing (voor de samenleving ). Alsof de civil society afhankelijk is en zou moeten zijn van de overheid.

Politici buiten hun boekje

Neem bijvoorbeeld de uitspraak van Fatma Koser Kaya (D66). Zij pleit voor een 'ministerie voor vrijwilligers'. Volgens mij moet dat een ‘ministerie voor vrijwilligerswerk’ zijn, zoals het ook het ‘ministerie voor werkgelegenheid’ is en niet voor werknemers. Of nog spannender, Nine Kooiman (SP) die het volgende stelt: “al die vrijwilligers moeten toch aangestuurd worden en de gemeentes hebben het nu al zwaar”. Echt, vrijwilligers zijn geen onbezoldigde ambtenaren die door de gemeente worden aangestuurd. Vrijwilligers zijn vrije burgers die doen waar ze zelf zin in hebben. Vrijwilligers organiseren zichzelf, met wat hulp van een beroepskracht. Maar ook het breed gedeelde pleidooi om vrijwilligers in de rijksbegroting op te nemen is vreemd. Wederom, in de rijksbegroting staan de kosten van beroepskrachten die vrijwilligers ondersteunen en de kosten voor het bevorderen van vrijwilligerswerk. Daar horen ze thuis. Als het gaat om het waarderen van de vrijwilligers dan moet de opbrengst van het vrijwilligerswerk worden opgenomen in de nationale rekeningen.

Kwaliteit in plaats van kwantiteit 

Maar er was zeker er ook goed nieuws. Politici kunnen leren van hun vorige fouten...

Als eerste, ik heb geen enkele politicus horen pleiten voor simpelweg promotie van vrijwilligerswerk. In dit debat kenden ze hun feiten. Promotie om meer vrijwilligers aan te trekken is niet de belangrijkste oplossing voor het vrijwilligerswerk. Vrijwilligerswerkbeleid vanuit de overheid moet organisaties helpen te investeren in goed vrijwilligersmanagement gericht op behoud, groei en ontwikkeling van vrijwilligers, bestaande en nieuwe.

Noodzaak van beroepsmatige ondersteuning 

Ten tweede delen de politici de overtuiging dat, met name voor vrijwilligerswerk in zorg, scholen en welzijn, een goede beroepsmatige ondersteuning van levensbelang is. Vrijwilligerswerk onderscheidt zich van informele hulp, doordat het mensen een formele titel en een inhoudelijke inkadering geeft. Daardoor gaan mensen interventies doen die ze anders wellicht niet zouden durven. Maar, vastigheid en deskundigheid in de organisatie moeten verankerd zijn, moeten ook doorgaan als het lastig is. Daarvoor zijn beroepskrachten noodzakelijk. Echt!

Ontbreken van toekomstvisie

Maar wat ik niet heb gehoord, is een solide visie op de toekomst van vrijwilligerswerk en de civil society. Een solide civil society is een zelfstandige civil society. Een civil society met resources in tijd en geld die onafhankelijk zijn van de luimen van toevallige politieke coalities. Tijd, vrijwilligerswerk dus, is ‘makkelijk’. Als politici snappen dat vrijwilligers zelfstandige eigenwijze burgers zijn, in plaats van vervangambtenaren die aangestuurd moeten worden door gemeenten, komt dat wel goed.

Pleidooi voor gemeenschapsfondsen

Maar belangrijk hiervoor is een grote eigen inkomstenstroom van de civil society. Zodat vrijwilligersorganisaties niet alleen naar de overheid hoeven te gaan om hun beroepskrachten te financieren. Ik pleit dus voor maatregelen om meer en specifieke vermogensfondsen te hebben die zich richten op het ondersteunen van vrijwilligerswerk! Ik pleit dus voor meer eigen inkomsten van vrijwilligersorganisaties die gebruikt kunnen en mogen worden om hun eigen ondersteuning te financieren. Ik pleit dus voor het opzetten van gemeenschapsfondsen gekoppeld aan vrijwilligerscentrales, zodat ook die onafhankelijker worden.

Lucas C.P.M. Meijs is professor vrijwilligerswerk, civil society en bedrijfskunde aan de Rotterdam School of Management (onderdeel van de Erasmus Universiteit Rotterdam) en professor Strategic Philanthropy bij het Erasmus Centre for Strategic Philanthropy.

Dit artikel is 904 keer bekeken.

Reacties op dit artikel (1)

  1. Zelf werk ik al een aantal jaren als vrijwilliger.
    Wat mij opvalt is dat wij als Jan lul in de bijstand worden behandeld.
    Ik vraag me soms af waar wij eigenlijk mee bezig zijn.
    Ben zelf 60 jaar en arbeid gehandicapt, mijn toekomstbeeld is erg negatief.

    Wij worden op taken gezet zoals gymles geven , fiets lessen geven aan buitenlandse mensen , erg leuk maar er zijn risico’s .

    Dit wordt nu b.v gedaan door vrijwilligers zonder enige kennis van b.v E.H.B.O of anders.

    Is dit wel deugdelijk ? mogen wij ineens alles doen waar normaal gediplomeerde krachten voor zijn .
    Wat als er iets gebeurd met de burger , stel tijdens een sportles krijgt er iemand een letsel of erger .

    Werk zelf als activeerder bij Power Enschede , en loop tegen muren aan als het op deze vragen aankomt.

    Wat wij ook doen , wij worden behandeld als Jan lul in de bijstand ..is dat de bedoeling van onze inspanning om ons deel bij te dragen aan deze maatschappij ???

    Vergoedingen zijn b.v ook niet duidelijk, en verschillen per gemeente.
    Er is grote zorg omtrent onze status als vrijwilliger, een taak die meer verplichtingen met zich mee brengt dan voordelen.

    Vraag me af waarom de staat alleen maar regels stelt , terwijl wij in deze maatschappij veel werk verzetten.
    Maar wij hebben geen back up als het gaat om professionele zaken.

    Zaken die betrekking hebben op de praktijk, want wij hebben vaak geen diploma op het werk wat wij doen.
    En er lopen geen proff krachten mee met een project, dus zijn wij erg amateuristisch bezig .

    Mogen wij gewoon gymles geven of fietslessen geven zonder dat er iemand een E.H.B.O heeft ? laat staan enige kennis hebben van het verkeer .
    Omdat wij deze mensen leren te fietsen hoeven wij onder de vlag van de gemeente geen kennis te hebben van deze zaken.

    Kijk als ik prive met iemand ga fietsen dan is dat nog anders.
    Maar onder de vlag van de Gemeente vind ik dat er wel goed gekeken moet worden naar veiligheid en back up.

    Als ik mijn vrouw in het ziekenhuis bezoek omdat ze tijdens een les door amateurs gewond is geraakt , dan span ik me wel in om de verantwoordelijke te achter halen.
    En als dat een amateur is die vrijwillig les geeft of de leiding heeft over een groep mensen.
    Dan ga ik wel mijn verhaal halen bij de Gemeente , ben ik juist of niet .

    Als er b.v bij ons iemand een hart aan val krijgt dan weet niemand hoe te handelen.
    Als er een ongeluk gebeurt tijdens lichamelijke activiteiten dan staan de meeste activeerders met hun handen in het haar.

    Dit lijkt me geen gezonde situatie , en ik ben me ervan bewust dat deze zaken wel relevant zijn als je je met mensen bezig houd .

    En dan stel ik me ook nog voor dat wij voordelen mogen hebben omtrent het werk wat wij doen.
    Een gepaste training krijgen om vrij te zijn van blaam als er een calamiteit gebeurd b.v
    Wie is de verantwoordelijke als er toch dingen gebeuren.

    Men wilde ons ook b.v opzadelen met ( drugs verslaafden) om die bezig te houden.
    Is dit normaal , dat wij als vrijwilligers of activeerders alles moeten aan pakken wat de overheid ons toeschuift.
    Terwijl in deze zaken mensen werken met diploma’s, er is dus wild groei.

    Geen voordelen , maar verplichtingen , dat is wat de trend is vandaag.

    Wat mij opvalt is dat er steeds meer tegenstand komt met vrijwilligers als het gaat om deze zaken..
    Omdat er veel van ons gevraagd wordt , terwijl wij nog steeds behandeld worden als Jan lul in de bijstand.

    Heeft dit toekomst ??? mogen wij de rotte peren plukken die naar ons toe geschoven worden door de semi overheid ?

    Het is goed als mensen vrijwillig werk doen, maar laat Nederland dan duidelijker zijn met b.v vergoedingen, opleidingen en wat wel of niet wenselijk is in de werksfeer van de vrijwilliger.

    Groeten , Theo Tellings

Reageer

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *