Lantaarnpalen, daar heeft dit land echt geen tekort aan

Laatst waren ze er weer: de lantaarnpalen. Ik had al een tijd niets meer over ze vernomen, maar ineens hoorde ik een jeugdpsychiater zijn angst uitspreken dat gemeenten wel eens zouden kunnen besluiten om lantaarnpalen te kopen in plaats van kinderen  professionele hulp te geven.

Daar gaan we weer, dacht ik.

Waarom ooit lantaarnpalen uitgekozen zijn om de angst voor decentralisatie te symboliseren, zal wel altijd een raadsel blijven. Lantaarnpalen zijn immers zo ongeveer het laatste waar dit land een tekort aan heeft. Maar over de intentie van de lantaarnpalenvrezers hoeft geen misverstand te bestaan. Of we even willen noteren dat het gemeentelijke verstand niet veel verder reikt dan het plaatsen van lantaarnpalen!

Angst voor lantaarnpalen bleek in het verleden volkomen misplaatst

Historisch bewijs voor deze stelling is er overigens niet. Het argument werd voor het eerst ten tonele gevoerd toen halverwege de jaren tachtig de eerste grote decentralisatie werd afgekondigd. De toenmalige minister van WVC, Elco Brinkman, zette een streep door alle landelijke subsidieregelingen met betrekking tot het brede sociaal-cultureel werk. Gemeenten kunnen dat veel beter, meende hij, waarna alle landelijke organisaties hem met lantaarnpalen om de oren sloegen. Volkomen misplaatst, bleek een paar jaar later. Vrijwel alle gemeenten hadden de bezuinigingen over de hele linie gecompenseerd.

De lantaarnpalen kwamen ook weer opdraven toen in 2007 de Wmo werd ingevoerd en de huishoudelijke zorg door de gemeente moest worden geregeld. Uit de evaluatie na een paar jaar werd zonneklaar dat gemeenten – gegeven de bezuinigingen die met de decentralisatie gepaard gingen – het helemaal niet zo slecht hadden gedaan.

De belangstelling voor lantaarnpalen zal weer toenemen

En nu worden de lantaarnpalen opnieuw in stelling gebracht. Ik verwacht zelfs dat de belangstelling voor lantaarnpalen het komende jaar weer ouderwetse vormen zal aannemen. De jeugd-ggz’ers gaan daarin voorop. Zij stellen onomwonden dat gemeenteambtenaren straks hoogst persoonlijk gaan besluiten of ‘uw kind’ hulp nodig heeft. Zij brengen zonder blikken en blozen kinderen ten tonele die dadelijk geen of te laat hulp zullen krijgen. Zij menen dat zorg voor kinderen een ‘verzekerd’ recht moet zijn, daardoor moet de jeugd-ggz niet door de gemeenten maar via de zorgverzekeringswet betaald blijven worden. Meer dan 60.000 mensen hebben inmiddels een petitie ondertekend waarin zij de regering oproepen op haar rampzalige schreden terug te keren.

Geen zielige bezuinigingsslachtoffers, maar angstige professionals

Wat we echter uit de lantaarnpalengeschiedenis kunnen leren, is dat het in deze discussies niet zozeer om zielige bezuinigingsslachtoffers gaat, maar om angstige professionals en zich schrap zettende belangenorganisaties. Zij voelen zich in hun autonomie aangetast en laten zich vervolgens van hun slechtste kant zien. Dat een op de zeven kinderen in Nederland een toegangsbewijs heeft voor jeugdzorg of passend onderwijs, is voor hen geen serieus gespreksonderwerp. Dat de kosten van de jeugd-ggz de afgelopen tien jaar verdubbeld zijn, zien ze niet als hun probleem. Dat ze liever rechtstreeks declareren bij de zorgverzekeraars voor nogal eens te gemakkelijk gestelde diagnoses en te snel op gang gebrachte specialistische zorg, mag niet gezegd worden. Dat ze liever baas in eigen professioneel huis blijven dan in de democratische gemeentelijke arena met andere professionals de zorg daadwerkelijk te vernieuwen, durven ze niet hardop te zeggen.

Nee, zij spreken liever over lantaarnpalen.

Jos van der Lans is cultuurpsycholoog en publicist.
www.josvdlans.nl en @josvanderlans.

Dit artikel verscheen als columnn in het gisteren verschenen Tijdschrift voor Sociale Vraagstukken.

Dit artikel is 669 keer bekeken.

Reacties op dit artikel (7)

  1. De petitie jeugdggz is door 68000 mensen ondertekend, waarvan hooguit 5 % door de overheveling van de jeugdggz in zijn baan bedreigd zal worden. Er werken maar 7000 mensen in de jeugdggz. Het merendeel van de ondertekenaars maakt zich zorgen over dit plan om heel andere reden dan eigenbelang. De kritiek van het hele veld, van alle deskundigen, van alle organisaties, van tienduizenden ouders, van meer dan 1100 hoogleraren afdoen als angst voor de eigen nering en de hele sector weg te zetten als mensen die alleen maar kijken naar hun eigen belang en niet bereid zijn kritisch naar ontwikkelingen te kijken vind ik vele malen goedkoper dan het ten tonele voeren van de lantaarnpalen.

  2. Nog een aanvulling.
    Voer marktwerking in, verlang vraaggericht werken, eis korte wachttijden, verlang medische verklaringen voor voorzieningen en als de sector dan groeit dan verwijt je ze dat ze geen kritiek verdragen, het prima vinden om gemakkelijk te kunnen declareren en dat ze alleen erop uit zijn om de baas te blijven in plaats van te vernieuwen.
    Ik herken de medewerkers van de jeugdGGZ daar niet in.

  3. Ik heb het het gevoel dat de schrijver de term lantaarnpalen wat al te letterlijk heeft genomen. Die lantaarnpalen staan voor alle harde infrastructuur waarvoor de gemeente verantwoordelijk is. Dat kan dus in brede zin gaan om aanleg en onderhoud van wegen, parken, bedrijfsterreinen, winkelcentra, speelvoorzieningen in de buurt etc. Kortom allemaal taken die de inwoners belangrijk vinden en waarvan bijna iedereen dagelijks gebruik maakt.

    Met ingang van 1 januari 2015 komt de jeugdzorg naar de gemeenten. Dan bedoel ik niet alle activiteiten die je kunt rekenen tot de preventieve jeugdzorg. Daarvoor zijn gemeenten immers al veel langer verantwoordelijk. Denk daarbij aan onderwijs, jongerencentra etc. De taak die de gemeenten er bij krijgen zitten vooral in de zwaardere jeugdzorg waar slechts een paar procent van de jeugdigen gebruik maakt. Voor de uivoering van deze taak krijgen de gemeenten zo’n drie miljard extra budget ter beschikking. Dat lijkt veel geld, maar uiteindelijk krijgen de gemeenten zo’n 20% minder dan in de huidige situatie het geval is.

    Tot nu toe is onduidelijk of gemeenten straks in staat zullen zijn de jeugdzorg goed uit te voeren voor zoveel minder geld. Als dat niet lukt dan komt de gemeenteraad voor een lastige keuze te staan. Willen ze dan bezuinigen op de uitvoering van zorg aan een kleine groep zeer kwetsbare kinderen, of halen ze het geld weg bij de harde infrastructuur. Ik ben bang dat de zorg voor 2% van de kinderen in de gemeente dan wel eens minder belangrijk kan worden dan de aanleg van wegen etc. Een groot aantal gemeenteraden heeft vooraf al uitgesproken dat de uitvoering van de jeugdzorg budgettair neutraal moet worden uitgevoerd. Daarmee zeggen ze dus dat lantaarnpalen belangrijker zijn dan de zorg aan kinderen.

    Daar komt bij dat de veiligheid van onze wegen een wettelijke basis krijgt. Een automobilist die schade oploopt aan zijn voertuig als gevolg van slecht wegenonderhoud kan met succes een claim bij de gemeente neerleggen. Een ouder waarvan het kind beschadigingen oploopt als gevolg van slechte zorg kan dat niet. Zolang dat zo is zullen er gemeenten blijven die liever geld aan landtaarnpalen uitgeven.

  4. IK VERWIJS HIER NIET NAAR MIJN WEBLOG, MAAR DIE VAN EEN ANDERE MOEDER

    Hoe verschrikkelijk het is als de problemen als opvoedprobleem worden gezien, in plaats van autisme wordt in bijgevoegde link wel duidelijk. Aangezien autisme meestal als nep-opvoedprobleem wordt gezien, is de kans op gemiste opsporing van autisme levensgroot als men eerst een wijkteam wil inschakelen.

    Beste Jos, er zijn vele duizenden ouders die doodsbang zijn en ik ben er een van. De meesten van ons kunnen geen brief naar de media en sociale media sturen om de privacy van onze kinderen. De ouderorganisaties hebben dan ook een erg krachtig protest laten horen. Sterker nog, velen van ons spreken ons uit via de actievoerende professionals om te voorkomen dat onze naam bij onze mening in de krant moet. Dat wil zeggen, dat de professionals in feite zeggen wat wij denken. Ik zocht zelf contact met actievoerende professionals omdat ik mijn naam niet in de krant kan laten zetten, en ook niet op internet.

    En dan de privacy. Onze zoon met autisme schaamt zich kapot nu hij volwassen is voor zeer opvallend extreem gedrag als kind. Hij had geen medicatie, een groot voordeel, maar slecht voor zijn zelfvertrouwen door deze schaamte achteraf. Je gegevens zullen maar bekend zijn bij de gemeente. Onze kinderen vragen straks niet meer om hulp!
    En denk eens in hoe het voelt dat onze zoon gered is door tijdige GGZ. Die voorkwam dat er veel meer hulp nodig is. Daarmee is opname voorkomen. Je kunt geen contact leggen met je kind als niet bekend is dat het autisme is. En dat weet alleen de GGZ.

    Het is misselijkmakend dat zelfs linkse politici dat nu willen voorkomen. Zorg uit de verzekering die de gemeente moet betalen, dat gaat helemaal foutlopen! Men zal het meteen een opvoedfout noemen, autisme LIJKT er vaak bedrieglijk veel op, maar het kind snapt helemaal niets van de sociale omgang en dat blijkt pas als je het kind heel erg goed kent. En ook dan pas merk je dat het kind niet meer eet, slaapt of naar school kan omdat een dwangritueel dwars zit. De gemeente gaat zich hierop vastdraaien, want scholen kunnen nu door stille bezuinigingen ‘passend onderwijs’ niet aan.

  5. Verbijstering, verdriet maar ook begrip vechten om voorrang bij het lezen van uw blog. Begrip omdat ik uw reactie begrijp. Het is een reactie van iemand die geen idee heeft. Op 26 november 2013 was onze autistische en depressieve zoon spoorloos. Zestien is hij. Hij wilde dood. Wij hebben onze zoon een no nonsens opvoeding gegeven. Oke, hij was anders dan andere kinderen maar moest gewoon meedoen met de rest. “Autistme heb je, je bent het niet! (Die sticker kreeg hij terecht al in 2003) omdat hij stopte met eten. Niet piezelemieten maar gewoon stopte!, geen contact maakte, etc) Aan het medicaliseren en pathologiseren heb ik een broertje dood. Psycho educatie, prachtig maar we gaven hem geen uitzonderingspositie . Gewoon meedoen! ” ik was de gedroomde ouder die het kabinet middels de jeugdzorgwet voor ogen heeft nu. Als iemand voorloper van de normalisering en demedicalisering was dan was ik het!

    Tot een maand geleden. Ons kind was weg en wilde dood! Die avond was er in dit land een kinderpsychiater die hem vrijblijvend in zijn vrije tijd hielp. Zijn vrije avond “opofferde” aan onze zoon. Aan de telefoon hoorde ik hoe hij zijn eigen kinderen tijdens het gesprek welterusten wenste.

    Onze zoon slikt nu pillen! Wat??? Pillen? Ja pillen. Levensreddende medicatie. Na zestien jaar pilvrije opvoeder te zijn kon ik niet anders als ouder. Voorzichtig komt onze zoon terug. Hij doucht weer voorzichtig hij gaat weer naar school, gister zag ik weer iets dat op blijdschap leek.

    Het verwijt dat u maakt jegens Dokter Oosterhoff en zijn beroepsgroep vind ik onterecht. U verwijt een oncoloog toch ook geen zelfverrijking en eigen belang? Mijn zoon is net zo ziek op dit moment als iemand met leukemie. Onze zoon heeft een levensbedreigende depressie! Wat zo bijzonder is dat een jongere met leukemie kan rekenen op onvoorwaardelijke steun van de maatschappij. Leukemie overkomt je. Maar beste meneer Jos van der Lans, autisme en een depressie overkomen je ook zomaar als je zestien bent. Opvoeding staat er los van. Wij zijn geen multi problem gezin. Zijn gelukkig getrouwde ouders, geen schulden, een netwerk, gewoon werk, eigen huis, waarden en normen en toch hebben we een autistische zoon met een depressie.

    Ik moet er niet aan denken dat de gemeente verantwoordelijk word voor de jeugd ggz. Dat gaat zo fout! Jeugd ggz is gezondheidszorg. Het zijn medische behandelingen.

  6. Eerder dit jaar (2013) schreef paul Bordewijk een heel goed stuk in Sociaal bestek. Daarin schetst hij de – noodzakelijk en onherroepelijke – ontwikkeling van de gemeente “van projectontwikkelaar naar zorgloket”. Daartoe moeten er bakens verzet worden, en in de hoofden van sommige politici en ambtenaren ‘van de oude stempel’ een knop om. Die moeten leren denken in verantwoordelijkheid voor de medemens, zonder daar te veel in te gaan regelen (ik denk aan het motto van het boek “Ontregelen” van Jos van der Lans). Vrijheid en verantwoordelijkheid neerleggen bij de professionals. Want die weten zeker wel wat hun rol moet zijn in de nieuwe “verzorgingsstad”, voorwaarden scheppend voor de eigen kracht waar mogelijk, en interveniërend waar nodig (denk aan mensen met echt grote psychosociale problematiek).

    Ach ja, de lantaarnpalen. Daar staan er zeker al genoeg van in Nederland, ook in mijn woonplaats Hoorn. Maar in Hoorn is er ook een trits ‘politici van de oude stempel’, die alsnog een idee uit de jaren zestig gaan uitvoeren: een autotunnel onder de spoorlijn door, om de AUTOLUWE binnenstad beter bereikbaar te maken voor autoverkeer. Een autotunnel die we met een grote groep bewoners hadden afgeserveerd in de Stadsvisie van 2005-2025, als zijnde te duur en overbodig. En toen kwam er een groepje vastgoedfiguren voorbij, in een door Ton Hooijmaijers (u weet wel, die gedeputeerde van de fraude en corruptie) ingesteld adviesorgaan, die de tunnel weer adviseerde. En hoppa: nu gaan dit miljoenen kostend project de gemeente Hoorn zwaar in de rode cijfers brengen, terwijl Hoorn als centrumgemeente voor de regio ook heel veel sociale verantwoordelijkheden heeft.

    Met andere woorden: de dreiging is nog steeds reëel, een gemeentebestuur dat geld verspild aan infrastructurele projecten van asfalt en beton, in plaats van dit geld te besteden aan de hoog nodige investering in het sociale domein.

  7. Jos kijkt één kant op. Dat is jammer.
    Stel j-GGZ tegenover het niveau van jeugdzorg.
    j-GGZ werkt ten minste onder beroepsethiek en tuchtrecht is mogelijk.
    Jeugdzorg heeft nu een misleidend vage beroepscode die niet vergelijkbaar is.
    j-GGZ heet duur te zijn (gemiddeld € 4.000/case/jaar; looptijd minder dan 500 dagen).
    Jeugdzorg heeft de schijn van goedkoop (gemiddeld € 24.000/jaar/case; looptijd ruim 4 jaren).
    j-GGZ heeft enkel ‘macht’ tot dwangzorg middels AMK-meldingen (AMK in BJZ).
    Jeugdzorg heeft zelf de twee petten op: ingang op laag kennisniveau èn gezinsvoogdij (OTS+UHP).
    j-GGZ zou ontmedicaliseerd moeten worden, maar diagnosticeert onder de WGBO, en correctie met tuchtrecht is mogelijk.
    Jeugdzorg belijdt dat ze ontmedicaliseren, doch is het kind onder dwangzorg stellen, jaren lang, niet eerder ‘medicaliseren’?!
    j-GGZ zou qua kosten in 10 jaar verdubbeld zijn;
    Jeugdzorg is van 2005 tot 2011 met 50% gestegen in kosten.
    Krijgt j-GGZ niet te laat jeugdproblematiek doorverwezen vanuit het niveau Jeugdzorg? Zodat het ‘duur’ wordt?!
    Als volwassenen naar de chirurg moeten voor een appendix vermiformitis, dan is dat zorgverzekerd;
    Als opgroeienden straks onder de jeugdwet een gedragsstoornis krijgen door een sluimerende infectie of kanker dan zal jeugdzorg inzetten op Eigen Kracht; dat is geen antibioticum! Gaan de ouders met het kind dan zelf naar een arts, dan is dat niet zorgverzekerd.
    Het IVRK artikel 24, kinderrecht op hoogwaardige gezondheidszorg, is dan in Nederland geen recht meer als Jeugdzorg niet herkent en doorstuurt.
    ‘Professioneel’ = ‘broodverdienend’; en dat is elke beroepsgroep die verdient, ook jeugdzorgwerkers. Het zegt niets over deskundigheid.
    Jeugdzorgwerkers mogen dwangzorg aanvragen, onbeëdigd.
    Artsen zijn beëdigd, en werken afwegender (tuchtrecht).
    Ambtenaren zijn geen diagnosten.
    Wordt jeugdzorg een Russische roulette, waar de ouders zich mogen afvragen of ze de juiste hulp wel krijgen voor hun kind, of dat ze onder dwangzorg gesteld gaan worden omdat jeugdzorg het probleem verkeerd uitlegt (zie de ‘fouten’ die de Kinderombudsman vond).
    Dwangzorg, zo stelde prof. Carlo Schuengel in jeugdzorg is contraproductief.
    En we zagen dat dwangzorg duurder is dan therapie na diagnostiek.
    En we zagen in het rapport ‘909 zorgen’(N.W. Slot e.a.) dat 72% der OTS-sen na 2 jaar geen verbetering gaf, wel voor een aanzienlijk een verslechtering.
    Moet deze psycho-medisch zorg via de roulettetafel van jeugdzorg, het niveau dat de gemeenten als zorginkoop gaan aanstellen????
    Ik heb liever lantarenpalen dan jeugdzorg.
    Dat is veiliger voor de opgroeienden met een probleem.

Reageer

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *