COLUMN Waarom ik niet ga staken op 15 maart

Het zal wel druk worden tijdens de nationale onderwijsstaking op 15 maart. Wie op deze dag toch les wil geven is door de bonden al als stakingsbreker weggezet. Ik zou eigenlijk vrij zijn, maar heb besloten om juist op deze dag les te geven aan studenten Sociaal werk en pedagogiek. Ook geïnteresseerden van buiten de Hogeschool zijn welkom. Ik vertel graag waarom de onderwijsbonden een toontje lager zouden moeten zingen. Ze hebben het er zelf naar gemaakt …

Nog maar drie jaar geleden was er eindelijk een staatssecretaris die reageerde op de aanhoudende stroom van vragen over het curriculum van de basisschool en het voortgezet onderwijs. ‘Wij hebben de perfecte basisschool voor iedereen die later bij een bank gaat werken, maar geen kind wordt meer voorbereid op ambachtelijke beroepen.’ ‘Nergens ter wereld zijn middelbare scholieren zo weinig gemotiveerd als in Nederland.’

‘Welke rol speelt het onderwijs in de toenemende vraag naar jeugdzorg?’ ‘Zijn Frans en Duits echt de talen die in het verplichte pakket moeten zitten, en zou je ze niet veel meer in samenhang met andere vakken moeten aanbieden?’ ‘Is het primaat van formeel, schools onderwijs wel te handhaven met de opkomst van burgerinitiatieven en online educatie?’

Aartsconservatieve kamerleden

Op al deze vragen werd antwoord gegeven door de commissie onder leiding van Paul Schnabel (Ons Onderwijs2032), die daarvoor honderden gesprekken voerde met leerlingen, ouders, ondernemers, en ja hoor, ook met leraren. De vakbonden en de OnderwijsCoöperatie wisten de politiek te vertellen dat onderwijsvernieuwing toch echt uit de koker van de docenten zelf moest komen.

Aartsconservatieve kamerleden (de SP voorop: we gaan de leraar geschiedenis toch niet afschaffen?) hadden nog een appeltje te schillen met Sander Dekker over zijn eerdere proefballonnetjes en lieten de commissie Schnabel keihard vallen. Conservatieve cabaretiers (Lubach) en journalisten (De Correspondent) deden ook een duit in het zakje, en weg was de eerste poging sinds 1808 om te kijken of er toch niet eens aan het verplichte vakkenpakket gesleuteld moest worden.

Nooit meer iets van vernomen

Besloten werd dat de Onderwijskoepels een jaar de tijd zouden krijgen om met een eigen voorstel voor de curriculumherziening te komen. We hebben daar nooit meer iets van vernomen. De politiek heeft niet aangedrongen. Luisteren naar leraren (en de portemonnee voor ze trekken) levert politiek meer op dan luisteren naar de mensen die de rekening van het onderwijs betalen (de belastingbetaler). Goed onderzoek naar de persoonlijke schade die door het schoolsysteem wordt aangericht lijkt de politiek al helemaal niet te bereiken.

Dat een plan wordt afgeschoten, dat kan gebeuren. Dat het de belanghebbenden bij de status quo zijn die een plan voor vernieuwing afschieten, dat maakt het al wat pijnlijker. Maar dat alle inspanningen van de commissie Schnabel om kinderen, ouders en ‘eindgebruikers’ van onderwijs een stem te geven wordt genegeerd omdat de onderwijsgemeenschap liever staakt dan vernieuwt, dat zou wel wat meer aandacht in de media mogen krijgen.

Ik ben niet tegen leraren

Ik ben niet tegen leraren. Ik ben er zelf een. Ik nog wel. Ik ken heel wat mensen met een onderwijsbevoegdheid die er niet over piekeren om voor de klas te gaan staan om kinderen te ‘force feeden’ met informatie die gewoon op internet staat en met vaardigheden die computers veel beter beheersen dan mensen. Na de uitvinding van de rekenmachine duurde het 25 (!) jaar voordat deze in het onderwijs mocht worden gebruikt. Het laat zich aanzien dat we nog 15 jaar doormodderen met taalonderwijs aan kinderen die straks gewoon Google Translate gaan gebruiken.

Sociaal werkers kennen de gevolgen van het opvoeden met een ‘dubbele binding’. Je zegt dat je van je kinderen houdt, maar dwingt ze met geweld om dingen te doen waar ze zich helemaal niet goed bij voelen. Dat betekent niet dat je kinderen alleen maar zou moeten laten doen wat ze zelf willen, maar een systeem moet wel proberen consistent en eerlijk te zijn. En kinderen niet de suggestie van een keuzemogelijkheid te geven als er feitelijk niets te kiezen is.

Wet School en Dwang

In de gesprekken die ik voer met eerstejaars studenten in het Hbo blijkt dat ze zich vaak beschadigd voelen door de druk die op ze is uitgeoefend – door docenten en ouders – om te buigen voor een systeem dat zelden kan uitleggen waarom iedereen dit nu op deze manier moet leren. In mijn lessen vergelijken we de wet Zorg en Dwang, die in 2020 in werking treedt, met de ruimte die onderwijssystemen hebben om vrijheidsbeperking op te leggen. We dromen van een wet School en Dwang, want op dit moment zijn cliënten in de zorg zijn veel beter beschermd tegen ongewenste inbreuken in de persoonlijke levenssfeer dan leerplichtige leerlingen.

Een aantal jaren geleden stelde de commissie Dijsselbloem, dat je leraren wel moet laten meedenken over ‘hoe’ je goed onderwijs geeft, maar dat de ‘wat’-vraag (het verplichte curriculum) niet bij hen mag liggen. De poging van Schnabel cs om die vraag bij ouders, kinderen en werkgevers neer te leggen is misschien niet goed uitgevoerd, maar dat mag geen aanleiding zijn om het kind met het badwater weg te gooien. Of erger nog, het kind en zijn ouders te verzuipen in het lauw-warme badwater van professionele tradities.

Psychische schade door ouderwets onderwijs

Er zijn goede redenen om eens grondig uit te zoeken of ouderwets onderwijs ook tot psychische schade kan leiden. Er ligt een aardige stapel literatuur die dat aannemelijk maakt. Werkers in de jeugdzorg zien allemaal hoe niet passend onderwijs gezinnen onder druk zet. In mijn openbare les zal ik daar voorbeelden van geven.

Er dreigt geen lerarentekort als we durven nadenken over minder, maar passender onderwijs dat veel beter aansluit bij de mogelijkheden van onze tijd. Het gesprek zou moeten gaan over het recht om buiten school te leren, op andere momenten, of om niet te leren wat je op elk moment kan opzoeken. Ook zonder salarisverhoging zullen er dan veel meer mensen zijn die ‘voor het kind’ willen staan (maar niet ‘voor de klas’). Leraren moeten niet staken, maar buigen voor het kind en voor de wereld waarin dat kind leeft. En meebewegen met de mogelijkheden van onze tijd.

Klaas Mulder is zelfstandig adviseur en docent aan de Hogeschool Utrecht. Zijn  openbare les vindt plaats in Hogeschool Utrecht, locatie Amersfoort, op vrijdag 15 maart van 13.00 tot 15.00. Zaal 2.36 Aanmelden is niet nodig, behalve voor groepen: klaas.mulder@hu.nl.

Foto: Joao Alves (Flickr Creative Commons)

Dit artikel is 5662 keer bekeken.

Reacties op dit artikel (7)

  1. Een, eens, eens! Grote vraag: hoe bereiken we de politiek wèl? Hoe zorgen we dat er is een echt goed curriculum komt en dat we van de drang en dwang in het schoolsysteem afkomen? Ik kom graag naast je op de barricades staan! Ik houd mijn reactie kort, want ik moet weer snel slachtoffers van het onderwijssysteem gaan redden…
    Ilse Reijgwart, Wijkunnenmeer

  2. Het onderwijs van nu is dat de leerling erg snel een probleem heeft die uitgebreid didactisch geanalyseerd dient te worden. Een kind van mij wilde in groep 6 basisonderwijs juf worden maar haar juf zei haar toen al een betere keuze te maken omdat met dat vak te weinig verdiend zou worden. Ziekmakend onderwijs. Er is geen MBO_4niveau juf of meester voor de klas want die opleiding bestaat niet want je kan alleen goed didactisch analyseren als je toch minstens een HBO opleiding gedaan hebt. En dat moet dus ruim 70% van hun leerlingen eigenlijk al vertellen dat ze weliswaar wel goed genoeg zijn voor een MBO opleiding maar te slecht om juf of meester te worden. Juffen en meesters werken hard en moeten zich in allerlei bochten wringen maar ze hebben geen weekenddiensten en nachtdiensten. De echte juffen en meesters staan nu voor de klas met een passie die hun leerlingen inspireert om misschien ook zo,n leuke juf of meester te worden.

  3. Dus je gaat in een openbare les vertellen wat er allemaal niet deugt aan het onderwijs van en nu en dat leerkrachten niet moeten staken? Tegelijkertijd geef je aan dat er nu teveel dwang op leerplichtige kinderen ligt. Hoe rijm je dat dan met de dwang dat leerkrachten niet moeten gaan staken? Wat mij betreft is dat stuk kansloos.

    Ik ben het met je eens dat top down niet werkt, ook niet in de klas. Er liggen kansen in het onderwijs door gesprekken met leerlingen te voeren over wat ze nog willen leren en welke talenten ze willen ontwikkelen, maar dat kan prima met het huidige curriculum. De dwang(van jou kan) om dat alles te willen veranderen is niet de enige oplossing voor dat vraagstuk.

    Naast nadenken over het curriculum en de aanpak zul je ook na moeten denken over het komende lerarentekort, want dat zit er de komende jaren echt aan te komen. Heel veel wetenschappelijk onderzoek blijft uitwijzen dat leerlingen een goede leerkracht nodig zijn om tot leren te komen. De manier en de tijd waarop kan anders, dat ben ik met je eens.

    Dat iedereen een andere mening mag hebben is duidelijk. Daar ben ik ook voor. Wat mij wel tegenvalt is dat je leerkrachten buitenspel zet door eigenlijk aan te geven dat staken onzinnig is en dat ze niet moeten zeuren, maar het onderwijs aan moeten passen. Wellicht had je je iets meer kunnen verdiepen in de PO, VO leerkracht die op dit moment minimaal 60 uur per week werkt en er maar 38 uit krijgt betaald. De leerkracht die te maken heeft met veel werkdruk uit administratieve lasten. De leerkracht die te maken heeft met zowel mondige leerlingen als mondige ouders. De leerkracht die elke dag weer zijn best doet om alle leerlingen persoonlijk even te spreken en van positieve feedback te voorzien. De leerkracht die elke les goed probeert voor te bereiden en net even dat extra te geven. De leerkracht die vanuit passie voor dit beroep heeft gekozen (net als u zelf waarschijnlijk).

    Ja, ik onderschrijf veel van wat u schrijft, maar ik snap elke leerkracht die morgen staakt. Sterker nog ik steun ze! Ik hoop dat u morgen even denkt aan al die leerkrachten en ze het respect toont wat ze verdienen.

  4. Als u grondig uit wil zoeken of ouderwets onderwijs ook tot psychische schade kan leiden het volgende:

    Niet alleen het kind heeft psychische schade maar in veel gevallen het hele gezin.
    Niet passend onderwijs wordt vanzelf zorg… daar zorgen de scholen wel voor… #wiepakthetop?
    Niet passend onderwijs,: vergadering, ongewenstgedrag, vergadering, verzuim, vergadering, iber, vergadering, verzuim, vergadering, lp, vergadering, terugdrukken, vergadering, andere school, vergadering, thuiszitten, vergadering, zorg, vergadering, nieuw plan, vergadering, weer andere school ondertussen baan kwijt, geen inkomen, afhankelijk , krijg je als ouder allerlei nieuwe functies, je wordt in dit proces: onderhandelaar, vergaderspecialist, moet dossier bijhouden en vooral regisseren.. je wordt chauffeur, coach, juf, jurist en zo kan ik nog wel even door gaan…. De onwetend heid , bereidheid, onwil en angst dat het geld gaat kosten is zo verachrikkelijk groot in onderwijs Nederland. En vervolgens eindig je na jaren vechten voor onderwijs met een kind met ptss en een gezin aan de grond zowel psychisch als financieel…
    en ben je al die jaren bang dat je een vt melding krijgt.. Want het ligt altijd aan de ouders…….
    Dus dat..

  5. Altijd blij als iemand mijn gedachten veel beter kan verwoorden dan dat ik ze in de chaos ervaar!

  6. Ik sluit mij aan bij het artikel en de reacties van L.Quist en Ilse Reijwart.
    Failliet onderwijs zorgt voor zorgen en kinderen die beschadigen.
    Hoeveel potentieel er ook in zit, het zal er niet uitkomen in onderwijs dat rigide is en niet past.
    Klink ik bitter?
    Ik ben bitter.
    Kinderen onder de 10 jaar die liever dood willen dan naar school, als gezin psychisch en financieel aan de grond raken omdat dit onderwijssysteem mijn kinderen niet doet floreren, maar stuk maakt.
    PTSS diagnoses voor 8 jarigen door vroegschools trauma.
    Volgens mij heb ik het recht bitter te zijn.

Reageer

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *