Solidariteit in euro’s, niet alleen in woorden

De regering sluit bezuinigingen niet meer uit. Bezuinigingen die waarschijnlijk ten koste zullen gaan van ‘de gewone man’ en de rijken alleen maar rijker zullen maken. Hoe kunnen we de sterkste schouders de zwaarste lasten laten dragen?

De huidige Coronacrisis heeft zich vrijwel direct vertaald in een economische crisis met een ongekende omvang die zich in een zelden of nooit eerder geziene snelheid voltrekt. In sommige landen zijn mensen werkloos geworden, in andere kunnen mensen niet meer werken, maar het effect is vergelijkbaar: grote groepen die een forse achteruitgang in inkomen ervaren en hele bedrijfstakken die stilliggen. Het is de overheid die net als in de vorige crisis de portemonnee trekt en bedrijven en huishoudens probeert overeind te houden. Dat gaat gepaard met astronomische bedragen die in eerste instantie ten laste van de staatsschuld komen.

Dreigende bezuinigingen

Toch zien we nu al een verschuiving ten opzichte van de eerste onderbouwing van de steunpakketten. In eerste instantie werd gezegd dat Nederland de lasten goed kon dragen en dat de staatsschuld best flink kon oplopen. Inmiddels klinkt het geluid dat bezuinigingen niet meer worden uitgesloten. Een geluid dat op dit moment het duidelijkst wordt vertegenwoordigd door Wopke Hoekstra. Zijn suggestie om te gaan bezuinigen doet vermoeden dat er niet fundamenteel geleerd is van de financiële crisis van 2008-2012.

Dreigende gevolgen

Ook toen ving de overheid een grote economische terugval in eerste instantie op met enorme extra uitgaven aan sociale zekerheid en het redden van onder andere banken en verzekeraars. Vervolgens werd vanaf eind 2011 bezuinigd op ongeveer alle denkbare overheidsuitgaven, variërend van cultuur via onderwijs tot natuuronderhoud. Jaren later zien we de gevolgen nog steeds.

Grote personeelstekorten in het onderwijs en de zorg mede als gevolg van de achterblijvende salarissen; een cultuursector waar geen enkele reserve meer in zit; een natuur die met miljarden gered moet worden vanwege de stikstofproblematiek; een arbeidsmarkt die afhankelijk is geworden van flexibele en onderbetaalde werknemers en een sociale zekerheid die nauwelijks voldoende inkomen genereert om een enigszins dragelijk leven van te leiden. De vorige crisis is ten koste gegaan van ‘de gewone man’ en heeft de rijken alleen maar rijker gemaakt.

Een solidaire tussenweg

Er zijn ook andere geluiden, zoals dat van Kees Vendrik (Eerste Kamerlid van GroenLinks en hoofdeconoom van Triodos) en Arnout Boot (hoogleraar aan de UvA). Zij suggereren dat monetaire financiering, dan wel het fors laten oplopen van de staatsschuld, een alternatieve weg uit de crisis kan wijzen. Maar wellicht is een tussenweg ook mogelijk? Een tussenweg waarmee het draagvlak voor een solidaire samenleving versterkt wordt door middel van een evenwichtigere belastingheffing.

Solidariteitsheffing en extra belasting op vermogensgroei en hoge bonussen

Laten we ten eerste de staatsschuld dit keer nu veel langzamer afbouwen dan de vorige keer. Wanneer de economie weer gaat groeien zal de staatsschuld als percentage van het bruto nationaal product vanzelf afnemen. Daarnaast is het natuurlijk goed mogelijk de kosten van de crisis nu al voor een deel op te vangen. Laten we per direct een solidariteitsheffing van tien procent invoeren voor iedereen met een inkomen van boven een bepaald bedrag, bijvoorbeeld vijfenzeventigduizend euro of honderdduizend euro. Met andere woorden: we voeren boven een dergelijk inkomen tijdelijk, bijvoorbeeld tot 31 december 2021, een extra belastingschaal in.

Daarnaast kan een belasting worden ingevoerd om alle vermogensgroei tussen 1 januari 2020 en 31 december 2021 voor vijftig procent weg te belasten. Profiteren tijdens deze crisis is amoreel en als dat toch gebeurt, laten we er dan allemaal van profiteren. Ten slotte een vijfenzeventig procent belasting op alle bonussen boven een bepaald bedrag. De bonussen die zijn toegezegd aan de werkers in de gezondheidszorg laten we uiteraard onbelast.

Daarmee dragen de sterkste schouders daadwerkelijk een keer de zwaarste lasten en wordt profiteren van de crisis direct afgeroomd. Groot pluspunt: we voorkomen dat de regering straks weer bezuinigt op de vitale beroepen waar we tijdens deze crisis zo enthousiast voor op ons balkon hebben geklapt.

Roeland van Geuns is lector armoede interventies aan de Hogeschool van Amsterdam.

 

Foto: Andrea Piacquadio via Pexels

Dit artikel is 2810 keer bekeken.

Reacties op dit artikel (3)

  1. En weer een bijdrage over de situatie die gaat komen. Wat er niet in staat is de mentaliteit van mensen met een laag inkomen. Ze verzetten zich vaak niet, organiseren zichzelf ook niet en vragen dat ook niet aan ons, de beweging voor sociale en positieve mensen. Met hun stemrecht volgend jaar kunnen ze kiezen voor bestuurders die wel gaan investeren in mensen, middelen en mogelijkheden. Zelf ben ik al 25 jaar actief voor deze beweging.

    Er zijn een aantal partijen beschikbaar met beleid en bestuurders die de vorige ramp aan werkloosheid en armoede samen met de bevolking willen gaan voorkomen. Maar als mensen niet gaan stemmen is dat ook een keuze. Dan kunnen wij van onze successen, zoals de huidige campagne voor het bevriezen van de huurverhoging, geen regeringsbeleid gaan maken.

    Deze campagne is het gevolg van een motie in de Eerste Kamer, die door minister Ollongren nog niet wordt uitgevoerd. Maar alle huurders kunnen deze campagne steunen, want 0% is genoeg. Wij blijven ons inzetten voor meer betaalbare woningen en tegen de stijgende woonlasten.

  2. Op 19 en 23 mei jl. zond ik onderstaande mails naar nagenoeg alle fractieleiders in de tweede kamer, de vakbonden en de werkgevers. Alleen van de SP en de Unie kreeg ik een inhoudelijke reactie. Klaas Dijkhoff heeft er kennis van genomen.

    Goede morgen.

    Ik houd de heer Rutte aan het belangrijkste deel van zijn toespraak van 16 maart:

    “We moeten dit met 17 miljoen mensen doen. Samen komen we deze moeilijke periode te boven. Let op elkaar. Ik reken op u”.

    We mogen nu niet vervallen in gekissebis over een NOW 2.0 o.i.d. om te eindigen in poldercompomisjes, maar echt OMDENKEN en primair: solidair zijn.

    Het gaat er niet om of mensen persé hun baan behouden, het punt is dat de pijn eerlijk verdeeld wordt, dat iedereen naar draagkracht een bijdrage levert (zie onder). Nu is daar het momentum voor, laten we niet wachten tot er weer ingrijpende bezuinigingen nodig zijn. Er dient perspectief geboden te worden: we moeten dit moment gebruiken om zaken te herijken en waar nodig te veranderen, zonder dat er ook maar iemand bang hoeft te zijn voor de toekomst. Kansen zien én pakken.

    Daarom, kabinet, meneer Rutte, ik citeer, met 1 toevoeging:

    “We moeten dit met 17 miljoen mensen BLIJVEN doen. Samen komen we deze moeilijke periode te boven. Let op elkaar. Ik reken op u”.

    Met vriendelijke groet,

    Jacques Heemskerk

    Op 19 mei 2020 om 10:20 schreef Jacques Heemskerk:

    Goede morgen.

    In een ongekende tijd mogen, nee moeten, onconventionele maatregelen genomen worden.

    Ik stel voor om:

    1)
    iedereen met een salaris van 75 tot 150K wiens baan niet direct op de tocht staat, 25% in te laten leveren.

    Alles daarboven (> 150K) 50%.

    Dat geldt dus ook (juist) voor de politici, ambtenaren, bondsbonzen e.d., oftewel degenen die nu gaan over hoe de pijn verdeeld zal worden.

    Dat wil ik dan ten goede laten komen aan de mensen die nu al hun baan verloren hebben of deze binnenkort kwijt zijn.

    Dit kan snel geregeld zijn en het lijkt mij de enige billijke oplossing. Het kan en mag niet zo zijn dat de zwaksten weer grotendeels het gelag betalen.

    Verder moet iedereen zich waar nodig laten omscholen, intussen mogen deze mensen niet ontslagen worden.

    2)
    Er mag voorlopig geen dividend uitgekeerd worden. Ondernemingen die in het verleden buitensporig veel “verdiend” hebben, moeten NOW 1 zodra dat kan volledig terugbetalen.

    Daarnaast dient er een extra winstbelasting van 10 (of meer?)% te komen voor alle bedrijven die “profiteren” van de crisis zoals de supermarkten, de internetwinkels etc.

    Overigens: zo gauw de economie weer op pijl is moeten winst-, dividend- en royaltiebelasting structureel omhoog.

    3)
    Elke miljonair dient 10% van zijn of haar vermogen in te leveren.

    Verder:

    4)
    Ik zie vooralsnog geen enkele reden om aan de pensioenen te komen. Die zijn al genoeg geërodeerd door de volslagen buiten de werkelijkheid staande rekenrente. En goedkoop geld is er genoeg.

    Echte solidariteit dus, nu het erop aankomt

    Graag hoor ik uw zienswijze.

    Met vriendelijke groet,

    Jacques Heemskerk

  3. De corona crises biedt juist voor de overheid straks een extra gelegenheid om verder te bezuinigen. Veel grote ondernemingen zullen middels reorganisatie veel medewerkers ontslaan juist nadat ze loonkosten subsidie ervoor hebben gekregen. De aandelen zullen stijgen en de winsten gaan naar de aandeelhouders. De VVD staat al weer op 35 zetels in de peilingen want Rutte is immers een
    staatsman volgens vele media. En het volk? They love it!

Reageer

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *