Tijd voor witte mensen om racisme aan te pakken  

Voor de oplossing van racisme kijken we vaak naar de mensen van kleur en mensen met een migratieachtergrond. Maar de inzet van witte mensen is noodzakelijk.

‘Ze mogen dankbaar zijn dat ze hier überhaupt mogen zijn’. Als witte Nederlander heb ik andere witte Nederlanders dit vaak horen zeggen. ‘Ze’ zijn dan mensen van kleur, mensen met een migratieachtergrond, moslims of een combinatie daarvan. En ‘ze’ mogen minder dan ‘we’: bijvoorbeeld niet kritisch hun mening geven over iets wat in Nederland gebeurt. Naeeda Aurangzeb legt dit pijnlijke discours bloot in een interview in de Volkskrant. Nu deze analyse zo scherp is gemaakt, is het hoog tijd dat we een oplossing vinden om dit te veranderen. Daarbij gebruik makend van kennis uit de wetenschap Hierbij de tips voor wat juist witte mensen kunnen doen.

Geen echte Nederlanders

Haarscherp analyseert Aurangzeb in het interview hoe in de ogen van een deel van de witte Nederlanders, mensen van kleur of met een duidelijke migratieachtergrond zoals zij zelf, altijd als minder worden gezien. Als onderzoeker op het terrein van discriminatie, herken ik de gedachtegang die Aurangzeb beschrijft. In een KIS onderzoek dat ik vorig jaar met collega’s deed onder mensen die zich openlijk racistisch uitlaten op onder andere sociale media, merkten we een zelfde gedachtegang op: ‘zij’ zijn geen echte Nederlanders en moeten kijken naar ‘echte Nederlanders’ om te weten ‘hoe het hoort’. ‘Zij’ hebben dus minder vrijheid dan ‘wij’. Dat gaat best ver: als je alleen al een donkere huidskleur hebt, word je dus gezien als minder echte Nederlander terwijl Suriname 200 jaar eerder bij Nederland hoorde dan Limburg.

Hoe groot het probleem precies is, zal verder onderzoek moeten aantonen, maar duidelijk is wel dat het er is en dat er een oplossing nodig is. Voor die oplossing kijken we vaak naar de mensen van kleur en naar mensen met een migratieachtergrond; logisch, want ze hebben veel ervaring met racisme. Maar we moeten oppassen dat we niet alleen de verantwoordelijkheid leggen bij mensen van kleur of mensen met een migratieachtergrond als het gaat om het oplossen van het probleem. Uit stapels wetenschappelijk onderzoek komt naar voren dat in de aanpak van racisme de inzet van witte mensen noodzakelijk is om racisme te verminderen. Uit die onderzoeken haal ik drie tips die zeker de moeite waard zijn om te overwegen voor witte mensen in dit land.

Kom uit je witte bubbel en ga je inleven

Allereerst: ga je verdiepen en inleven. Stapels onderzoeken tonen het aan: wanneer witte mensen gaan lezen of luisteren naar de verhalen van mensen van kleur en naar wat zij meemaken aan discriminatie en racisme, dan kan dit vooroordelen bij hen verminderen (zie bijvoorbeeld deze review van Batson en Ahmed uit 2009).

Ik kan uit eigen ervaring zeggen dat het ik het vroeger moeilijk vond om mij iets voor te stellen bij ervaringen met racisme en discriminatie, omdat ik daar zelf geen slachtoffer van werd. Maar dat alles verandert wanneer je gaat lezen en luisteren naar de ervaringen van mensen van kleur. Boeken zoals die van Aurangzeb zijn daarom zo cruciaal. Maar denk ook aan documentaires, interviews en zelfs tv-series (zie hier lees- en kijktips). In het geval dat je dit al doet: blijf het doen. Want het voorkomt dat je in ‘witte bubbel’ terecht komt of blijft, waarin geen racisme lijkt te bestaan.

Spreek je uit tegen racisme

De tweede tip voor witte mensen is om zich uit te spreken tegen racisme zodat er een duidelijke sociale norm wordt neergezet. Uit onderzoek blijkt namelijk dat wanneer witte mensen zien dat andere witte mensen zich uitspreken tegen racisme of – nog beter – ingrijpen wanneer het gebeurt, dat zij dit zelf ook vaker gaan doen. Goed voorbeeld doet dus volgen. Het laat zien ‘hoe het hoort’.

Percepties van sociale normen zijn erg bepalend voor of mensen wel of niet discrimineren (zie Dit wat werkt dossier). Dus als wit persoon kan je meer doen dan zelf geen racistische uitspraken te doen of handelingen te verrichten; je kunt ook je mede-witte mensen aanspreken die dat wel doen (zie hier meer info over ingrijpen als omstander bij racisme). Want dat blijkt juist effectief, volgens onderzoek (zie hier voor voorbeelden van deze onderzoeken). Dus wanneer je collega bij het koffieautomaat begint af te geven op bijvoorbeeld moslims, loop dan niet zo snel mogelijk weg zodra je koffie hebt maar zeg er wat van.

Inclusief Nederlanderschap promoten

Tot slot is de tip om Nederlanderschap zo inclusief mogelijk te maken. Vanuit wetenschappelijk onderzoek wordt gesproken over het creëren van een gemeenschappelijke of overkoepelende identiteit (zie bijvoorbeeld onderzoek van Gaertner & Dovidio, 2011). Dat betekent concreet dat, wanneer je foto’s of een beschrijving maakt van Nederlanders, je ook expliciet mensen van kleur, moslims of mensen met een migratieachtergrond meeneemt, benoemt en laat zien.

Vooral voor de media is dat belangrijke opdracht. Want er zijn natuurlijk geen ‘echte’ en ‘onechte Nederlanders’; dat zou betekenen dat je eersterangs en tweederangs burgers zou hebt. En als we iets kunnen leren van onze Nederlandse geschiedenis is dat we dat idee met volle overgave moeten bestrijden.

Hanneke Felten is senior onderzoeker bij Movisie.

 

Foto: Pedro Ribeiro Simões (Flickr Creative Commons)

Dit artikel is 3415 keer bekeken.

Reacties op dit artikel (3)

  1. Opmerkingen n.a.v. : ‘Tijd voor witte mensen om racisme aan te pakken’, van Felten.

    Afwijzing door witte/blanke Nederlanders (Inlanders) van Moslims die zich hier onuitgenodigd* voor domiciliair verblijf hebben aangemeld, kan van nature geen racisme zijn. Islam is cultuur, geen ras. Ergo: Islam-kritiek is cultuur-kritiek. En wie keurt nu besnijdenis op Nl-territoir goed, wie accepteert het dat ‘onze’ honden ‘haram’ worden gevonden en ons vee onverdoofd geslacht?

    Ad ethnische afkeuring iets dergelijks. Huidskleur en andere fenotypica fungeren daarin vaak slechts als coördinaten van plaats, tijd en omstandigheid. Soms irritant of pijnlijk, tikje racistisch. Maar wat kunnen we eraan doen? Volgens Reverend Mpo Tutu, de dochter van Bisschop Desmond Tutu niets: ‘Het is een zonde die zo diep zit dat niemand (wit, geel of zwart) eraan kan ontsnappen.’ (2016). Nota bene: (wit, geel of zwart) toevoeging schrijver dezes.

    In verband met de vaak migratoire achtergrond van de mensen die hier als de dupe van racisme worden gepresenteerd, is het gewenst te wijzen op het verschil tussen de rol van gast en die van gastheer. Een zowat universeel onderscheid, dat te maken heeft met Recht en eigenwaarde, en….. reciprook is. ’s ‘’Lands wijs, ‘Lands eer’’ is nog steeds een eerbiedwaardige Gezegde, geloof ik. Elders tenminste. Als de gastheer zijn rol niet verstaat, bvk. de vreemdeling omhelst en zijn landgenoot afwijst, speelt hij de rol van de gek van Foucault.

    Racisme – als beschuldiging – fungeert in Nederland (en elders) als dooddoener van mensen die zich hardop zorgen maken over de ontwrichtende gevolgen van Massa Immigratie.

    *In herinnering aan Lakemans studie uit 1999: ‘Binnen zonder kloppen’.

  2. Waarom is het in Nederland nu opeens bon ton om over witte (en zwarte) mensen te spreken? Niemand heeft een zwarte huid, niemand heeft een witte huid.
    Door dit woordgebruik creëert een schijnbare tegenstelling tussen twee extremen, terwijl het in werkelijkheid een gradueel verloop betreft van roze naar donkerbruin.
    Het levert ook vaak een discussie op over wie nu wel en wie niet zwart is.
    Het is een voortzetting van de racistische one-drop-regel en het lijkt mij dat we dit juist achter ons moeten laten.

  3. Hoe zit het met het allochtoon racisme?In 1989 werden drie Rotterdamse vrouwen doodgestoken. De dader was een Surinamer wiens blanke vriendin het had uitgemaakt en die uit wraak zo veel mogelijk blanke vrouwen wilde doden.Duidelijk een racistisch motief, maar ik heb niemand zien protesteren tegen dit racisme.‘Er is een anti-blank racisme aan het ontstaan in de buitenwijken van onze steden waar de (allochtone) bewoners de (autochtone) Fransen minachtend behandelen omdat die niet dezelfde religie, niet dezelfde huidskleur of niet dezelfde afkomst hebben,’zei Jean Francois Cope(Frans politicus en de burgemester van een Parijse voorstad).We zien een vergelijkbare situatie ook in heel West-Europa.Waarom schrijft of praat niemand over dit racisme en terrorisme?…

    De Linkse Kerk en de media hebben na de gewelddadige dood van Amerikaan George Floyd de wereld opgehitst tegen de democratie.Standbeelden van slavenhandelaars worden in het water gekieperd. en degenen die zich ‘antiracist’ noemen,riepen op tot geweld tegen blanken,zoals arme Akwasi op De Dam in Amsterdam.Er waren herhaaldelijke vernielingen van het koosjere restaurant HaCarmel en de regelmatige berichten over anti-homogeweld.Met racisme had de dood van George Floyd niks te maken hebben.De 45-jarige Derek Chauvin werd door een burgerjury schuldig aan moord en doodslag,maar niet vanwege racisme.Floyd was een crimineel,die een paar keer opgepakt was voor bezit van cocaïne en voor gewapende overvallen, waaronder die op een zwangere vrouw in haar huis(tijdens de overval hield Floyd het pistool op haar buik-bah!).Links en de media(die allemaal links zijn) maakten van deze crimineel Floyd een martelaar.Er worden jaarlijks veel meer witte mensen doodgeschoten door de politie, dan zwarte mensen(https://www.statista.com/statistics/585152/people-shot-to-death-by-us-police-by-race/).En uit onderzoek (dat toevallig al jaren aan de gang was en uitkwam net rond de dood van Floyd) is gebleken, dat de meeste zwarte mensen zijn doodgeschoten door eveneens zwarte politie agenten…
    Als zwarte levens tellen,waarom lijkt dan niemand zich druk te maken over het geweld en de vele brandhaarden in Afrika?Onder het motto Black Lives Matter wordt het Westen gekuist van alles wat ook maar ríekt naar racisme. Diversiteit en inclusie zijn omarmd als de dogma’s op weg naar een betere wereld, maar terwijl hier de activistische stofkam niemand ontziet, tot bordspellen en gebakjes aan toe, rept de geëngageerde gemeenschap intussen met geen woord over het gruwelijke geweld waaronder black lives in Afrika gebukt gaan. Het continent is uitgegroeid tot de brandhaard van het islamitisch terrorisme-met bloedbad in Burkina Faso,Mozambique, Niger en Tanzania.Er gaat op het continent tegenwoordig geen dag voorbij zonder terreuraanslagen. Afrika zucht onder wat wel een jihadistische geweldsexplosie is genoemd.Waarom horen we er hier dan niemand over?Waar blijven de demonstraties? Tellen deze levens niet? Of ageert men enkel tegen het Westen?…

Reageer

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *